Karpacz 2026: wczesna diagnostyka cukrzycy pozwala poprawiać jakość życia pacjentów i zapobiegać powikłaniom
Brak dostępu do nowoczesnych badań diagnostycznych sprawia, że cukrzyca typu 1 często wykrywana jest zbyt późno. Tymczasem jej wczesne rozpoznanie pozwala ograniczyć ryzyko powikłań, a także zastosować leczenie, które może odsunąć w czasie konieczność rozpoczęcia insulinoterapii - podkreślali uczestnicy XXXV Forum Ekonomicznego w Karpaczu. Eksperci wskazali, że Polska powinna podążać za rozwiązaniami stosowanymi już w wielu krajach europejskich.
Tematem panelu pt. „Nowoczesne technologie medyczne - jak finansować innowacje?” był postęp technologiczny w medycynie. Biorący udział w dyskusji eksperci stwierdzili, że następuje on szybciej niż możliwości finansowe wielu systemów ochrony zdrowia. Dlatego robotyka, nowoczesna diagnostyka, rozwiązania cyfrowe i terapie personalizowane wymagają ogromnych nakładów inwestycyjnych oraz nowych modeli finansowania.
Uczestnicy dyskusji zgodzili się, że cukrzyca typu 1 jest jednym z najszybciej narastających wyzwań zdrowotnych w Polsce i na świecie. Dane epidemiologiczne wskazują, że liczba zachorowań wśród dzieci wzrosła w ciągu ostatnich dekad wielokrotnie. Szczególnie niepokojące jest to, że cukrzyca typu 1 diagnozowana jest u coraz młodszych dzieci, często poniżej 5. roku życia, czyli w okresie intensywnego rozwoju psychofizycznego.
Ponadto duża część pacjentów, zarówno dzieci, jak i dorosłych, diagnozowana jest dopiero w momencie wystąpienia ciężkich objawów, często w stanie kwasicy ketonowej stanowiącej bezpośrednie zagrożenie życia. Nawet jeśli stan ten zostanie opanowany, wiąże się z ryzykiem trwałych zaburzeń funkcji poznawczych, dłuższą hospitalizacją i trudniejszym wyrównaniem metabolicznym po rozpoznaniu choroby.
O tym, jak ważna jest wczesna diagnostyka, mówiła prof. dr hab. Małgorzata Myśliwiec z Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego w Gdańsku. Podkreśliła, że chodzi nie tylko o wczesne rozpoznanie choroby, ale także ocenę jej zaawansowania oraz stałe monitorowanie skuteczności leczenia. Zdaniem ekspertki nowoczesne technologie, np. systemy ciągłego monitorowania glikemii, pozwalają personalizować terapię, poprawiać jakość życia pacjentów i zapobiegać powikłaniom cukrzycy.
Według prof. Małgorzaty Myśliwiec przy wyborze leków czy wyrobów medycznych należy brać pod uwagę ich koszt, ale nie można ograniczać się wyłącznie do kryterium finansowego.
„Równie istotne są efekty kliniczne i wpływ danego rozwiązania na cały system ochrony zdrowia. Warto bowiem ocenić, jakie konsekwencje dla pacjentów i systemu może przynieść brak refundacji danego leku czy wyrobu medycznego oraz czy w dłuższej perspektywie nie doprowadzi to do powikłań generujących znacznie wyższe koszty. Dlatego decyzje refundacyjne powinny uwzględniać nie tylko cenę, ale również potencjalne korzyści kliniczne i systemowe” - argumentowała prof. Małgorzata Myśliwiec.
Podkreśliła, jak istotne są badania przesiewowe, które pozwalają wykrywać choroby na bardzo wczesnym etapie i zapobiegać ich powikłaniom. Przykładem są badania lipidogramu u dzieci oraz wczesne wykrywanie cukrzycy typu 1. Zdaniem prof. Małgorzaty Myśliwiec to rozwiązanie jest nie tylko korzystne dla pacjentów, ale także dla systemu ochrony zdrowia - prosty test kosztujący około 6 zł może pomóc uniknąć hospitalizacji za około 7 tys. zł. Aktualnie w Ministerstwie Zdrowia prowadzone są prace nad wprowadzeniem do koszyka świadczeń gwarantowanych w ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS) badań przesiewowych w kierunku cukrzycy typu 1. W czerwcu 2026 roku świadczenie to uzyskało pozytywną rekomendację Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT). Jednocześnie prowadzone są prace nad poszerzeniem bilansu zdrowia sześciolatka o badania w kierunku cukrzycy typu 1.
Hubert Godziątkowski, prezes zarządu Polskiego Towarzystwa Chorób Atopowych, zauważył, że błędna diagnoza może mieć poważne konsekwencje. W jego przypadku prawidłową diagnozę postawiono dopiero po wystąpieniu ciężkich powikłań.
„W efekcie miałem ostre zapalenie trzustki. Moja diagnoza została zmieniona na prawidłową po upływie dziesięciu lat” - powiedział Hubert Godziątkowski.
Dodał, że nowoczesne terapie, w tym leki biologiczne, znacząco poprawiają jakość życia pacjentów z chorobami zapalnymi. W przeciwieństwie do wcześniejszego leczenia objawowego pacjenci coraz częściej sami zabiegają o dostęp do skutecznych terapii.
Hubert Godziątkowski uważa, że dobrym rozwiązaniem jest łączenie dostępu do nowoczesnych terapii z szybką, skuteczną diagnostyką, ponieważ samo dostępne leczenie nie wystarczy, jeśli choroba zostanie rozpoznana zbyt późno.
Wiceminister zdrowia Tomasz Maciejewski wskazał, że najważniejsze jest stworzenie jasnej i szybkiej ścieżki finansowania innowacji medycznych - od badań i rozwoju po komercjalizację, z określonymi terminami i zasadami. Według niego państwo powinno wskazywać najważniejsze potrzeby zdrowotne, ale jednocześnie nie blokować nowych pomysłów. Natomiast w przypadku technologii cyfrowych potrzebne są prostsze regulacje, ale także odpowiedzialność producentów i ocena ryzyka.
W dyskusji wzięli również udział Dariusz Dziełak, dyrektor Biura Partnerstwa Publicznego i Innowacji w Narodowym Funduszu Zdrowia; Anna Kowalczuk, prezes Agencji Badań Medycznych; Mateusz Sikora, lider Centrum Dioscuri do Modelowania Modyfikacji Potranslacyjnych - Uniwersytet Jagielloński; Maciej Wysocki, prezes zarządu BioCam.
Forum Ekonomiczne w Karpaczu to największa konferencja gospodarczo-polityczna w Europie Środkowej i Wschodniej, miejsce, w którym od ponad 30 lat spotykają się osoby o decydującym wpływie na losy Polski, Europy i świata.
Źródło informacji: PAP MediaRoom
