Czy zapalenie stawów może prowadzić do innych chorób?
Schorzenia układu mięśniowo-szkieletowego są częstą przyczyną silnego, długotrwałego bólu i wizyt w gabinetach lekarskich. Stawy są niezbędne do wykonywania codziennych czynności i aktywności fizycznej, a dolegliwości w ich obrębie znacząco wpływają na jakość życia i funkcjonowanie. Sprawdź, do jakich powikłań mogą prowadzić choroby zapalne stawów.
Rodzaje zapalenia stawów
Choroby stawów można podzielić na dwie grupy:
- zwyrodnieniowe, w których przebiegu uszkodzenie chrząstki wynika głównie z mechanicznego zużycia;
- zapalne, wywołane przez nieprawidłową odpowiedź układu odpornościowego.
W chorobach zwyrodnieniowych, czyli osteoartrozach, „zużycie” chrząstki prowadzi wtórnie do stanu zapalnego, dlatego nawet w tym przypadku ważne jest wdrożenie leczenia przeciwzapalnego. Natomiast w chorobach autoimmunologicznych - jak reumatoidalne zapalenie stawów, spondyloartropatie czy toczeń rumieniowaty - podstawą terapii jest hamowanie nadmiernej aktywności immunologicznej [1].
Stan zapalny w obrębie stawów może być związany także z zakażeniem. Mowa wówczas o infekcyjnym (septycznym) zapaleniu stawów [2].
Zapalenie stawów - przyczyny
Zapalenie stawów (https://www.dikyspray.pl/strefa-wiedzy/bol-miesni-i-stawow/zapalenie-stawow-przyczyny-objawy-i-leczenie/) może wynikać z wielu przyczyn. Główne czynniki ryzyka to procesy związane ze starzeniem się tkanek, przebyte urazy stawów oraz otyłość, która zwiększa obciążenie chrząstki stawowej. W chorobach zapalnych ważną rolę odgrywają predyspozycje genetyczne (np. gen HLA-B27 w spondyloartropatiach) oraz czynniki środowiskowe, takie jak infekcje czy palenie tytoniu, które mogą uruchomić autoimmunologiczny mechanizm uszkadzający stawy. [1]
Choroby zapalne stawów - powikłania
Długotrwały stan zapalny sprzyja osłabieniu układu kostnego - zwiększa ryzyko osteoporozy i złamań. Przewlekła mobilizacja cytokin zapalnych w naczyniach może przyspieszać procesy miażdżycowe, co z czasem skutkuje wyższym prawdopodobieństwem zawału serca czy udaru mózgu. W niektórych chorobach, jak toczeń czy reumatoidalne zapalenie stawów, zapalenie może objąć także inne narządy - nerki, serce, płuca czy skórę. [1]
Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS)
W przebiegu RZS osoby chore doświadczają symetrycznego bólu, obrzęku i porannej sztywności stawów rąk i stóp. Jeśli choroba nie zostanie w porę zahamowana lekami modyfikującymi przebieg choroby, może dojść do destrukcji chrząstki i kości stawowej, a w zaawansowanych stadiach - do trwałego kalectwa. Nadmierna aktywność zapalna może objąć błony surowicze, prowadząc do zapaleń osierdzia i opłucnej, a także do powstania guzków reumatoidalnych pod skórą. [1]
Spondyloartropatie
Spondyloartropatie, takie jak łuszczycowe czy reaktywne zapalenie stawów, charakteryzują się stanem zapalnym kręgosłupa i stawów obwodowych, często powiązanym z czynnikiem HLA-B27. Przewlekły przebieg może prowadzić do zesztywnienia odcinka lędźwiowo-krzyżowego, które ogranicza ruchomość i wpływa negatywnie na postawę ciała. Asymetryczne zajęcie stawów oraz zmiany skórne przy łuszczycowym zapaleniu stawów pogłębiają zaburzenia motoryczne.
Toczeń rumieniowy układowy
Zapalenie stawów w toczniu przebiega bez destrukcji chrząstki, lecz choroba autoimmunologiczna atakuje też inne narządy. Nefropatia toczniowa wymaga stałej kontroli funkcji nerek, a nacieki zapalne w naczyniach sprzyjają przyspieszonej miażdżycy. Poważne powikłanie tocznia stanowi także zapalenie osierdzia, które bez leczenia zwiększa ryzyko niewydolności serca. [1]
Polimialgia reumatyczna
Polimialgia reumatyczna charakteryzujący się zespołem objawów o nagłym początku. Obejmują silny ból szyi, barków i bioder, najczęściej u osób po 60. roku życia. Symptomy szybko ustępują po podaniu niskich dawek glikokortykosteroidów, jednak współistnienie olbrzymiokomórkowego zapalenia tętnic grozi zaburzeniami widzenia i udarem. [1]
Infekcyjne zapalenie stawów
Infekcyjne, zwane także septycznym, zapalenie stawów to ostry stan, w którym do wnętrza torebki stawowej - a konkretnie błony maziowej - przedostają się drobnoustroje. Najczęściej są to bakterie (np. gronkowiec złocisty czy paciorkowiec), rzadziej wirusy, grzyby lub pasożyty. Do zakażenia dochodzi drogą krwi, podczas zabiegów chirurgicznych, nakłuć czy wskutek urazów lub rozprzestrzeniania się infekcji z sąsiednich tkanek.
Choroba objawia się nagłym, gwałtownie nasilającym się bólem oraz obrzękiem zajętego stawu, któremu towarzyszy zaczerwienienie i nadmierne ocieplenie skóry, a często także ograniczenie ruchomości. U ok. 90 proc. chorych występuje gorączka, choć osoby starsze mogą jej nie odczuwać.
Jeżeli zakażenie nie zostanie szybko opanowane, stan zapalny może rozprzestrzenić się na kość i szpik, prowadząc do zapalenia kości i szpiku, martwicy septycznej kości, przetoki jamy stawowej (powstawania nieprawidłowego połączenia między jamą stawową a otaczającymi strukturami), trwałego ograniczenie zakresu ruchów w stawie czy obluzowanie endoprotezy. [2]
Zapalenie stawów - leczenie
Leczenie stanów zapalnych stawów zawsze zaczyna się od ustalenia przyczyny.
W przypadku chorób autoimmunologicznych, takich jak reumatoidalne zapalenie stawów, ważne jest holistyczne podejście. Obejmuje stosowanie leków modyfikujących przebieg choroby, fizjoterapię, a także terapię zachowawczą. [1]
W farmakoterapii polegającej na łagodzeniu objawów podstawą są niesteroidowe leki przeciwzapalne. Do leczenia miejscowego możesz zastosować preparaty w postaci maści, żelu lub sprayu. Preparaty te powinny zawierać substancje o właściwościach przeciwbólowych, przeciwzapalnych i przeciwobrzękowych. Należy do nich m.in. diklofenak, zawarty w produkcie Diky (https://www.dikyspray.pl/) 4 proc. aerozol na skórę. [3] W niektórych przypadkach zalecane jest krótkotrwałe przyjmowanie glikokortykosteroidów.
W przebiegu infekcyjnego (septycznego) zapalenia zwykle konieczna jest hospitalizacja i precyzyjna diagnostyka, obejmująca pobranie płynu stawowego. Gdy wyizolowany zostanie czynnik bakteryjny, stosuje się ukierunkowaną antybiotykoterapię, w zakażeniach grzybiczych - leki przeciwgrzybicze, a wirusowe zapalenia stawów łagodzi się niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi.
Równocześnie wskazane są środki przeciwbólowe i nakłucia stawu w celu usunięcia zapalnej mazi. [2]
Artykuł na zlecenie marki Diky
Źródła:
[1] Verhaar, J. (2022). B| Degenerative and Inflammatory Joint Diseases, The EFORT White Book: “Orthopaedics and Traumatology in Europe”, National Library of Medicine: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK585963/
[2] Wiercińska M., Infekcyjne (septyczne) zapalenie stawów, Medycyna Praktyczna: https://www.mp.pl/pacjent/reumatologia/choroby/140769,infekcyjne-septyczne-zapalenie-stawow [Dostęp online: 21.05.2025]
[3] DIKY 4%, 40 mg/g, aerozol na skórę, roztwór, Charakterystyka Produktu Leczniczego: https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/api/rpl/medicinal-products/16297/characteristic
Więcej na: dikyspray.pl
Źródło informacji: Bausch Health Poland sp. z o.o. Sp. j.
