Jak rozpoznać chorobę Hashimoto? Pierwsze objawy i diagnostyka
Przewlekłe zmęczenie, problemy z koncentracją, wahania masy ciała czy pogorszenie kondycji włosów łatwo przypisać stresowi, niewyspaniu lub intensywnemu trybowi życia. Czasem jednak za tymi dolegliwościami stoi zaburzenie pracy tarczycy. Jednym z najczęstszych schorzeń tego narządu jest choroba Hashimoto, czyli przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy. Jej rozpoznanie nie zawsze jest proste, ponieważ pierwsze objawy bywają niespecyficzne i mogą rozwijać się stopniowo przez wiele miesięcy.
Czym jest choroba Hashimoto?
Hashimoto to choroba autoimmunologiczna, w której układ odpornościowy błędnie rozpoznaje własne tkanki tarczycy jako cel reakcji immunologicznej. Rozwijający się stan zapalny może stopniowo uszkadzać komórki gruczołu i ograniczać jego zdolność do produkcji hormonów.
Tarczyca to niewielki organ, który odpowiada między innymi za regulację tempa przemiany materii, wpływa na temperaturę ciała, pracę serca, funkcjonowanie układu nerwowego oraz gospodarkę energetyczną. Gdy wydziela zbyt mało hormonów, może dojść do niedoczynności tarczycy. To właśnie z nią wiąże się wiele charakterystycznych dolegliwości występujących u osób z Hashimoto.
Warto jednak pamiętać, że Hashimoto i niedoczynność tarczycy nie oznaczają tego samego. Zapalenie może występować także wtedy, gdy stężenia hormonów pozostają prawidłowe.
Pierwsze objawy Hashimoto – na co zwrócić uwagę?
Początek choroby często jest dla chorego nieodczuwalny. Objawy mogą narastać powoli, a ich nasilenie zależy między innymi od stopnia zaburzenia czynności tarczycy.
Do najczęściej obserwowanych objawów należą:
● przewlekłe zmęczenie i senność – odpoczynek nie przynosi poprawy, a codzienne obowiązki zaczynają wymagać więcej wysiłku;
● problemy z koncentracją i pamięcią – pojawia się trudność w skupieniu uwagi, spowolnienie myślenia lub wrażenie tak zwanej mgły mózgowej;
● zwiększona wrażliwość na zimno – temperatura, która wcześniej nie przeszkadzała, staje się nieprzyjemnie niska;
● przyrost masy ciała – może występować mimo braku istotnych zmian w sposobie odżywiania i poziomie aktywności. Część zmiany masy może wynikać również z zatrzymywania wody;
● sucha skóra, łamliwe paznokcie i wypadanie włosów – włosy mogą stać się cieńsze, a skóra bardziej szorstka;
● zaparcia – spowolnienie pracy przewodu pokarmowego może utrudniać regularne wypróżnienia;
● zaburzenia nastroju – obniżony nastrój, apatia lub mniejsza tolerancja na codzienny stres.
U części osób pojawiają się również zaburzenia miesiączkowania, obfitsze krwawienia, obrzęki twarzy, chrypka czy wolniejsze tętno. Czasami tarczyca powiększa się, powodując uczucie ucisku w szyi lub trudności przy połykaniu.
Jakie badania wykonać przy podejrzeniu Hashimoto?
Diagnostyka rozpoczyna się od wywiadu lekarskiego i oceny objawów. Lekarz może zapytać o czas ich występowania, przyjmowane leki, choroby autoimmunologiczne w rodzinie oraz wcześniejsze wyniki badań tarczycy. Następnie dobiera badania laboratoryjne, a w razie potrzeby wykonuje również USG.
TSH – podstawowe badanie czynności tarczycy
TSH to hormon przysadki mózgowej, który reguluje pracę tarczycy. Jego stężenie jest jednym z najważniejszych parametrów wykorzystywanych do oceny czynności tego gruczołu.
Podwyższone TSH może wskazywać na niedoczynność tarczycy, natomiast obniżone wymaga rozważenia innych zaburzeń jej funkcjonowania.
FT4 i FT3 – ocena hormonów tarczycy
FT4 oznacza wolną tyroksynę, a FT3 – wolną trijodotyroninę. Najczęściej w diagnostyce niedoczynności oznacza się TSH i FT4. FT3 nie zawsze jest potrzebne, dlatego lekarz zleca je zależnie od sytuacji klinicznej.
Podwyższone TSH i obniżone FT4 przemawiają za jawną niedoczynnością tarczycy. Jeżeli TSH jest podwyższone, ale FT4 pozostaje w normie, może chodzić o niedoczynność subkliniczną.
Anty-TPO i anty-TG – przeciwciała związane z autoimmunizacją
W rozpoznawaniu Hashimoto istotne są przeciwciała przeciwtarczycowe, przede wszystkim anty-TPO, skierowane przeciw peroksydazie tarczycowej. W określonych przypadkach oznacza się także anty-TG, czyli przeciwciała przeciw tyreoglobulinie.
Podwyższone stężenie anty-TPO wspiera rozpoznanie autoimmunologicznego zapalenia tarczycy, zwłaszcza gdy towarzyszą mu odpowiednie objawy lub nieprawidłowości w innych badaniach. Przeciwciała mogą występować również u osób z prawidłową czynnością tarczycy.
Czy można mieć Hashimoto bez objawów?
Tak. U części osób choroba zostaje wykryta przypadkowo, podczas badań wykonywanych z innego powodu. Przeciwciała przeciwtarczycowe mogą być podwyższone, mimo że TSH i FT4 pozostają prawidłowe, a pacjent nie odczuwa żadnych dolegliwości.
W takiej sytuacji nie zawsze konieczne jest natychmiastowe wdrożenie leczenia farmakologicznego. Zwykle istotna jest okresowa kontrola czynności tarczycy, przede wszystkim stężenia TSH, a dalsze postępowanie zależy od wyników i indywidualnych czynników ryzyka.
Więcej informacji na temat choroby Hashimoto, jej objawów oraz zasad postępowania można znaleźć w artykule opublikowanych przez Kcalmar: https://kcalmar.com/jednostki-chorobowe/hashimoto.
Platforma Kcalmar oferuje również możliwość skorzystania z konsultacji z dietetykami klinicznymi z całej Polski, którzy pomagają osobom z chorobą Hashimoto odpowiednio zbilansować dietę, uwzględniając ich stan zdrowia, potrzeby żywieniowe oraz ewentualne niedobory składników odżywczych.
