Słownik pojęć

n

Nadciśnienie

Wysokie ciśnienie krwi. Nieleczone zwiększa ryzyko zawału serca czy udaru. Bezsenność, zasłabnięcia, szum w uszach, zawroty i bóle głowy, obniżenie strawności fizycznej i psychicznej, nudności, wymioty, czucie kołatania, niepokój, szybsze bicie serca, to tylko niektóre z objawów sugerujące nadciśnienie.  Zdarza się, że choroba przebiega bezobjawowo.

Przyczyny nadciśnienia:

  • nadwaga lub otyłość,
  • problemy ze snem,
  • stres,
  • spożywanie alkoholu i kawy w zbyt dużych ilościach,
  • za mała aktywność fizyczna,
  • uwarunkowania genetyczne,
  • duża ilość soli w diecie, a za mała warzyw i owoców.

W celu zmniejszenia ciśnienia należy regularnie ćwiczyć, dbać o odpowiednią dietę, w tym unikać soli, rzucić palenie, dbać o prawidłową odpowiednią wagę.

Leczenie nadciśnienia obejmuje terapię farmakologiczną, ale tylko taką, którą zaleci lekarz.

Nie wolno samowolnie zmniejszać dawek zaleconych leków ani ich odstawiać, nawet jeśli wartości ciśnienia zbliżą się do normy lub staną się prawidłowe.

Źródło: nhs.uk; nadcisnienie.pl

Nadczynność tarczycy

Zaburzenie wynikające z nadmiernej produkcji hormonów tarczycy.

Objawy to m.in.:

  • wahania nastroju,
  • utrata wagi,
  • zmęczenie i osłabienie,
  • wrażliwość na ciepło,
  • poty,
  • niepokój,
  • kołatanie serca czy nieregularne tętno.

Przyczyną mogą być guzki na tarczycy  powodujące zwiększenie tkanki tarczycy, która może wpływać na  zwiększenie produkcji hormonów tarczycy, niektóre leki oraz choroba Basedowa (uszkadzająca tarczycę).

W przypadku zauważenia objawów sugerujących nadczynność tarczycy należy udać się do lekarza, aby wykonał niezbędne badania w celu postawienia diagnozy i włączenia odpowiedniego leczenia – przeważnie farmakologicznego.

Dieta w razie nadczynności tarczycy

Sposób żywienia w razie tej choroby ma bardzo duże znaczenie. Dieta ma na celu przede wszystkim zapobieżenie wyniszczenia organizmu, co jest sporym ryzykiem związanym z szybką utratą masy ciała przy nadczynności tarczycy.

Jeśli pacjent ma prawidłową wagę, wystarczy dieta o standardowej ilości kalorii przewidzianej dla danej osoby, jeśli występuje już niedowaga, należy stosować dietę wysokokaloryczną.

Osobom z nadczynnością tarczycy zaleca się spożywanie nawet 6-7 małych objętościowo posiłków dziennie.

Elementy diety, na które trzeba zwrócić szczególną uwagę:

  • wapń i witamina D - w tej chorobie jest zwiększone ryzyko rozwoju osteopenii i osteoporozy. Dlatego dieta powinna być bogata w nabiał. Warto, po konsultacji z lekarzem, rozważyć suplementację witaminy D;
  • jod - zbyt dużo tego pierwiastka prowadzi do nadmiernego produkowania hormonów przez tarczycę. Stąd osoby cierpiące na nadczynność tarczycy powinny unikać pokarmów bogatych w jod, takich jak algi, wodorosty, jodowana sól, zaś ryby morskie jeść nie częściej niż dwa-trzy razy w tygodniu;
  • dieta powinna być bogata w takie warzywa, jak brokuły, kalafior, kapustne, jarmuż, orzechy, pestki, nasiona - ze względu na ich składniki, ograniczające nadmierne wydzielanie hormonów tarczycy i działające przeciwzapalnie. 

Źródła: „Collins. Słownik encyklopedyczny MEDYCYNA”, wyd. RTW; nhs.uk

www.ncez.pl

 

Niepłodność

O niepłodności mówimy, gdy para przez rok bezskutecznie stara się o ciążę. Już niemal co piąta para potrzebuje pomocy lekarzy, aby mieć dziecko, dlatego nie powinno się zwlekać z szukaniem pomocy.

Medycyna w wielu przypadkach potrafi pomóc, ale ważny jest czas, zwłaszcza jeśli kobieta przekroczyła trzydziestkę. Komórki jajowe się starzeją, a ich liczba jest ograniczona. Kobieta ma ich tyle, ile powstało w życiu płodowym. Z wiekiem ich jakość się pogarsza i to może mieć wpływ na kłopoty z zapłodnieniem.

Światowa Organizacji Zdrowia szacuje, że ok. 60- 80 mln par na świecie dotkniętych jest stale lub okresowo problemem niepłodności.

Przyczyny niepłodności mogą leżeć po stronie kobiety, jak i mężczyzny. Podstawowe badania diagnostyczne obejmują zarówno kobietę, jak i jej partnera. Oboje powinni zostać przebadani.

Przyczyn niepłodności kobiet może być wiele. Jedną z nich jest brak jajeczkowania. Na obecność tego typu zaburzeń wskazuje wywiad, nieregularne, najczęściej długie cykle miesiączkowe. W takim przypadku należy zdiagnozować przyczynę. Dość często jest nią zespół policystycznych jajników (PCOS). Brak jajeczkowania może też występować w chorobach tarczycy, przysadki mózgowej, nadnerczy.

Drugą, dość częstą przyczyną trudności w zajściu w ciążę może być endometrioza. Dotyczy ona ok. 10 proc. kobiet z niepłodnością i diagnozowana jest  wyłącznie śródoperacyjnie. Częstym powikłaniem są zrosty i niedrożność jajowodów. Mogą również występować zaburzenia immunologiczne i zaburzenia implantacji zarodka. 

Przyczyn niepłodności może być jednak znacznie więcej.

Najczęstszą przyczyną niepłodności u mężczyzn jest zła jakość nasienia. Dlatego, jeśli para nie może zajść w ciążę, badanie nasienia jest badaniem podstawowym. Ocenia się w nim liczbę plemników, ich budowę i ruchliwość. Wpływ na pogorszenie się jakości nasienia ma brak ruchu, palenie papierosów, nadużywanie alkoholu, otyłość, ale także stosowanie sterydów anabolicznych przez mężczyzn w celu stymulowania przyrostu masy mięśniowej. Anaboliki mogą hamować wytwarzanie plemników.

Gdy okaże się, że jakość plemników nie spełnia norm, czasami wystarczy zmiana stylu życia i jakość nasienia poprawia się na tyle, że może dojść do naturalnego zapłodnienia. Trzeba jednak pamiętać o tym, że efekty będzie widać po trzech miesiącach, bo choć mężczyzna wytwarza plemniki do końca życia, proces ten trwa 74 dni.

Także w przypadku mężczyzn przyczyn niepłodności może być znacznie więcej.

gap