Do góry

Serwis zdrowie.pap.pl

c

Celiakia

Choroba autoimmunologiczna charakteryzująca się nietolerancją glutenu (białka znajdującego się w pszenicy, życie i jęczmieniu), która może pojawić się w każdym wieku.

Choć ma część podobnych objawów, celiakia nie jest ani alergią pokarmową, ani nietolerancją pokarmową, a leczyć ją można wyłącznie stosując do końca życia restrykcyjną dietę bezglutenową.

Objawy:

W postaci wczesnej zauważalne opóźnienie wzrostu (czasem niskorosłość), znacznie wystający brzuszek, kłopoty z trawieniem, odgłosy przelewania się w brzuchu, biegunki, podatność na choroby, zmiany skórne, apatia, obniżenie nastroju, anemia.

W postaci późniejszej, diagnozowanej nawet w czwartej dekadzie życia - niedokrwistość z niedoboru żelaza, chudnięcie, zmiany skórne, zaburzenia depresyjne, uporczywe biegunki, problemy z zębami, łamliwość kości.

Celiakię diagnozuje wyłącznie lekarz na podstawie pogłębionego wywiadu i badań diagnostycznych.

jw

 (źródło: celiakia.pl, „Collins. Słownik encyklopedyczny MEDYCYNA”, wyd. RTW)

Cholesterol

To substancja tłuszczowa obecna we wszystkich komórkach ciała oraz we krwi. Jest konieczna dla utrzymania zdrowia, ale zbyt duże jej ilości w organizmie zwiększają ryzyko rozwoju miażdżycy i jej groźnych powikłań, takich jak: choroba wieńcowa, zawał serca czy udar mózgu.

Większość obecnego w organizmie cholesterolu (75 proc.) produkowana jest w wątrobie oraz innych tkankach i narządach (tzw. cholesterol endogenny). Pozostałą część (25 proc.) przyjmujemy wraz z pokarmami pochodzenia zwierzęcego (tzw. cholesterol egzogenny). 

We krwi cholesterol występuje pod dwoma głównymi postaciami:  

  • LDL: tzw. „zły” cholesterol, który jest odpowiedzialny za zwężanie się światła tętnic i rozwój miażdżycy, 
  • HDL: tzw. „dobry” cholesterol, który działa ochronnie na tętnice, zmniejszając ryzyko rozwoju miażdżycy.

W ramach badań kontrolnych nie wystarczy więc samo tylko oznaczenie poziomu cholesterolu całkowitego. Aby uzyskać pełen obraz sytuacji należy wykonać tzw. pełny lipidogram, w skład którego wchodzą m.in. oznaczenia poziomu: LDL, HDL, a także trójglicerydów.

Warto pamiętać, że podwyższone stężenie cholesterolu LDL we krwi (hipercholesterolemia) jest jednym z najważniejszych czynników ryzyka rozwoju chorób sercowo-naczyniowych. Kłopot w tym, że podwyższone stężenie cholesterolu nie daje początkowo żadnych objawów. Jedyną metodą wykrycia hipercholesterolemii jest regularne wykonywanie badania krwi. 

Obecnie uznaje się, że bezpieczny dla zdrowia poziom cholesterolu LDL we krwi wynosi poniżej 100 mg/dL. Jeśli chodzi o cholesterol HDL, to jego poziom nie powinien być mniejszy niż 40 mg/dL. 

Mw

Źródło: 

Medycyna Praktyczna

Choreoterapia

To zajęcia taneczne stosowane jako jeden z rodzajów terapii. Inaczej terapia tańcem. Stosowana m.in.: w leczeniu zaburzeń emocjonalnych, depresji, nerwicy czy schizofrenii. Polecana także dla osób z zespołem Downa, z chorobą Parkinsona czy Alzheimera. Polega na własnej pracy z ciałem, a wygląd ruchu jest nieistotny. Terapia nie polega na nauce określonych ruchów, ale na połączeniu z sobą samym, z własnymi emocjami i uzewnętrznieniu ich. Uczestnik sam decyduje jak chce się poruszać, a prowadzący może poddać temat, który można wykorzystać w ruchu. Terapia może odbywać się w rytm dźwięków (szum fal, powiew wiatru) lub w ciszy, a pracę z własnymi emocjami ułatwia zamknięcie oczu. Zajęcia odbywają się w grupach, jednak każdy pracuje indywidualnie.  

Choroba Leśniowskiego i Crohna

Przewlekła choroba zapalna końcowego odcinka jelita cienkiego lub początkowego odcinka jelita grubego. Charakterystyczne objawy to:

  • ból brzucha,
  • biegunki, utrata wagi,
  • zmęczenie.

Dokładna przyczyna choroby nie jest znana, ale może na nią wpływać połączenie kilku czynników: uwarunkowania genetyczne,  palenie papierosów, problem z układem odpornościowym powodujący atak zdrowych bakterii w jelitach czy zakażenie spowodowane nieprawidłową pracą układu odpornościowego.

Nie da się jej na razie wyleczyć, ale istotne znaczenie ma łagodzenie objawów oraz powstrzymanie procesu zapalnego.

W tym celu pacjent powinien być pod stałą opieką lekarza specjalisty i stosować bezwzględnie jego zalecenia.

Szczególne zalecenia dietetyczne

Dieta w chorobie Leśniowskiego i Crohna ma podstawowe znaczenie, a czasami jest jedyną możliwością uzyskania remisji. Dieta ma na celu m.in. wyeliminowanie ryzyka wyniszczenia organizmu i łagodzenie stanu zapalnego w jelitach. Chory powinien bezwzględnie zrezygnować z żywności wysoko przetworzonej, ograniczać błonnik, jeść często i małe porcje potraw lekko strawnych, najlepiej gotowanych. Szczegółowe zalecenia dietetyczne trzeba jednak indywidualnie omówić z lekarzem.

Co szczególnie pomaga?

  • Należy bezwzględnie rzucić palenie i nie przebywać w otoczeniu dymu papierosowego;
  • Choroba często zaostrza się wskutek stresu, dlatego warto opracować strategię radzenia sobie w sytuacjach stresowych;
  • Chory nie powinien przyjmować bez konsultacji z lekarzem prowadzącym niesteroidowych leków przeciwzapalnych.

jw

Źródła: „Collins. Słownik encyklopedyczny MEDYCYNA”, wyd. RTW; nhs.uk

Interna Szczeklika. Podręcznik chorób wewnętrznych, wyd. Medycyna Praktyczna 2013

 

Choroba lokomocyjna

Nazywana "chorobą transportową".

Objawy:

  • zawroty głowy,
  • ból brzucha,
  • pocenie,
  • nudności oraz wymioty występujące podczas podróży.

Każdy może mieć chorobę lokomocyjną, jednak częściej występuje u kobiet w ciąży,  osób zmagających się z migreną lub dzieci od 3. do 12. roku życia. Przyczyna nie jest do końca znana, ale można doszukiwać się jej w uchu wewnętrznym w związku z powtarzającym pobudzaniem narządu odpowiedzialnego za równowagę. Chorobę lokomocyjną można leczyć lekami przeciwhistaminowymi, małymi dawkami atropiny lub hioscyny.

Źródło: „Collins. Słownik encyklopedyczny MEDYCYNA”, wyd. RTW

Cukrzyca

Nazwą tą określa się grupę chorób metabolicznych, charakteryzujących się przewlekłą hiperglikemią, co oznacza zbyt wysokie stężenie glukozy we krwi. Powodem schorzeń z tej grupy jest zaburzenie wydzielania lub też działania insuliny - hormonu wydzielanego przez trzustkę, który odgrywa ważną rolę w metabolizmie węglowodanów, ale także tłuszczów i białek. Przewlekła hiperglikemia skutkuje uszkodzeniem, zaburzeniem działania lub niewydolnością różnych narządów, m.in. oczu, nerek, nerwów, serca i naczyń krwionośnych. 

Główne typy cukrzycy: 

  • Cukrzyca typu 1 – jest spowodowana zniszczeniem produkujących insulinę komórek trzustki (wskutek różnych procesów chorobowych), charakteryzuje się trwałym niedoborem lub całkowitym brakiem insuliny w organizmie, którą trzeba mu regularnie dostarczać. Najczęściej ujawnia się w dzieciństwie, zwłaszcza u osób podatnych na choroby autoimmunologiczne, ale może się pojawić także w wieku dorosłym. Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, co ją powoduje, a medycyna nie zna sposobów na zapobieganie tej chorobie.
  • Cukrzyca typu 2 – to najczęściej występująca postać cukrzycy (około 80 proc. przypadków). Jest spowodowana postępującym upośledzeniem wydzielania insuliny, co jest połączone z zaburzeniem działania tego hormonu (tzw. insulinoopornością). Istotnym czynnikiem ryzyka rozwoju tej postaci choroby jest niezdrowy styl życia, zwłaszcza niewłaściwy sposób żywienia i wywołana nim otyłość (przede wszystkim brzuszna). W związku z tym, prawidłowa dieta i aktywność fizyczna są czynnikami, które istotnie zmniejszają ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2.

Typowe objawy cukrzycy: 

  • Częste oddawanie moczu (tzw. wielomocz)
  • Wzmożone pragnienie
  • Osłabienie i senność spowodowane odwodnieniem 
  • Skłonność do ropnych zakażeń skóry lub zakażeń układu moczowo-płciowego. 

Niestety, ponad połowa przypadków cukrzycy typu 2 przez długi czas przebiega bezobjawowo, dlatego lekarze w ramach profilaktyki zalecają regularne kontrolowanie stężenia glukozy we krwi, co dotyczy zwłaszcza osób prowadzących niezdrowy styl życia i osób z innych grup podwyższonego ryzyka. 

Vik

Źródło: 

„Interna Szczeklika: Podręcznik chorób wewnętrznych” (2013), wyd. Medycyna Praktyczna
 

Czerniak (nowotwór skóry)

Nowotwór złośliwy skóry.  To jeden z nowotworów, którego spora część chorych mogłaby uniknąć, jeśli wprowadziłaby do codziennego życia zalecenia profilaktyczne dotyczące tej choroby.

Te zalecenia to:

  • unikanie silnego promieniowania słonecznego;
  • stosowanie przez cały rok kremów z filtrem (zwłaszcza latem, kiedy powinno się stosować na wszystkie odsłonięte części ciała emulsję z wysokim filtrem);
  • nieużywanie solariów;
  • samokontrola znamion i pieprzyków (warto je sfotografować i porównywać ich stan po miesiącu-dwóch)
  • kontrola znamion i pieprzyków u dermatologa za pomocą dermatoskopu;
  • dieta bogata w warzywa, owoce i nabiał.

Znaczna część czerniaków powstaje na znamionach i pieprzykach. Niepokojąca może okazać się zmiana zabarwienia (szczególnie na ciemniejszy lub niejednolity)  oraz wielkości i kształtu znamienia.  Wszelkie zmiany lub pojawienie się nowych znamion o powyższych cechach należy zgłosić do lekarza. 

Osoby, które mają dużo piegów, jasną karnację, rude lub blond włosy, są narażone na większe ryzyko zachorowania na czerniaka. Ryzyko tego nowotworu zwiększa się też, jeśli na czerniaka chorował bliski członek rodziny.

Źródło: „Collins. Słownik encyklopedyczny MEDYCYNA”, wyd. RTW; nhs.uk

Czynnik ryzyka

Z badań społecznych wynika, że znaczący odsetek dorosłych Polaków nie zna lub nie rozumie pojęcia „czynnik ryzyka”, które jest jednym z podstawowych pojęć dotyczących profilaktyki zdrowotnej (mającej na celu utrzymywanie dobrego stanu zdrowia oraz zapobieganie chorobom). 

Definicja: Czynnik ryzyka to cecha, stan lub zachowanie, które zwiększa prawdopodobieństwo zachorowania lub odniesienia obrażeń. 

Przykłady: Czynników ryzyka jest bardzo wiele - dla ułatwienia dzieli się je na kilka grup rodzajowych:

  • Behawioralne (związane z zachowaniem): np. nieprawidłowe żywienie, siedzący tryb życia, palenie papierosów, unikanie szczepień, seks bez zabezpieczenia; 
  • Fizjologiczne: np. wysokie ciśnienie krwi, wysokie stężenie cholesterolu we krwi, wysokie stężenie glukozy, nadwaga lub otyłość; 
  • Demograficzne: np. wiek, płeć, poziom wykształcenia, status społeczno-ekonomiczny;
  • Środowiskowe: np. jakość powietrza, dostępność czystej wody i kanalizacji, ryzyko zawodowe;  
  • Genetyczne: np. posiadanie określonych genów albo mutacji genetycznych, występowanie określonych chorób w najbliższej rodzinie. 

W tym kontekście, warto też wspomnieć o przeciwieństwie czynników ryzyka, a więc o czynnikach ochronnych – są nimi cechy, stany lub zachowania, które wzmacniają zdrowie i zmniejszają ryzyko chorób. Praktyczne przykłady czynników chroniących można znaleźć np. w Europejskim Kodeksie Walki z Rakiem, który zawiera listę 12 konkretnych sposobów na zmniejszenie ryzyka zachorowania na nowotwór. 

vik

Źródła: 

Europejska Akademia Pacjentów

Europejski Kodeks Walki z Rakiem 

 

Najnowsze

Ta strona korzysta z plików cookie. Sprawdź naszą politykę prywatności, żeby dowiedzieć się więcej.