Słownik pojęć

c

Celiakia

Choroba autoimmunologiczna charakteryzująca się nietolerancją glutenu (białka znajdującego się w pszenicy, życie i jęczmieniu), która może pojawić się w każdym wieku.

Choć ma część podobnych objawów, celiakia nie jest ani alergią pokarmową, ani nietolerancją pokarmową, a leczyć ją można wyłącznie stosując do końca życia restrykcyjną dietę bezglutenową.

Objawy:

W postaci wczesnej zauważalne opóźnienie wzrostu (czasem niskorosłość), znacznie wystający brzuszek, kłopoty z trawieniem, odgłosy przelewania się w brzuchu, biegunki, podatność na choroby, zmiany skórne, apatia, obniżenie nastroju, anemia.

W postaci późniejszej, diagnozowanej nawet w czwartej dekadzie życia - niedokrwistość z niedoboru żelaza, chudnięcie, zmiany skórne, zaburzenia depresyjne, uporczywe biegunki, problemy z zębami, łamliwość kości.

Celiakię diagnozuje wyłącznie lekarz na podstawie pogłębionego wywiadu i badań diagnostycznych.

jw

 (źródło: celiakia.pl, „Collins. Słownik encyklopedyczny MEDYCYNA”, wyd. RTW)

Choreoterapia

To zajęcia taneczne stosowane jako jeden z rodzajów terapii. Inaczej terapia tańcem. Stosowana m.in.: w leczeniu zaburzeń emocjonalnych, depresji, nerwicy czy schizofrenii. Polecana także dla osób z zespołem Downa, z chorobą Parkinsona czy Alzheimera. Polega na własnej pracy z ciałem, a wygląd ruchu jest nieistotny. Terapia nie polega na nauce określonych ruchów, ale na połączeniu z sobą samym, z własnymi emocjami i uzewnętrznieniu ich. Uczestnik sam decyduje jak chce się poruszać, a prowadzący może poddać temat, który można wykorzystać w ruchu. Terapia może odbywać się w rytm dźwięków (szum fal, powiew wiatru) lub w ciszy, a pracę z własnymi emocjami ułatwia zamknięcie oczu. Zajęcia odbywają się w grupach, jednak każdy pracuje indywidualnie.  

Choroba Leśniowskiego i Crohna

Przewlekła choroba zapalna końcowego odcinka jelita cienkiego lub początkowego odcinka jelita grubego. Charakterystyczne objawy to:

  • ból brzucha,
  • biegunki, utrata wagi,
  • zmęczenie.

Dokładna przyczyna choroby nie jest znana, ale może na nią wpływać połączenie kilku czynników: uwarunkowania genetyczne,  palenie papierosów, problem z układem odpornościowym powodujący atak zdrowych bakterii w jelitach czy zakażenie spowodowane nieprawidłową pracą układu odpornościowego.

Nie da się jej na razie wyleczyć, ale istotne znaczenie ma łagodzenie objawów oraz powstrzymanie procesu zapalnego.

W tym celu pacjent powinien być pod stałą opieką lekarza specjalisty i stosować bezwzględnie jego zalecenia.

Szczególne zalecenia dietetyczne

Dieta w chorobie Leśniowskiego i Crohna ma podstawowe znaczenie, a czasami jest jedyną możliwością uzyskania remisji. Dieta ma na celu m.in. wyeliminowanie ryzyka wyniszczenia organizmu i łagodzenie stanu zapalnego w jelitach. Chory powinien bezwzględnie zrezygnować z żywności wysoko przetworzonej, ograniczać błonnik, jeść często i małe porcje potraw lekko strawnych, najlepiej gotowanych. Szczegółowe zalecenia dietetyczne trzeba jednak indywidualnie omówić z lekarzem.

Co szczególnie pomaga?

  • Należy bezwzględnie rzucić palenie i nie przebywać w otoczeniu dymu papierosowego;
  • Choroba często zaostrza się wskutek stresu, dlatego warto opracować strategię radzenia sobie w sytuacjach stresowych;
  • Chory nie powinien przyjmować bez konsultacji z lekarzem prowadzącym niesteroidowych leków przeciwzapalnych.

jw

Źródła: „Collins. Słownik encyklopedyczny MEDYCYNA”, wyd. RTW; nhs.uk

Interna Szczeklika. Podręcznik chorób wewnętrznych, wyd. Medycyna Praktyczna 2013

 

Choroba lokomocyjna

Nazywana "chorobą transportową".

Objawy:

  • zawroty głowy,
  • ból brzucha,
  • pocenie,
  • nudności oraz wymioty występujące podczas podróży.

Każdy może mieć chorobę lokomocyjną, jednak częściej występuje u kobiet w ciąży,  osób zmagających się z migreną lub dzieci od 3. do 12. roku życia. Przyczyna nie jest do końca znana, ale można doszukiwać się jej w uchu wewnętrznym w związku z powtarzającym pobudzaniem narządu odpowiedzialnego za równowagę. Chorobę lokomocyjną można leczyć lekami przeciwhistaminowymi, małymi dawkami atropiny lub hioscyny.

Źródło: „Collins. Słownik encyklopedyczny MEDYCYNA”, wyd. RTW

Czerniak (nowotwór skóry)

Nowotwór złośliwy skóry.  To jeden z nowotworów, którego spora część chorych mogłaby uniknąć, jeśli wprowadziłaby do codziennego życia zalecenia profilaktyczne dotyczące tej choroby.

Te zalecenia to:

  • unikanie silnego promieniowania słonecznego;
  • stosowanie przez cały rok kremów z filtrem (zwłaszcza latem, kiedy powinno się stosować na wszystkie odsłonięte części ciała emulsję z wysokim filtrem);
  • nieużywanie solariów;
  • samokontrola znamion i pieprzyków (warto je sfotografować i porównywać ich stan po miesiącu-dwóch)
  • kontrola znamion i pieprzyków u dermatologa za pomocą dermatoskopu;
  • dieta bogata w warzywa, owoce i nabiał.

Znaczna część czerniaków powstaje na znamionach i pieprzykach. Niepokojąca może okazać się zmiana zabarwienia (szczególnie na ciemniejszy lub niejednolity)  oraz wielkości i kształtu znamienia.  Wszelkie zmiany lub pojawienie się nowych znamion o powyższych cechach należy zgłosić do lekarza. 

Osoby, które mają dużo piegów, jasną karnację, rude lub blond włosy, są narażone na większe ryzyko zachorowania na czerniaka. Ryzyko tego nowotworu zwiększa się też, jeśli na czerniaka chorował bliski członek rodziny.

Źródło: „Collins. Słownik encyklopedyczny MEDYCYNA”, wyd. RTW; nhs.uk