Do góry

Serwis zdrowie.pap.pl

m

Miażdżyca

To bardzo groźna, przewlekła choroba zapalna tętnic, polegająca na stopniowym zwężaniu się ich światła, z powodu odkładającego się w nich cholesterolu (tzw. złego cholesterolu – LDL). Odkłada się on w tętnicach w formie tzw. blaszek miażdżycowych. 

Etapy rozwoju miażdżycy: 

1.    Najpierw cząsteczki cholesterolu przenikają do uszkodzonej ściany tętnicy (np. przez toksyny z dymu tytoniowego, patogeny lub wolne rodniki). 
2.    Potem tworzy się w tym miejscu blaszka miażdżycowa, która jest zbudowana głównie z cholesterolu, ale także wapnia i tkanki łącznej.
3.    Jeśli blaszka miażdżycowa dalej rośnie, stopniowo coraz bardziej zwężając światło tętnicy, to może w końcu znacznie ograniczyć przepływ krwi. 
4.    Blaszki miażdżycowe mogą też pękać. Jeśli tak się stanie, to powstaje wtedy zakrzep, który może całkowicie zablokować tętnicę. 

Skutki zaawansowanej miażdżycy i związanego z nią niedokrwienia różnych narządów mogą być więc bardzo dotkliwe! Są wśród nich m.in.:  

  • choroba niedokrwienna serca (choroba wieńcowa)
  • bóle wieńcowe
  • zawał serca
  • udar mózgu 
  • bóle mięśni podudzi. 

Warto wiedzieć, że miażdżyca może rozwijać się po cichu już od najmłodszych lat, ale objawy kliniczne zwykle pojawiają się dopiero po 50 roku życia. Do rozwoju tej choroby przyczyniają się zarówno czynniki genetyczne (wrodzone), zwłaszcza te dotyczące metabolizmu lipidów (tłuszczów), jak i środowiskowe, a więc głównie związane ze stylem życia (np. palenie papierosów, sposób żywienia, poziom aktywności fizycznej, poziom stresu).    

Jaki wpływ na rozwój miażdżycy ma dieta

Kluczową rolę w rozwoju miażdżycy odgrywa zatem krążący we krwi cholesterol. Generalnie, im większe jest stężenie cholesterolu (całkowitego / LDL) we krwi, tym większe jest też jego przenikanie do ściany tętnicy i tym szybszy rozwój blaszek miażdżycowych. Niektóre osoby mają niestety chronicznie podwyższony poziom cholesterolu we krwi już od urodzenia, a to za sprawą choroby genetycznej zwanej hipercholesterolemią rodzinną. Na szczęście większość ludzi ma jednak większy lub mniejszy wpływ na stężenie cholesterolu we krwi – za sprawą prowadzonego stylu życia. 

Naukowcy udowodnili (w ramach słynnego badania Seven Countries Study), że stężenie cholesterolu we krwi zależy w dużej mierze od rodzaju spożywanych kwasów tłuszczowych. Im więcej mamy w diecie nasyconych kwasów tłuszczowych (występujących głównie w tłuszczach zwierzęcych), tym wyższe mamy stężenie cholesterolu we krwi. Tymczasem, przewaga nienasyconych kwasów tłuszczowych w diecie (pochodzących głównie z tłuszczów roślinnych) wiąże się z niskim stężeniem "złego" cholesterolu. 

Podsumowując, regularne kontrolowanie i obniżanie (w razie potrzeby) stężenia cholesterolu (całkowitego / LDL) we krwi jest kluczową metodą powstrzymywania rozwoju miażdżycy. W ramach profilaktyki tej choroby warto rozważyć m.in. taką modyfikację diety, aby większość spożywanej żywności stanowiły produkty pochodzenia roślinnego. 

Jaki jest bezpieczny dla zdrowia poziom cholesterolu

Obecnie uznaje się, że bezpieczny dla zdrowia poziom cholesterolu LDL we krwi wynosi poniżej 100 mg/dL, czyli inaczej poniżej 2,5 mmol/L. Dodajmy, że granicą bezpieczeństwa w przypadku cholesterolu całkowitego jest stężenie 200 mg/dl (lepiej jednak, aby było ono niższe, zbliżone do poziomu 150-155 mg/dl). 

W przypadku chorób sercowo-naczyniowych, w tym w chorobie wieńcowej, po przebytym zawale lub udarze, ale także w cukrzycy czy też przewlekłej chorobie nerek, pożądane jest utrzymywanie stężenia cholesterolu LDL poniżej 70 mg/dL. 

Vik

Źródła: 

„Interna Szczeklika. Podręcznik chorób wewnętrznych”, wyd. Medycyna Praktyczna, Kraków 2013

Instytut Żywności i Żywienia / Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej: www.izz.waw.pl / www.ncez.pl
 

Mięśniaki macicy

Niezłośliwe guzy powstające wskutek namnażania się komórek mięśnia macicy. Najczęstszym miejscem ich występowania (ok. 90 proc.) jest trzon macicy. Rzadko występują pojedynczo, najczęściej są liczne i zróżnicowane pod względem wielkości i lokalizacji. Przyjmują postać kulistą. Mogą mieć kilka milimetrów średnicy, ale mogą też powiększać się do dużych rozmiarów i wypełniać całą miednicę albo przerastać całą macicę, dając obraz tzw. macicy mięśniakowatej. Co jednak ważne, nie dają przerzutów.

Objawy mięśniaków macicy

  • na początku pojawiają się z reguły niespecyficzne dolegliwości, takie jak ogólne uczucie dyskomfortu w okolicy jamy brzusznej i podbrzusza
  • gdy choroba postępuje mięśniaki mogą zacząć uciskać na narządy sąsiadujące, powodując np. częstomocz przy ucisku na pęcherz
  • pojawić mogą się również nadmierne krwawienia miesiączkowe, prowadzące do anemii. 

Mięśniaki a ciąża
Umiejscowienie mięśniaków w okolicy ujść jajowodów do jamy macicy może powodować ich niedrożność. Liczne, nawet drobne mięśniaki podśluzówkowe bardzo często utrudniają zagnieżdżenie się zarodka w błonie śluzowej macicy. W przypadku kobiet, u których zdiagnozowano mięśniaki macicy, a które jeszcze nie rodziły i planują macierzyństwo, bardzo ważny jest właściwy dobór metody leczenia. 

Zdiagnozowanie mięśniaków macicy, w przypadku kiedy kobieta jest już w ciąży, oznacza konieczność przebywania pacjentki pod ścisłą opieką lekarza ginekologa, bo zmiany hormonalne, jakie zachodzą w tym okresie, mogą wpływać na szybszy wzrost mięśniaków. Poprzez upośledzenie ukrwienia błony śluzowej macicy w okolicy tworzącego się łożyska, może dochodzić do nawracających krwawień, niekiedy bardzo obfitych, a w skrajnych wypadkach nawet do poronień. Zdarza się również, że mięśniaki mogą wywoływać przedwczesne skurcze lub uniemożliwić poród siłami natury (dlatego lekarze rekomendują zazwyczaj wykonanie cesarskiego cięcia). 

Mięśniaków macicy nie usuwa się w trakcie ciąży. Ginekolodzy zalecają, aby zabieg wykonywać dopiero po zakończeniu połogu, czyli po upływie około 6 tygodni od porodu. Usunięcie mięśniaków może, ale nie musi, mieć wpływ na przebieg kolejnej ciąży, natomiast znacznie zwiększa częstość cięć cesarskich. 

Diagnostyka mięśniaków macicy
Najmniej inwazyjne jest przezpochwowe badanie USG, często wykonywane w trakcie rutynowej wizyty ginekologicznej.

Leczenie mięśniaków macicy
Powszechne jest stosowanie radykalnego zabiegu – histerektomii, usuwającego cały narząd – macicę, ale istnieją również formy mniej inwazyjne, tj. chirurgiczne usunięcie samych zmian – zabieg miomektomii, bądź szereg metod zabiegowych, tj. embolizacja, mioliza, kriomioliza, oraz FUS – najnowsza technika wykorzystująca do niszczenia mięśniaków skoncentrowaną wiązkę ultradźwięków sterowaną za pomocą rezonansu magnetycznego. Gamę metod nieinwazyjnych, od niedawna, poszerza również nowoczesna farmakoterapia.

Czy jest możliwe całkowite wyleczenie mięśniaków macicy?
Mięśniaki macicy często nawracają. Obecnie jedynym znanym sposobem wyleczenia pacjentki z mięśniaków macicy jest operacyjne usunięcie macicy w całości.

Czy można zapobiegać mięśniakom macicy? 
Nie, ponieważ jak dotąd mechanizmy rozwoju choroby nie zostały w pełni poznane. Nie ma wobec tego żadnej diety, szczepienia czy też schematu zachowań zabezpieczających przed powstaniem mięśniaków.

mw

Źródło:

Medycyna Praktyczna 


 

Migotanie przedsionków

Zaburzenie rytmu serca dotyczące przedsionków, w którym ich praca jest nieregularna, a tętno nieprawidłowe.

Często migotanie przedsionków dotyczyć osób, które chorują na:

  • nadciśnienie, 
  • miażdżycę,
  • nadczynność tarczycy,
  • zapalenie płuc,
  • astmę,
  • cukrzycę,
  • POChP,
  • mają wadę serca lub przeszły zawał.

 Uwaga! Migotanie przedsionków może także dotyczyć osób sprawnych fizycznie, w tym sportowców!

Osoby z migotaniem przedsionków są często narażone na udar, dlatego leczenie obejmuje włączenie leków zapobiegających chorobie, poza tym leków kontrolujących tętno i rytm serca, kardiowersję (przywracanie prawidłowego rytmu serca) czy ablację cewnikową (odizolowania obszaru powodującego nieprawidłowy rytm serca).

Są sposoby, by zmniejszyć ryzyko tej groźnej choroby. Wystarczy:

  • nie palić,
  • nie pić alkoholu lub spożywać go w małych ilościach i rzadko,
  • zachować prawidłową masę ciała,
  • ograniczyć kofeinę,
  • wystrzegać się napojów energetyzujących.

Osoba z migotaniem przedsionków nie powinna w ogóle pić napojów energetyzujących.

mz

Źródło: „Collins. Słownik encyklopedyczny MEDYCYNA”, wyd. RTW; nhs.uk.

Migrena

Umiarkowany lub ciężki, przeważnie pulsujący ból głowy najczęściej występujący po jednej stronie głowy.

Często dodatkowymi objawami towarzyszącymi migrenie są nudności, wymioty oraz zwiększona wrażliwość na światło lub dźwięk. Niektóre osoby wyczuwają nadejście ataku migreny, odczuwając tzw. aurę.

Są leki na migrenę, ale chory może też ograniczyć tę chorobę we własnym zakresie. Na zmniejszenie epizodów migreny wpływ mają:

  • regularne ćwiczenia,
  • odpowiednia ilość i jakość snu,
  • lekko strawna dieta,
  • ograniczenie kofeiny i alkoholu,
  • techniki relaksacyjne.

Dodatkowo, jeśli rozpoznamy, że jakiś bodziec (np. zapach) lub sytuacja wywołuje migrenę, należy ich unikać. W razie ataku migreny bliscy osobie chorej powinny zapewnić jej możliwość wypoczynku zaciemnionym i cichym pomieszczeniu.

Ciężkie przypadki migreny powinien leczyć neurolog, w lżejszych wypadkach wystarczy okresowa konsultacja.

mz

 Źródło: „Collins. Słownik encyklopedyczny MEDYCYNA”, wyd. RTW; nhs.uk).

Mukowiscydoza


Mukowiscydoza (CF, ang. Cystic Fibrosis) jest najczęstszą chorobą genetyczną, powodowaną błędami (mutacjami) w obrębie genu CFTR. Występuje u jednego na 2500-4400 urodzonych dzieci w Polsce. W efekcie mutacji w organizmie powstaje nadmiernie lepki śluz powodujący zaburzenia głównie w układzie oddechowym, pokarmowym i rozrodczym. Jednym z najczęstszych objawów tej choroby jest przewlekła choroba oskrzelowo-płucna.

Chore dziecko zawsze dziedziczy dwie wadliwe kopie  genu powodującego mukowiscydozę - jedną od swej matki, drugą od ojca. Osoby, u których uszkodzona jest tylko jedna kopia genu to tzw. nosiciele (mutacji) i nie mają objawów choroby.

Dwoje nosicieli mutacji wciąż ma bardzo duże szanse na zdrowe dziecko. W przypadku, gdy oboje rodzice są nosicielami mutacji w genie CFTR (czyli są osobami zdrowymi, ale posiadają jedną kopię genu zawierającą mutację, a drugą prawidłową), prawdopodobieństwo wystąpienia choroby u ich dziecka wynosi 25 procent dla każdej ciąży, co jednocześnie oznacza, że mają 75 proc. szans na urodzenie dziecka zdrowego.

Ze względu na stosunkowo wysoką częstość nosicielstwa mutacji w genie CFTR, nawet w przypadku wykrycia mutacji w jednej kopii genu u dziecka zdrowego, jego rodzice mają 25-krotnie podwyższone ryzyko urodzenia dziecka chorego na mukowiscydozę z kolejnych ciąż. Dlatego powinni udać się do Poradni Genetycznej i rozważyć, wraz z lekarzem genetykiem, wykonanie analizy genu CFTR, co umożliwi dokładniejsze obliczenie ryzyka. W takiej sytuacji lekarz doradzi wykonanie najpierw analizy nosicielstwa zidentyfikowanej mutacji, a następnie u tego z partnerów, który mutacji nie ma, wykonanie rozszerzonej analizy genu CFTR w celu sprawdzenia, czy osoba ta nie jest nosicielem innej mutacji genu CFTR.

Gdy jeden z rodziców dziecka choruje na mukowiscydozę, a drugi jest nosicielem mutacji genu CFTR, ryzyko odziedziczenia choroby wynosi już 50 proc. W przypadku, gdy jeden z rodziców choruje na mukowiscydozę, a drugi nie jest nosicielem wadliwego genu, ryzyko odziedziczenia choroby jest bardzo niskie, jednak dziecko na pewno będzie nosicielem mutacji genu CFTR.

Wszystkie noworodki w Polsce objęte są programem badań przesiewowych m.in.: w kierunku mukowiscydozy. Wczesna diagnoza daje szansę na szybsze wprowadzenie terapii, profilaktyki, co pozwala uniknąć wielu komplikacji.


Na długość życia pacjentów duży wpływ ma liczba przebytych infekcji. To dlatego tak ważne jest, by im zapobiegać, a kiedy chorzy są w szpitalu, byli odizolowani od innych pacjentów. Istotne jest wtedy, by nie dochodziło do zakażeń krzyżowych.

Jeśli znasz osobę chorującą na mukowiscydozę, ochraniaj ją przed możliwymi zakażeniami (np. odłóż spotkanie, jeśli masz nawet niewielkie objawy przeziębienia).

Chorzy na mukowiscydozę mogą prowadzić normalne życie – chodzić do szkoły, uprawiać sport, realizować swoje pasje. Uprawianie sportu jest w ich przypadku bardzo ważne, ponieważ poprawia rokowanie choroby.

Częstym problemem, zwłaszcza w okresie noworodkowym i wczesnoniemowlęcym, są kaszel i infekcje układu oddechowego. Gęsty, lepki śluz ma tendencję do zalegania, a jego gromadzenie w drogach oddechowych sprzyja powstawaniu stanu zapalnego, a także zasiedlaniu ich przez bakterie, a to przyczynia się do uszkodzenia układu oddechowego. By temu zapobiec, już od pierwszych miesięcy życia zostaje wdrożone leczenie inhalacyjno-drenażowe.

Chorzy na mukowiscydozę z uwagi na swoją chorobę spożywają stosunkowo dużo antybiotyków. Stosować też muszą odpowiednią dietę - bardziej kaloryczną, z większą ilością soli i tłuszczy niż zalecana dla zdrowej populacji.

Dzięki inhalacjom możliwe jest zmniejszenie lepkości śluzu oraz podawanie leków działających na układ oddechowy. Drenaż natomiast umożliwia ewakuację wydzieliny. Zabiegi powinny być wykonywane regularnie. Tego, w jaki sposób je robić, rodzice powinni nauczyć się w ośrodku specjalistycznym.

Podczas kolejnych wizyt w ośrodku specjalistycznym wykonywane są badania bakteriologiczne – u małych dzieci zwykle wymazy z gardła. Wyniki tych badań są pomocne w doborze właściwego antybiotyku. Należy pamiętać, że u dzieci chorych na mukowiscydozę antybiotykoterapię wdraża się wcześniej, na dłuższy okres i stosując wyższe dawki niż u rówieśników.

gap

Najnowsze

Ta strona korzysta z plików cookie. Sprawdź naszą politykę prywatności, żeby dowiedzieć się więcej.