Słownik pojęć

d

Demencja

Nazywana jest też otępieniem. To nabyty niedobór funkcji poznawczych, z którym mogą się też pojawić zaburzenia zachowania.

Im starszy wiek, tym większe ryzyko choroby: w populacji osób w wieku 60-65 lat choroba dotyczy jednego procenta, powyżej 80 lat - 10-35 proc.

Profilaktyka

Ponieważ mniej więcej 40 proc. chorych z zespołem otępiennym ma zmiany spowodowane miażdżycą, unikanie czynników ją powodujących (odpowiednia dieta, ruch), a w razie jej wystąpienia - leczenie jej zgodnie ze wskazówkami lekarza - są zalecanymi sposobami zmniejszającymi ryzyko zachorowania na demencję. 

W profilaktyce istotna jest też dbałość o kontakty towarzyskie i rodzinne oraz trening mózgu. 

Leczenie

Demencja jest nieuleczalna, ale odpowiednie postępowanie oraz leki mogą opóźnić jej wystąpienie i spowolnić postęp.

Podstawowe znaczenie dla pozafarmakologicznego leczenia zespołu otępiennego mają:

  • trening pamięci (zwłaszcza na początku choroby);
  • trening codziennego funkcjonowania (bardziej zaawansowana postać choroby).

Objawy demencji mogą być na początku mylone z innymi chorobami, m.in. depresją. Rozpoznanie powinien postawić lekarz, najlepiej neurolog, na podstawie szerokiego wywiadu z pacjentem i jego rodziną oraz specyficznych testów mierzących funkcje poznawcze. W celu różnicowania rozpoznania może on zlecić dodatkowe badania diagnostyczne (np. tomografię komputerową lub/i rezonans magnetyczny mózgu, badania laboratoryjne).

jw

Źródło: Interna Szczeklika. Podręcznik chorób wewnętrznych, wyd. Medycyna Praktyczna 2013

Depresja

Poważna choroba, która może kończyć się śmiercią - samobójczą.

Najczęściej u dorosłych objawia się:

  • długotrwałym smutkiem,
  • długotrwałym przygnębieniem,
  • niezdolnością do odczuwania radości,
  • często zaburzeniami snu (albo bezsennością, albo wprost przeciwnie - nadmiernym snem),
  • obniżeniem wydajności i funkcji poznawczych (np. pamięci),
  • mogą jej towarzyszyć myśli samobójcze,
  • chory często ma wyolbrzymione poczucie winy,
  • postrzeganie przeszłości i przyszłości w ciemnych barwach.

Smutek i przygnębienie nie zawsze towarzyszą depresji. Np. u osób starszych na plan pierwszy może się wybijać pogorszenie funkcji poznawczych, drażliwość, wybuchowość, a u dzieci i nastolatków - izolowanie się, zachowania agresywne (jakich wcześniej nie było), pogorszenie się wyników w nauce, objawy psychosomatyczne (bóle głowy, brzucha, biegunki niewynikające z innej choroby). 

Depresję trzeba leczyć.

Nieleczona może minąć, ale wówczas istnieje bardzo wysokie ryzyko, że nawróci.

Może być wywołana szczególnie trudnymi wydarzeniami w życiu pacjenta (utrata bliskiej osoby, pracy, doświadczenie przemocy) lub chorobą.

Leczenie depresji polega na terapii psychologicznej i/lub farmakoterapii. Najlepsze wyniki w leczeniu ciężkich epizodów depresji przynosi połączenie oddziaływania leków i psychoterapii.

Jeśli podejrzewasz, że ktoś w bliskim otoczeniu cierpi z powodu depresji, nie dawaj mu złotych rad typu: "Weź się w garść", "Też tak kiedyś miałem", "Masz dla kogo żyć". Wysłuchaj i spróbuj nakłonić do wizyty u specjalisty.

jw

Źródło: mp.pl

Dopalacze

To nowe substancje psychoaktywne, które mają różny skład chemiczny, ale jedną cechę wspólną: działają na układ nerwowy człowieka w podobny sposób, co dotychczas znane narkotyki. Problem w tym, że zawierają różne domieszki, np. proszek do prania, a także takie substancje psychoaktywne, których dokładny mechanizm działania nie jest poznany.

Skład chemiczny dopalaczy ciągle jest modyfikowany, a opakowania środka o tej samej nazwie mogą się różnić zawartością.

Dopalacze zawierają mieszkankę substancji chemicznych, które już w niewielkich dawkach działają na ośrodkowy układ nerwowy. Bardzo łatwo je przedawkować, co prowadzi do poważnych konsekwencji dla zdrowia fizycznego i psychicznego, a nawet śmierci.

Nie ma typowych objawów, które występują po zażyciu dopalaczy. Najczęściej ludzie są pobudzeni, ale dopalacze mogą także działać halucynogennie lub podobnie do marihuany. Pojawia się gadatliwość, agresja, halucynacje, omamy, ale substancje chemiczne mogą także powodować senność.

Liczba pacjentów, którzy z obawami ostrego zatrucia po wzięciu dopalaczy trafiają do szpitali w naszym kraju, jest wysoka. Z danych krajowego konsultanta ds. toksykologii klinicznej wynika, że w 2015 r. było 7284 osób z podejrzeniem ostrego zatrucia wywołanego zażyciem nowych substancji psychoaktywnych. Najwięcej interwencji medycznych jest w dwóch grupach pacjentów, w wieku 16-18 lat oraz 19-24.

Nie wiadomo, jakie substancje i w jakich ilościach znajdują się w dopalaczach, a zatem nie wiadomo też, w jaki sposób wpływają one na pracę narządów i układów w organizmie człowieka. W razie zatrucia znanymi substancjami psychoaktywnymi, np. alkoholem, heroiną, lekarze wiedzą, jakie leki podać, w jakiej kolejności i w jakiej dawce. W przypadku dopalaczy tej wiedzy nie ma, w związku z czym trudno podać jakieś leki. Ryzyko, że medykamenty wejdą w groźne interakcje z substancjami z dopalaczy jest wysokie; tym samym i ryzyko dodatkowego pogorszenia stanu pacjenta.

Dlatego najlepiej nigdy nie próbować ani nie dać się namówić na wzięcie dopalacza.

gap

Źródła:

dopalaczeinfo.pl

Dysleksja

Trudność w uczeniu się, czytaniu i rozumieniu słowa pisanego. Dotyczy osób inteligentnych, zaburzenia neurologiczne nie mają wpływu na powyższą dysfunkcję.

Objawy:

  • Powolny tryb pisania i czytania,
  • Niewłaściwe pisanie liter, mylenie ich,
  • Zamiana kolejności liter w słowie,
  • Problemy z zapisem zasłyszanych słów,
  • Problemy z organizacją i planowaniem.

Terapia dysleksji to przede wszystkim praca z pedagogiem szkolnym, która obejmuje ulepszenie zaburzonych obszarów i wsparcie dobrze rozwijających.

Dysleksja nie uniemożliwia zdobycia wyższego wykształcenia czy kariery nawet w takich zawodach, jak dziennikarz, polityk, aktor. Znani dyslektycy to: publicysta Jacek Żakowski, Jacek Kuroń, Whoopi Goldberg.

jw

Źródło: „Collins. Słownik encyklopedyczny MEDYCYNA”, wyd. RTW; nhs.uk).