Najbezpieczniejszy wybór kobiet planujących ciążę i w ciąży – trzy razy zero

Kobiety w ciąży lub planujące ciążę nie powinny pić alkoholu, by ochronić dziecko przed Spektrum Płodowych Zaburzeń Alkoholowych (FASD). Przyszłe matki musi obowiązywać zasada trzech zero: całkowita abstynencja, bez żadnych wyjątków dla jakiegoś rodzaju alkoholu i to przez całą ciążę oraz w okresie jej planowania.

PAP/Marcin Bielecki

Eksperci podczas konferencji prasowej pt. „Ciąża bez alkoholu – wspólna odpowiedzialność, lokalne działanie, systemowe wsparcie” apelowali, by obalać mity o piciu w ciąży, bo nie ma np. „bezpiecznej” ilości alkoholu, nie przerzucać odpowiedzialności tylko na kobiety, ale wspierać i rozmawiać, edukować od najmłodszych lat, czym jest FASD, także w ramach edukacji zdrowotnej, wprowadzać bardziej restrykcyjne przepisy dotyczące reklamy, promocji alkoholu oraz jego dostępności.

Czym jest FASD?

Spektrum Płodowych Zaburzeń Alkoholowych (FASD) to zaburzenia rozwoju występujące u dzieci matek pijących alkohol w czasie ciąży. Przejawiają się one np. zaburzeniami dotyczącymi funkcjonowania mózgu i układu nerwowego (np. problemy z pamięcią, koncentracją, nauką, planowaniem, organizowaniem zadań). To także upośledzony rozwój fizyczny – niższa waga, wzrost, czasem cechy dysmorfii twarzy. Osoby z FASD mogą mieć także trudności z wykonywaniem złożonych czynności manualnych, koordynacją, równowagą, precyzyjnymi ruchami dłoni, opóźniony rozwój mowy, ograniczone słownictwo, trudności w rozumieniu dłuższych i bardziej złożonych wypowiedzi; czasami występuje afazja. Bywają nadpobudliwe, wybuchowe, podatne na frustrację. 

FAS: tego można w 100 proc. uniknąć

W ciąży nie można wypić najmniejszej ilości alkoholu. Nawet ta najmniejsza może poważnie zaszkodzić rozwijającemu się dziecku. Dowiedz się, jak alkohol działa na płód.

Eksperci zaznaczyli, że FASD można całkowicie zapobiec – wystarczy tylko nie pić w ciąży, a także w okresie jej planowania. To odpowiedzialność, która powinna spoczywać nie tylko na kobietach, ale też jej bliskich, samorządzie i państwie, bo akceptacja alkoholu w społeczeństwie jest wciąż powszechna. 

– Tłumaczymy się, dlaczego nie pijemy, a nie dlaczego pijemy – podkreśliła dr n. med. Ewa Głuszczak-Idziakowska, specjalistka pediatrii i neonatologii z Kliniki Neonatologii i Chorób Rzadkich Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. 

Trucizna szkodzi nawet w niewielkiej ilości

Nawet niewielka ilość alkoholu wystarczy, by uszkodzić ośrodkowy układ nerwowy. Zmiany są nieodwracalne. Trafia on przez łożysko błyskawicznie do komórek rozwijającego się płodu.

– Alkohol działa teratogennie, a więc wywołuje wady wrodzone wszystkich rozwijających się narządów, jeżeli trafi w okno organogenezy, czyli między 2. a 8–10. tygodniem ciąży. Wtedy powstają wady: serca, nerek, kręgosłupa, kośćca, ale przede wszystkim wady ośrodkowego układu nerwowego (OUN). Potrzeba większej ilości alkoholu – nie wiemy jakiej – by wywołać wady poszczególnych narządów, ale wystarczy niewielka ilość, by uszkodzić rozwijający się OUN i te zmiany są nieodwracalne – tłumaczyła dr n. med. Ewa Głuszczak-Idziakowska.
Uczestnicy konferencji wielokrotnie podkreślili, że nie ma „bezpiecznej” ilości alkoholu. 

Alkohol to neurotoksyna, która niszczy komórki nerwowe

Alkohol jest neurotoksyną, która niszczy komórki nerwowe, a każdy kolejny kieliszek zwiększa prawdopodobieństwo uzależnienia. Kiedy kończy się nawyk, a zaczyna nałóg, na czym polega różnica w piciu kobiet i mężczyzn oraz jak leczy się chorobę alkoholową, wyjaśniają lekarze specjaliści.

To trucizna i w każdej ilości szkodzi. Nie chodzi przy tym tylko o to, by kobieta usłyszała: nie pij w ciąży, ale by otrzymała wsparcie w otoczeniu. Wokół tej myśli zbudowano najnowszą kampanię „Ciąża bez alkoholu”. 

– Sercem kampanii mają być samorządy, by docierać do lokalnych społeczności, a media głosem kampanii. Instytucje centralne są systemowym fundamentem – tworzą m.in. rozwiązania finansowe, legislacyjne – zaznaczyła Jolanta Terlikowska, pedagożka, socjoterapeutka, dyrektorka programowa Instytutu Nowej Kultury.

Izabela Marcewicz-Jendrysik, wiceprezydentka Warszawy zwróciła uwagę, że działanie dotyczące profilaktyki FASD jest „prawie” kompleksowe. Pora, by materiały edukacyjne trafiły w odpowiednie miejsca, również do szkół i specjalistów pracujących z młodzieżą. Wiedza o FASD powinna stać się nieodzownym elementem edukacji zdrowotnej, a czerwone trampki –dobrze rozpoznawanym przez wszystkim symbolem świadomości FASD. 

9 września przypada Światowy Dzień FASD. Kampania „Ciąża bez alkoholu” realizowana jest przez Fundację Instytut Nowej Kultury na zlecenie Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom. Szczegóły dostępne są na stronie www.ciazabezalkoholu.pl.