Sposób podawania leku ma znaczenie nie tylko dla jakości życia pacjenta

W onkologii w obliczu niedoborów kadrowych, rosnącej liczby pacjentów, ale też coraz szerszego dostępu do nowoczesnych terapii, na znaczeniu zyskuje sposób podawania leków. Podskórne terapie to mniej stresu, radykalnych zmian w życiu pacjenta i najbliższych, szybszy powrót do codziennego życia, sprawniejsze leczenie, oszczędność czasu, odciążenie personelu medycznego – przekonują klinicyści, przedstawiciele organizacji pacjentów i pacjenci.

PAP/Marcin Bielecki
PAP/Marcin Bielecki

W najnowszym spocie przygotowanym przez Fundację w Trosce o Pacjenta padają słowa: „to nie tylko lek. To sposób, w jaki wracamy do życia”. Kwestia jego jakości nieraz umyka, gdy trwa o nie walka. Nie zawsze też istnieje możliwość wyboru terapii i form podania. Ale w określonych przypadkach klinicznych zamiast kilkugodzinnych wlewów można zastosować równie skuteczne terapie podskórne albo doustne – wówczas podanie można liczyć co najwyżej w minutach. Ma to szczególne znacznie w zaawansowanym stadium choroby, u osób starszych, gdy dostęp do żył jest trudniejszy albo niemożliwe staje się założenie portu naczyniowego do podawania np. chemioterapii.

– Forma podskórna jest wygodniejsza i dla personelu, i dla pacjenta. Iniekcja podskórna zajmuje mniej czasu – podkreśliła dr n. med. Agnieszka Jagiełło-Gruszfeld, specjalistka onkologii klinicznej z Mazowieckiego Szpitala Onkologicznego, podczas konferencji pt. „Nowoczesna onkologia – jak łączyć efektywność leczenia, komfort pacjenta i korzyści dla systemu? Rekomendowane kierunki zmian”. Dodała, że mniej inwazyjna podaż leków to również szansa, by „zapomnieć, że choruje się na śmiertelna chorobę”.

Dr n. med. Katarzyna Stencel, kierowniczka Oddziału Onkologii Klinicznej z Pododdziałem Dziennej Chemioterapii w Wielkopolskim Centrum Pulmonologii i Torakochirurgii w Poznaniu, zwróciła uwagę na to, że podskórnie podawanie leku w pewnych przypadkach może ograniczyć powikłania, które mogą pojawić się w terapii dożylnej (jak gorączka, dreszcze, uczucie niepokoju). 

– Doświadczenie pacjentów jest takie, że terapie podskórne to mniej skutków ubocznych. Pacjenci po podaniu czują się bardzo dobrze – przyznała Aleksandra Wilk, dyrektorka Sekcji Raka Płuca Fundacji To Się Leczy. 

Nie można też zapominać o korzyściach psychologicznych i społecznych. Możliwość wyboru leku i form jego podania daje pacjentowi poczucie sprawczości, a współdecydowanie motywuje do leczenia i wypełnienia zaleceń. 

– To wszystko generuje oszczędności – pacjent lepiej zaopiekowany, lepiej leczący się, mogący pracować i pełnić role społeczne. To również mniejsze zaangażowanie personelu, krótszy czas pobytu w szpitalu, możliwość reorganizacji, szybkiego wydania leków doustnych z apteki czy podanych w gabinecie zabiegowym– podkreśliła Anna Kupiecka, prezeska Fundacji OnkoCafe.

Niestety nie we wszystkich rodzajach nowotworów dostępne jest leczenie podskórne. Takim przykładem może być glejak, w którym leczenie opiera się głównie na leczeniu radykalnym i chemioradioterapii. 

– Tutaj przeżycie jest bardzo krótkie i pacjenci narażeni są na bardzo trudne, ciężkie leczenie. Zazwyczaj oprócz neurochirurgii, która jest ingerencją w ośrodkowy układ nerwowy, dochodzi do tego jeszcze chemioradioterapia. To leczenie jest bardzo toksyczne, szczególnie radioterapia. Po tym całym leczeniu praktycznie 60 proc. pacjentów nie pełni żadnych ról ani społecznych, ani zawodowych, ani rodzinnych – zaznaczył prof. Rafał Stec, onkolog kliniczny, kierownik Kliniki Onkologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego (WUM).

Jednak w 2025 roku w 27 krajach Unii Europejskiej oraz w Islandii, Liechtensteinie i Norwegii dopuszczono terapię celowaną na glejaka rozlanego II stopnia z mutacją IDH1/2. To pierwszy od ponad 25 lek w tym nowotworze mózgu. Jest to terapia doustna podawana pacjentom po zabiegu chirurgicznym. Pozwala uniknąć agresywnych metod leczenia (chemioterapia lub radioterapii). 

Czy podskórne podania to koszt czy korzyść dla systemu w raku płuca i piersi?

Dr Michał Seweryn, specjalista zdrowia publicznego i epidemiologii, adiunkt na Wydziale Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie, wiceprezes ds. systemowych EconMedEurope, przedstawił m.in. zestawienie dostępnych form leków w programach lekowych w onkologii i hematoonkologii w 2024 roku. Wynika z nich, że była to najrzadsza forma leczenia. 

Zaznaczył, że w 2024 roku dostępne były tylko cztery substancje czynne (w postaci dożylnej – 51 substancji, a doustnej – 53). Z terapii podskórnej skorzystało jedynie 9 proc., czyli 8416 pacjentów. W 2025 roku pojawiła się także forma podskórna w raku płuca (B.6) i raku piersi (B.9 pertuzumab i trastuzumab). Z kolei z badania, którego był współautorem, dotyczącym oszacowania kosztów nielekowych trzech schematów podawania pertuzumabu i trastuzumabu, wynika, że leczenie podskórne „wiąże się ze znacznie niższymi kosztami pracy pielęgniarek i farmaceutów oraz niższymi kosztami materiałów nielekowych w porównaniu z innymi opcjami terapeutycznymi”. 

W schemacie podskórnym czas podania i obserwacji pacjenta po podaniu skrócił się średnio o 71 minut w porównaniu z podaniem dożylnym (do 40 min. ze 111 minut), choć „różnica w czasie zajętego stanowiska może wynosić nawet 126 min.”. Oszacowano też, że w ciągu miesiąca na jednym stanowisku (gdy działa 11 godzin) można by wykonać 560 podań podskórnych vs. 260 podań dożylnych. Ograniczeniem tego badania była niewielka próba – 446 pacjentów, w tym sześcioro leczonych podskórnie.

„Oszacowano, że zastosowanie terapii (podskórnej – red.) Pert/TrasSC u wszystkich pacjentów umożliwi średnio ośmiokrotną oszczędność czasu pracy świadczeniodawców w przeliczeniu na pacjenta i zwiększenie możliwości leczenia o 241 pacjentów” – piszą autorzy publikacji pt. „Nielekowe koszty leczenia pertuzumabem i trastuzumabem pacjentów z HER2-dodatnim rakiem piersi w Polsce”.

Dr Seweryn zwrócił też uwagę, że brytyjski National Health Service (NHS) szacuje, że iniekcja, skraca czas pobytu pacjentów w szpitalu z 2,5 godziny do zaledwie pięciu minut, a czas leczenia nawet o 75 proc.

Leczenie liczone nie tylko w godzinach

Terapia onkologiczna to w wielu przypadkach długa droga, liczona w dniach spędzonych w szpitalu, liczbie wizyt ambulatoryjnych, ale też w przebytych kilometrach. Pacjent nie zawsze leczy się w najbliższym ośrodku. 

– Średnia odległość do oddziału to ok. 50 km, a średni czas dojazdu wynosi blisko 56 minut – wylicza dr Seweryn. Do tego obrazu trzeba dorzucić fakt, że w Polsce brakuje około 500 onkologów. 

Jednak podanie podskórne leku to nie tylko zmniejszenie hospitalizacji, lepiej wykorzystane zasoby, więcej przyjętych pacjentów przy mniej skomplikowanej i obciążającej procedurze medycznej. To również szansa dla pacjenta na normalne życie i szybszy powrót do codzienności. Pacjenci chcą pozostać aktywni zawodowo, wypełnić role społeczne. Poza tym – jak zauważyła Adrianna Sobol, psychoterapeutka i psychoonkolożka, prezeska Fundacji w Trosce o Pacjenta – pobyt w szpitalu wciąż stygmatyzuje. 

– Pacjenci nie tylko chcą przetrwać leczenie, ale chcą przede wszystkim żyć w trakcie leczenia. Mieć wpływ nie tylko na to, jaki lek dostaną, ale też w jakiej formie – wyjaśniła ekspertka. 

 

Autorka

Klaudia Torchała

Klaudia Torchała - Z Polską Agencją Prasową związana od końca swoich studiów w Szkole Głównej Handlowej, czyli od ponad 25 lat. To miał być tylko kilkumiesięczny staż w redakcji biznesowej, została prawie 15 lat. W Serwisie Zdrowie od 2022 roku. Uważa, że dziennikarstwo to nie zawód, ale charakter. Przepływa kilkanaście basenów, tańczy w rytmie, snuje się po szlakach, praktykuje jogę. Woli małe kina z niewygodnymi fotelami, rowery retro. Zaczyna dzień od małej czarnej i spaceru z najwierniejszym psem - Szógerem.

ZOBACZ TEKSTY AUTORKI

Źródła

Konferencja pt. „Nowoczesna onkologia – jak łączyć efektywność leczenia, komfort pacjenta i korzyści dla systemu? Rekomendowane kierunki zmian” organizowana przez Fundację w Trosce o Pacjenta – Instytut Psychologii Zdrowia i profilaktyki chorób przewlekłych” 

Non-drug related costs of treatment with pertuzumab and trastuzumab in HER2-positive breast cancer patients in Poland Seweryn, M, Banaś, T. Augustyńska, J. Leszczyńska, A.Potocki, P.M. Oncology in Clinical Practice, 2024, 20(3), pp. 181–189

https://www.rynekzdrowia.pl/Farmacja/20-lat-czekania-Komisja-Europejska-dala-zielone-swiatlo-dla-leku-na-glejaka,275946,6.html

 

ZOBACZ WIĘCEJ

  • adobe

    Ultradźwięki leczą

    Ultradźwięki kojarzą się przede wszystkim z badaniem USG, dzięki któremu lekarze mogą zajrzeć do wnętrza organizmu bez wykonywania nacięć i narażania pacjenta na promieniowanie jonizujące. Tymczasem możliwości tej technologii znacznie wykraczają poza diagnostykę. Skoncentrowane fale dźwiękowe potrafią niszczyć komórki nowotworowe, rozbijać kamienie nerkowe, czasowo zwiększać przepuszczalność bariery krew–mózg, a nawet wpływać na aktywność określonych obszarów mózgu.

  • adobe

    Krew w moczu? To może być rak pęcherza

    Krew w moczu może pojawić się tylko raz, nie powodować bólu i samoistnie zniknąć. Wiele osób uznaje wtedy, że problem minął. Tymczasem krwiomocz jest najczęstszym sygnałem raka pęcherza moczowego i zawsze wymaga wyjaśnienia. Choć nowotwór ten występuje w Polsce równie często jak w innych krajach Europy, umieramy na niego najczęściej na kontynencie. Jedną z przyczyn jest zbyt późne rozpoznawanie choroby, ale problemem pozostaje również dostęp do diagnostyki i nowoczesnego leczenia.

  • PAP/Piotr Werewka

    Kiedy ból staje się chorobą

    Ból to pomarańczowe światło dla organizmu, dzięki któremu minimalizujemy szkody i wykrywamy potencjalne zagrożenia. Jest też najczęstszym objawem choroby. Czasem jednak sam staje się chorobą. W Polsce z bólem przewlekłym żyje 8,5 mln osób – podkreślają specjaliści z Polskiego Towarzystwa Badania Bólu. Dodają, że łagodzić go może prehabilitacja.

  • PAP/Piotr Werewka

    Badanie przesiewowe w kierunku cukrzycy typu 1– hamulec dla choroby i ciężkich powikłań

    Wczesna diagnoza cukrzycy typu 1 to szansa na innowacyjne leczenie wyhamowujące proces niszczenia produkujących insulinę komórek trzustki. Opiera się na teście, który mógłby na stałe znaleźć się w bilansie sześciolatka. Kosztuje wielokrotnie mniej niż hospitalizacja dziecka z ciężkim powikłaniem choroby – kwasicą ketonową – wskazuje Polskie Stowarzyszenie Diabetyków.

NAJNOWSZE

  • PAP/Tytus Żmijewski

    Od 2027 roku karta DiLO na jedno kliknięcie

    Pacjent, który w 2027 roku pojawi się w przychodni POZ, w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej lub szpitalu z podejrzeniem lub rozpoznaniem nowotworu złośliwego, otrzyma kartę DiLO wyłącznie w formie elektronicznej. Dla pacjenta oznacza to dostęp do dokumentów medycznych – wyników badań, planu leczenia, terminów wizyt – w jednym miejscu: IKP lub aplikacji mojeIKP. Dla placówek to lepsza koordynacja i sprawniejszy przepływ informacji.

  • Ultradźwięki leczą

  • Krew w moczu? To może być rak pęcherza

  • Kiedy ból staje się chorobą

  • Płeć warunkuje, jak chorujemy

  • zdj.PAP/CJ GUNTHER

    W kosmosie szukamy rozwiązań na ziemskie problemy

    Usprawnienia, jakie stosujemy, aby człowiek mógł funkcjonować w kosmosie, mają przełożenie na to, jak usprawnić życie człowieka na Ziemi, np. urządzenia do ćwiczeń, które pozwalają astronautom ćwiczyć bardziej efektywnie można będzie wykorzystywać do rehabilitacji osób, które z powodów zdrowotnych były długo unieruchomione. Przykładów takich praktycznych zastosowań jest znacznie więcej – mówi dr Anna Fogtman biolożka, naukowczyni i specjalistka medycyny kosmicznej, w Europejskiej Agencji Kosmicznej ESA odpowiedzialna za operacyjną ochronę astronautek i astronautów przed promieniowaniem kosmicznym.

  • Cukrzycowa choroba stóp na radarze – bezpłatne badania, by powstrzymać amputacje

  • Złamanie biodra szczególnie niebezpieczne u starszych osób

Serwisy ogólnodostępne PAP