Fakty i mity o seksie seniorów
Autor: Wiktor Szczepaniak
Mówi się o nim mało i niechętnie. Ale dla wielu osób w starszym wieku stanowi źródło satysfakcji i radości życia.
Zdrowie seksualne, według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), jest zespołem powiązanych ze sobą biologicznych, emocjonalnych, intelektualnych oraz społecznych aspektów życia seksualnego, które są niezbędne do rozwoju ludzkiej osobowości, komunikacji i miłości. Tak rozumiane zdrowie seksualne jest więc jednym z kluczowych czynników, od których zależy nasz dobrostan, zarówno fizyczny jak i psychiczny.
Eksperci podkreślają, że zdrowie seksualne jest istotne niezależnie od wieku, a więc również w okresie późnej dorosłości. Tymczasem, w naszej kulturze seksualność osób starszych jest wciąż tematem często przemilczanym, traktowanym jako tabu. Na jej temat funkcjonuje też nadal wiele szkodliwych mitów i stereotypów.
Z okazji obchodzonego dziś w Unii Europejskiej Międzynarodowego Dnia Seksu spróbujmy nieco odczarować ten trudny i delikatny temat, przedstawiając istotne fakty na temat seksualności w drugiej połowie życia.
Seniorzy nie są zainteresowani seksem?
To mit! Stereotypy dotyczące osób starszych opisują je często jako osoby aseksualne, pozbawione satysfakcjonującego życia seksualnego. Tymczasem badania, zarówno polskie, jak i zagraniczne, pokazują dobitnie, że to nieprawda. Odsetek osób w wieku powyżej 60. roku życia, pozostających w związkach małżeńskich, które deklarują, że są aktywne seksualnie wynosi aż 55-70 proc.
Nieco mniej bujnie wygląda życie seksualne seniorów nie będących w związkach małżeńskich. Aktywność w tym zakresie deklaruje 5-30 proc. z nich (głównie mężczyźni).
Badania pokazują też, co akurat nie powinno być dla nikogo zaskoczeniem, że liczba osób seksualnie aktywnych systematycznie spada, wraz z coraz bardziej zaawansowanym wiekiem. Przyczynia się do tego wiele powodów, w tym m.in.: pogarszający się stan zdrowia (zarówno w sferze fizycznej, jak i psychicznej), problemy natury praktycznej (np. brak partnera), a także niechęć do poszukiwania pomocy w zakresie zdrowia seksualnego (np. leczenia zaburzeń seksualnych).
Seksualność seniorów ma wiele barw
Wbrew stereotypom, osoby powyżej 60. roku życia mają bardzo bogaty repertuar aktywności seksualnych. Z badań wynika, że najczęściej zaspokajają swoje potrzeby związane z szeroko pojętą seksualnością poprzez dotyk i trzymanie się za ręce, obejmowanie i przytulanie, a także całowanie. Intymne pieszczoty i zbliżenia seksualne też są podejmowane, ale znacznie rzadziej.
Co to jest seks?
Według słownika języka polskiego, seks to ogół spraw i czynności związanych z zaspokajaniem popędu płciowego. Ale specjaliści definiują pojęcie znacznie szerzej. Według nich, seksualność to wszelkie zjawiska stanowiące dowolną kombinację zachowań seksualnych, aktywności angażujących zmysły, intymności emocjonalnej, a także przejawów poczucia tożsamości seksualnej. Zatem, seksualność stanowią wszelkie działania mające na celu osiągnięcie satysfakcji seksualnej, przyjemności zmysłowej albo intymności w relacji romantycznej.
Seks w starszym wieku: za i przeciw
Seksuolodzy podkreślają, że istnieje wyraźna korelacja między subiektywnie doświadczanym dobrostanem człowieka, w tym także zdrowiem seksualnym, a całościowo rozumianym szczęściem. Naukowcy już dawno dowiedli, że pod wpływem czułego dotyku wydzielają się u ludzi wywołujące dobre samopoczucie i zadowolenie endorfiny, zwane hormonami szczęścia.
Seks będący wyrazem miłości, niezależnie od wieku, jest więc ważnym elementem składającym się na jakość życia i płynącą z niego satysfakcję. Przekłada się pozytywnie nie tylko na jakość relacji z najbliższą osobą, ale także i szeroko pojęte zdrowie (fizyczne i psychiczne).
Ale eksperci podkreślają, że w przypadku seniorów, którzy często obciążeni są różnymi chorobami przewlekłymi, zakres i intensywność podejmowanych aktywności seksualnych powinny być dostosowane do ich aktualnego stanu zdrowia i uwzględniać przyjmowane leki. Z uwagi na ewentualne przeciwskazania należy więc konsultować te kwestie z lekarzem.
Ograniczenia związane ze starzeniem się organizmu i obniżeniem ogólnej jego sprawności przekładają się - in minus - na zadowolenie z życia seksualnego w okresie późnej dorosłości.
Podczas gdy wśród osób w wieku 30-49 lat zadowolenie z życia seksualnego deklaruje aż 70 proc. ankietowanych osób, to jednak wśród osób w wieku 50 plus odsetek ten wynosi już tylko 36 proc. Generalnie im starsi ludzie, tym mniej wagi przykładają do seksu, co dotyczy zwłaszcza kobiet.
- Ponad 40 proc. kobiet i 14 proc. mężczyzn po 50. roku życia wskazuje, że seks nie odgrywa żadnej istotnej roli w ich życiu. To bardzo duża dysproporcja na niekorzyść kobiet. Ale żyjemy w kraju wielu stereotypów związanych z męskością i kobiecością i mam wrażenie, że pewna grupa kobiet, w tej późniejszej fazie życia, nie daje sobie prawa do przeżywania przyjemności – ocenia prof. dr hab. Zbigniew Izdebski, z Katedry Biomedycznych Podstaw Rozwoju i Seksuologii Uniwersytetu Warszawskiego.
Udany seks po 50-tce: są na to sposoby
Seksuolodzy przekonują, że ani menopauza u kobiet (przypadająca na wiek około 49-50 lat), ani andropauza u panów (występująca zwykle po 50-tce) nie powinny stanowić pretekstu do zakończenia aktywności seksualnej. Podobnie zresztą jak dość często występujące u starszych panów problemy z erekcją.
Prof. Zbigniew Izdebski przyznaje, że wskutek menopauzy wiele kobiet uprawiając seks zaczyna odczuwać dyskomfort, a czasem nawet ból, przede wszystkim dlatego, że w tym okresie zanika naturalna lubrykacja pochwy (naturalne jej zwilżanie). Ale ten powszechny problem można dość łatwo pokonać, korzystając z pomocy różnych, dostępnych w aptekach i drogeriach nawilżających preparatów (lubrykantów).
- Kobieta powinna mieć odwagę zapytać o to ginekologa. Niestety sami lekarze często o to kobiet nie pytają – mówi prof. Izdebski.
Zaburzenia erekcji? To może być cukrzyca
Problemy z erekcją są objawem łatwym do zauważenia - nie tylko przez mężczyznę. Takie zaburzenie to bardzo niepokojący sygnał nie tylko ze względu na jakość pożycia w sypialni. Zamiast łykania suplementów czy zamartwiania się trzeba o nim powiedzieć lekarzowi.
Również mężczyźni mający problemy z erekcją (powodów tej dolegliwości może być naprawdę wiele) powinni skorzystać z pomocy lekarza, zwłaszcza, że w dzisiejszych czasach istnieje wiele skutecznych środków, które pomagają uporać się z zaburzeniami erekcji.
- Problemy z erekcją nie dotyczą tylko mężczyzny, ale też i pośrednio kobiety, która jest pozbawiona możliwości współżycia ze swym partnerem – podkreśla prof. Izdebski.
Choć różne aspekty fizjologiczne związane z seksem są niezwykle istotne, to jednak specjaliści podkreślają, że najważniejsze jest co innego.
- Jestem przekonany, że realizacja naszych potrzeb seksualnych jest ważna w każdym wieku i dlatego ludzie, zgodnie z koncepcją zdrowia seksualnego, powinni jak najwięcej rozmawiać o swojej seksualności. Nie jest to bowiem tylko kategoria związana z fizjologią i biologią seksu, lecz także z procesem komunikowania się i miłości – mówi prof. Izdebski, podkreślając, że seks nie tylko jest źródłem zmysłowej przyjemności, lecz także ważnym czynnikiem więziotwórczym.
Choć każdy z nas ma przywilej i prawo do poszukiwania przyjemności oraz bliskości, to jednak należy pamiętać, że niezależnie od wieku, z seksem wiąże się też ryzyko zakażenia chorobami przenoszonymi drogą płciową. Powinny o tym pamiętać osoby nie posiadające stałego partnera i nawiązujące nowe znajomości.
- Bez względu na wiek, odpowiedzialność za zdrowie cały czas obowiązuje. Uprawiajmy bezpieczny seks. Podejmując kontakty z nowymi partnerami stosujmy prezerwatywy, które zmniejszają ryzyko infekcji przenoszonych drogą płciową – radzi prof. Zbigniew Izdebski.
