Zaburzenia głosu to powszechna dolegliwość. Jak o niego dbać?
Autorka: Klaudia Torchała
Głos jest kluczowym elementem komunikacji międzyludzkiej. Dla niektórych to narzędzie pracy, o które trzeba szczególnie dbać. Wszyscy bez wyjątku powinni przestrzegać kilku uniwersalnych zasad, bo zaburzenia głosu są problemem powszechnym. Co konkretnie możemy zrobić, wyjaśniała dr Dorota Kapustka, specjalistka foniatrii i audiologii z Instytutu Fizjologii i Patologii Słuchu podczas wystąpienia poświęconemu higienie głosu.
Ekspertka zaznaczyła, że głos jest istotnym narzędziem w budowaniu relacji społecznych, ale także wyrażania emocji i osobowości.
„Można powiedzieć, że głos jest naszą wizytówką” – podsumowała. Lekarka przytoczyła statystyki: 29 proc. osób doświadczyło zaburzeń głosu, a 7 proc. ma z nim permanentny problem. Dodatkowo – jak zaznaczyła – spośród około 16 mln osób zatrudnionych w Polsce, co piąta jest „narażona na ponadprzeciętny wysiłek głosowy”. To nie tylko aktorzy, piosenkarze czy nauczyciele.
Uniwersalne zasady dbania o głos
Przede wszystkim dbanie o głos polega na mniej wysiłkowym używaniu go. Co to oznacza? Mówienie zbyt głośno, krzyk nadwyręża struny głosowe, ale też mówienie szeptem powoduje napięcia w krtani.
„Warto znaleźć swój naturalny poziom głosu, nie mówić zbyt głośno, ale też unikać zbytniego wyciszania siebie i pozwolić swojemu głosowi dźwięcznie wybrzmieć” – wyjaśnia lekarka.
Nie powinno się też mówić zbyt wysoko lub nisko.
„Warto jest znaleźć swoją naturalną wysokość głosu, która jest charakterystyczna dla budowy naszej krtani, ale też dla naszego wieku i z wiekiem również ulega zmianie” – dodaje.
Nie bez znaczenia jest również sama długość wypowiedzi. Warto używać krótszych fraz i stosować częściej przerwy na oddech.
Głos: złe nawyki przy jego emisji prowadzą do kłopotów
Stres, siedzący tryb życia, przekrzykiwanie hałasu, mówienie zbyt wysokim głosem mogą mieć wpływ na to, jak mówimy. A jeśli emisja głosu jest zaburzona, w skrajnych przypadkach może nawet dojść do powstania w aparacie mowy guzków, polipów czy zmian naczyniowych.
„Oddech jest pewnego rodzaju paliwem dla naszego głosu i dlatego wydajny, stabilny strumień wydychanego powietrza jest bardzo ważny dla prawidłowej pracy naszej krtani” – zaznacza foniatrka. Warto nie mówić na jednym oddechu do końca frazy, bo wtedy dochodzi do napięcia w mięśniach wydechowych i krtani. Nie zaszkodzi mówić nieco wolniej i rozgrzewać głos przed dłuższym wystąpieniem. Dla osób, dla których jest profesjonalnym narzędziem pracy pomocna może być nauka emisji głosu.
Jeśli rozmawiamy gdzieś, gdzie jest głośno, dochodzi do efektu Lombarda, czyli – jak tłumaczy lekarka – nieświadomie podnosimy głos. Dlatego w czasie wystąpień publicznych warto korzystać z mikrofonu. Ponadto w czasie infekcji nie nadużywajmy głosu, bo dochodzi do obrzęku błony śluzowej, co prowadzi do zaburzenia kontroli głosu – gorzej słyszymy to, co mówimy.
„Dlatego bardzo często w czasie infekcji pojawia się o wiele bardziej wysiłkowy typ mówienia. Poza tym błona śluzowa krtani w czasie infekcji jest o wiele bardziej narażona na urazy” – konkluduje lekarka.
Głos potrzebuje też wytchnienia. Gdy jest zmęczony, matowieje i dopada chrypka, to czas na regenerację. Warto też nawilżać gardło i krtań np. zażywając nawilżające tabletki do ssania czy aerozole.
„Wibracja fałdów głosowych jest o wiele łatwiejsza, gdy tkanki krtani są dobrze nawodnione. Zatem warto pamiętać o odpowiedniej podaży płynów, minimum jest to 2 litry dziennie, ale też unikać czynników, które wpływają na wysuszenie naszej śluzówki, takie jak na przykład spożywanie mocnej kawy, herbaty, która wbrew pozorom nie nawadnia nas, ale ma działanie odwadniające, ale także unikanie suchych, zapalonych pomieszczeń, czy – w sezonie grzewczym – stosowanie nawilżaczy powietrza” – wylicza specjalistka.
Czerwone gardło - co oznacza?
Zaczerwienione gardło zwykle jest objawem infekcji, która może wystąpić zarówno u dzieci, jak i u osób dorosłych. Podjęcie szybkich i zdecydowanych działań potrafi jednak skutecznie stłumić przeziębienie w zarodku. Jak radzić sobie w przypadku pojawienia się zaczerwienienia na gardle i które metody będą skuteczne?
Aktywność fizyczna wpływa na poprawę wydolności oddechowej, odporności i mięśni. Odpowiednia ilość snu, odstawienie używek, unikanie infekcji, zdrowa dieta, a także ograniczenie stresu również oddziałują pozytywnie na głos.
„W czasie stresu dochodzi do nadmiernego napięcia mięśni krtani, ale też do znacznego wysuszenia błon śluzowych (…). Z uwagi na bliskość układu pokarmowego i narządu głosu, wszelkie błędy dietetyczne będą działały niekorzystnie na nasz głos” – dodaje foniatrka.
Lekarka radzi, by skonsultować ze specjalistą pewne dolegliwości – chrypkę, która utrzymuje się dłużej niż trzy tygodnie, uczucie męczliwości głosu czy nienaturalną zmianę barwy głosu.
„Ta wczesna kontrola jest szczególnie ważna w kontekście wykrywania nowotworów. Natomiast także w przypadku łagodnych zmian czy czynnościowych zaburzeń szybka interwencja, szybko wdrożona terapia zwiększa szanse na dobry efekt” – podsumowuje.
________________________________________________________________________________
7. Kongres „Zdrowie Polaków” to jedno z największych w Polsce interdyscyplinarnych spotkań, odnoszących się do najważniejszych problemów ochrony zdrowia, osiągnięć medycyny i nauki polskiej. Odbywa się w dniach 24-26 listopada. Patronem medialnym jest m.in. Serwis Zdrowie. Program kongresu dostępny jest tutaj.
