Demencja pozbawia apetytu
Autorka: Monika Grzegorowska
Osoby z demencją mogą wykazywać objawy utraty apetytu. Zmniejszona chęć jedzenia może wynikać z upośledzenia funkcji poznawczych lub innych czynników, takich jak ból czy zmęczenie.
Kiedy osoba z demencją odmawia jedzenia, konsekwencje zdrowotne wykraczają daleko poza utratę wagi. Spadek wartości odżywczych znacząco wpływa na ogólne samopoczucie i długość życia seniorów.
Na zmiany apetytu wpływa wiele czynników – od depresji często towarzyszącej chorobie Alzheimera, po narastające trudności z rozpoznawaniem jedzenia, zapamiętywaniem godzin posiłków czy posługiwaniem się sztućcami. To sygnały, które powinny zwrócić uwagę opiekunów i skłonić ich do wdrożenia praktycznego wsparcia żywieniowego.
Przyczyny zmniejszonego apetytu
Osoby cierpiące na demencję, np. chorobę Alzheimera, szczególnie w późniejszych stadiach choroby mogą tracić apetyt i mieć trudności z jedzeniem z kilku powodów.
Jedzenie i picie wymagają zaangażowania obszarów motorycznych mózgu, które koordynują pracę mięśni szyi i gardła. Choroba Alzheimera i inne rodzaje demencji mogą wpływać na zdolność do kontrolowania żucia i połykania.
Opiekun może zauważyć następujące objawy:
• kaszel lub dławienie się jedzeniem podczas posiłku;
• odmowa połykania;
• wyraźne ruchy językiem;
• odchrząkiwanie;
• krzywienie się podczas połykania;
• wypluwanie jedzenia;
• ślinienie się;
• odruch wymiotny;
• wyciekanie jedzenia z ust podczas żucia.
Inne potencjalne przyczyny utraty apetytu mogą obejmować:
Zmęczenie, przez które osoba cierpiąca na demencję ma trudności z jedzeniem z powodu braku energii. Może to prowadzić do problemów z koordynacją ruchową i koncentracją, a także sprawić, że osoba ta przestanie jeść w połowie posiłku.
Zaparcia, na które cierpi ok. 25 proc. osób z demencją. Może to powodować dyskomfort w jamie brzusznej, co z kolei sprawia, że osoby te nie chcą jeść więcej i ogólnie unikają posiłków.
Depresja – według Stowarzyszenia Alzheimera depresja może dotykać około 40 proc. osób cierpiących na chorobę Alzheimera. Stan ten może powodować utratę apetytu.
Dyskomfort, który może wynikać z problemów z dziąsłami lub zębami oraz innych powikłań w jamie ustnej, mogą sprawiać, że jedzenie staje się bolesne lub nieprzyjemne.
Niewielka aktywność fizyczna może prowadzić do zmniejszenia apetytu.
Problemy z komunikacją mogą sprawiać, że chory nie umie powiedzieć, że posiłek mu nie smakuje lub że odczuwa ból podczas jedzenia.
Osłabienie zmysłu smaku i węchu mogą zmniejszać przyjemność z jedzenia i sprawiać, że jego smak lub zapach wydają się dziwne. Zjawiska te są powszechne w przypadku demencji z powodu degeneracji neuronów w mózgu.
Jak pobudzić apetyt u osób cierpiących na demencję
Czasami opiekun lub bliska osoba może pomóc w pobudzeniu apetytu lub ogólnie w zachęceniu do jedzenia. Oto kilka sugestii dla opiekunów dotyczących pobudzania apetytu u osób z demencją:
• zaoferuj wybór potraw (np. za pomocą zdjęć), aby osoba mogła wybrać swoje ulubione dania;
• zadbanie o wygląd posiłku – talerze o wysokim kontraście kolorystycznym z podkładkami pomagają mieszkańcom lepiej widzieć jedzenie. Na przykład czerwone naczynia sprawdzają się u osób słabowidzących. Gładkie talerze i obrusy są lepsze, ponieważ wzory mogą dezorientować chorego;
• podawaj mniejsze porcje lub pojedyncze potrawy podczas posiłków – ten prosty sposób pozwala skupić się na każdym produkcie;
• zachęcaj do jedzenia w momentach, kiedy osoba jest najmniej zmęczona;
• proponuj potrawy miękkie lub puree, szczególnie gdy chory ma trudności z połykaniem;
• podawaj potrawy, które podopieczny lubi, zamiast posiłków zbilansowanych pod względem odżywczym;
• nie ograniczaj porcji deserów;
• przygotowuj potrawy o intensywniejszym smaku;
• zachęcaj do pomocy w przygotowywaniu posiłków lub nakrywaniu do stołu;
• przekąski, takie jak kanapki, małe przekąski białkowe czy sałatki z paskami warzyw sprawdzają się doskonale. Jeśli podopieczny nie radzi sobie dobrze ze sztućcami, stosuj sztućce z grubymi lub profilowanymi uchwytami lub sztućce z obciążeniem ułatwiające podopiecznym samodzielne jedzenie;
• zaoferuj towarzystwo podczas jedzenia – samotne posiłki mogą odbierać chęć jedzenia;
• zadbaj o rutynę – regularne godziny i miejsca posiłków uspokajają osoby z problemami z pamięcią, pomagają ograniczyć poczucie zagubienia.
Warto rozważyć zachęcenie podopiecznego do regularnej aktywności fizyczną -ćwiczenia mogą pomóc złagodzić zaparcia i wzdęcia oraz złagodzić depresję, co z kolei może zwiększyć apetyt lub chęć do jedzenia.
Dobrze byłoby też zabrać podopiecznego do dentysty na badanie stanu uzębienia, a także sprawdzić, czy chory nie ma objawów depresji.
