Im wyższe temperatury, tym mniej rodzi się chłopców
Autorka: Monika Grzegorowska
Wraz ze wzrostem temperatur spowodowanym zmianą klimatu zmniejsza się liczba rodzących się chłopców - wynika z badania opublikowanego w Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS).
Współczynniki płci u ludzi przy urodzeniu (SRB) — lub stosunek potomstwa płci męskiej do żeńskiej — fascynowały socjologów co najmniej od XVII wieku. Przez stulecia proponowano i odrzucano wiele wyjaśnień mających na celu wyjaśnienie tej zmienności. W połowie XX wieku ukształtował się konsensus, że SRB są prawdopodobnie stałe, uwarunkowane genetycznie i niezmienne w stosunku do wstrząsów społecznych lub środowiskowych. Zainteresowanie tematem wzrosło ponownie po tym, jak technologia ultrasonograficzna doprowadziła do wzrostu selektywnych pod względem płci aborcji dziewcząt w wielu krajach Azji i Europy Wschodniej, znacznie zaburzając naturalny poziom SRB.
Naukowcy z Wydziału Socjologii Uniwersytetu Oksfordzkiego postanowili zbadać wpływ ekstremalnego ciepła na nieplanowane przerwania ciąży poprzez śmiertelność wywołaną upałem, która jest wywoływana przez stres cieplny matki, a szczególnie czy są one zależne od płci męskiej. W tym celu autorzy badania przeanalizowali ponad pięć milionów urodzeń w Indiach i 33 krajach Afryki Subsaharyjskiej. Wyniki pokazują, że temperatury powyżej 20°C są powiązane z mniejszą liczbą urodzeń chłopców w obu regionach.
Aby zbadać, jak ekspozycja na ciepło w czasie ciąży wpływa na proporcje płci przy urodzeniu, połączyli te dane z zapisami temperatury o wysokiej rozdzielczości.
„W Afryce Subsaharyjskiej obserwujemy mniej porodów chłopców po ekspozycji na wysoką temperaturę w pierwszym trymestrze, co jest zgodne ze zwiększoną liczbą poronień samoistnych spowodowanych stresem cieplnym u matek. Dotyczy to szczególnie porodów matek na obszarach wiejskich, z niskim poziomem formalnego wykształcenia i o wyższej kolejności urodzeń. Z kolei w Indiach obserwujemy, że ekspozycja na wysoką temperaturę w drugim trymestrze ciąży wiąże się z mniejszą liczbą urodzeń chłopców, co jest zgodne ze spadkiem liczby aborcji indukowanych ze względu na płeć (redukcje te koncentrują się w przypadku dużej liczby urodzeń i starszych matek). Obserwujemy również znaczny spadek liczby urodzeń chłopców przez matki bez syna w północnych stanach Indii, gdzie preferencje dotyczące synów są większe” – czytamy w opisie badania.
W ostatnich dekadach nierównomierne proporcje płci budziły obawy w wielu regionach, szczególnie tam, gdzie powszechne są preferencje co do synów i aborcje selektywne ze względu na płeć.
Odkrycia te dowodzą, że ekspozycja na wysoką temperaturę szkodzi zdrowiu matek, zwiększa śmiertelność prenatalną i wpływa na zachowania związane z planowaniem rodziny, co prowadzi do złożonego wpływu na płodność.
„Zrozumienie tych procesów jest kluczowe, jeśli chcemy przewidywać, jak środowisko będzie wpływać na społeczeństwa w ocieplającym się klimacie” – podkreślają badacze.
