Mammografia a USG piersi
Autorka: Klaudia Torchała
Ekspertka: dr Katarzyna Pogoda
Mammografia, czyli badanie rentgenowskie piersi, jest podstawowym przesiewowym badaniem u kobiet w wieku 45–74 lat, w pełni refundowanym. Kontrolne badanie USG z kolei zleca się najczęściej młodszym kobietom. W jaki sposób badać piersi, wyjaśnia dr n. med. Katarzyna Pogoda, przewodnicząca Sekcji Raka Piersi Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej i onkolożka kliniczna z Narodowego Instytutu Onkologii w Warszawie.
Od jakiego badania powinnyśmy zaczynać historię badania piersi? Panuje przekonanie, że dla młodszych kobiet badanie USG, dla dojrzałych – mammografia. Ma to swoje uzasadnienie?
Edukacja powinna zaczynać się tak naprawdę od najmłodszych lat. Na początku palpacyjne badanie piersi co miesiąc, by weszło nam w nawyk. Potem, podczas jednej z pierwszych wizyt u ginekologa, skierowanie na pierwsze kontrolne badanie USG. Od niego u młodych kobiet zaczyna się najczęściej profilaktykę raka piersi, jeśli nie dzieje się nic niepokojącego. Piersi kobiet mają na początku budowę gruczołową, tkanka jest bardziej zbita. W badaniu USG można wtedy zobaczyć więcej, np. torbiele. Z wiekiem w piersiach zaczyna przeważać tkanka tłuszczowa. Dlatego w pewnym wieku mammografia jest bardziej wskazana. To ona jest podstawowym badaniem przesiewowym w kierunku wykrycia raka piersi. Na mammografię idziemy po to, by sprawdzić, czy jesteśmy zdrowe. Potrafi ona wykryć zmiany nowotworowe na wczesnym etapie, np. gdy jeszcze pod palcami niczego nie czujemy. To badanie faktycznie ratuje życie.
Mammografia zalecana jest co dwa lata?
Tak, jest ona w Polsce w pełni refundowana u kobiet w wieku 45–74 lata. Mogą je wtedy wykonać bezpłatnie, co dwa lata, pod warunkiem, że w międzyczasie nic niepokojącego się nie dzieje i lekarz nie zaleci inaczej. W przypadku wychwycenia jakieś zmiany w piersi, trzeba udać się do lekarza jak najszybciej, by pogłębić diagnostykę.
Te dwa lata są bezpieczne, jeśli chodzi o wykrycie wczesnych zmian raka piersi?
Jeśli nie tracimy takiej codziennej czujności, to te dwa lata są bezpiecznym przedziałem. Za tym interwałem stoją badania naukowe, które wskazują, że ryzyko rozpoznania bardzo zaawansowanego nowotworu w ciągu tego czasu jest mniejsze. Zdarzają się oczywiście nowotwory, które mogą pojawić w ciągu tych dwóch lat, ale regularne badanie piersi powoduje, że szansa na wcześniejsze wykrycie zmiany jest duża.
Rozmiar piersi nie przesądza o skuteczności mammografii?
Mammografia jest uznanym badaniem w profilaktyce raka piersi. Rozmiar piersi nie ma znaczenia. Jeżeli potrzeba dokładniej zbadać piersi, wtedy kobieta ma zlecone dodatkowe zdjęcia celowane albo USG piersi.
Kiedy w ciągu cyklu robić mammografię?
Jeżeli kobieta miesiączkuje, powinniśmy ją wykonać około siódmego dnia cyklu. Chodzi o to, żeby piersi były mniej nabrzmiałe, by minimalizować dyskomfort. Każde badanie można zrobić, zapewniając kobiecie komfort.
Jak często powinno się wykonywać badanie USG?
To już jest decyzja radiologa lub ginekologa. Lekarz zleci kolejny termin badania w zależności od tego, co zobaczy w obrazie USG. Na decyzję ma wpływ także wywiad medyczny. To, czy w rodzinie występowały lub występują przypadki raka piersi. To determinuje postępowanie i diagnostykę.
Mammografia – bezpłatne badanie na wagę życia. Dlaczego kobiety wciąż jej unikają?
Większość Polek wie, że wczesne wykrycie raka piersi ratuje życie, wciąż jednak nie wykonuje mammografii, czyli podstawowego badania przesiewowego. W Polsce jest ono refundowane co dwa lata u kobiet w wieku 45-74 lat, jeśli lekarz nie zleci inaczej. Nie wymaga też skierowania. Co stoi w takim razie na przeszkodzie?
Profilaktyka zaczyna się od edukacji, a ona wciąż kuleje, jeśli chodzi o zdrowie…
Każda mama powinna usiąść z córką i porozmawiać o tym, jak ważna jest profilaktyka, regularne badanie piersi. Powinna zapytać, czy potrzebuje jakiegoś wsparcia. Żyjemy w świecie, w którym wiedza jest ogólnodostępna, trzeba tylko wiedzieć, jak z niej skorzystać. Jeśli dziewczyny czują się skrępowane rozmową z mamą, są specjaliści, którzy mogą uświadomić, w jaki sposób badać piersi.
Jak w takim razie prawidłowo je badać?
Można to robić przed lustrem, pod prysznicem. Chodzi o to, żeby piersi przemasować delikatnie opuszkami dookoła, od zewnątrz do wewnątrz. Sprawdzić doły pachowe, czy nie pojawiły jakieś zgrubienia. Czasami same coś wyczujemy. Nie oznacza to jednak od razu choroby nowotworowej. Szczególnie młode dziewczyny mają torbiele, których wielkość zmienia się. Trzeba te zmiany kontrolować, aby mieć sytuację pod kontrolą. Pamiętajmy, profilaktyka ratuje życie!
