Rozmowa może uratować życie

Twoja koleżanka jest w kryzysie? Podejrzewasz, że kolega ma myśli samobójcze? Nie wiesz co zrobić w takiej sytuacji? Na stronie Fundacji „Życie warte jest rozmowy” dostępny jest pierwszy w Polsce interaktywny film o pomocy emocjonalnej w przypadku kryzysu samobójczego rówieśnika. Zobacz, jak pomóc – może uratujesz czyjeś życie.

PAP/Andrzej Rybczyński

To film interaktywny – ty decydujesz, co będzie dalej. Występują tam dwie młode osoby: jedna z nich przeżywa kryzys i zaczyna mówić o tym, co się z nią dzieje, druga próbuje jej pomóc. W najważniejszych momentach rozmowa zatrzymuje się, a ty wybierasz, co powiedzieć lub zrobić dalej. Zobaczysz, jak twoja decyzja wpływa na dalszy przebieg rozmowy i reakcję drugiej osoby. Dowiesz się też, dlaczego niektóre odpowiedzi mogą pomagać, a inne – choć wypowiadane w dobrej wierze – mogą utrudnić rozmowę.

– Film pokazuje, na jakie sygnały zwrócić uwagę, jak rozpocząć rozmowę i zadawać mądre pytania, by nie dać się zwieść różnym próbom ucieczki od rozmowy. A musimy wiedzieć, że osoba, która jest w kryzysie, może nie chcieć nas martwić. Ten film pokazuje też, jak w bezpieczny sposób oszacować, czy to, co jako nastolatek jestem w stanie zrobić, jest wystarczające i zachęcić rówieśnika do korzystania z pomocy – mówi Lucyna Kicińska, koordynatorka Strefy Pomocy na stronie Życie Warte Jest Rozmowy (www.zwjr.pl)

Film pomoże przećwiczyć, jak:

•    rozpocząć i prowadzić rozmowę z osobą w kryzysie;
•    słuchać bez oceniania;
•    reagować na trudne słowa i emocje;
•    rozpoznawać sygnały, których nie należy ignorować;
•    unikać reakcji, które mogą zamknąć drugą osobę na rozmowę;
•    włączyć w pomoc zaufaną osobę dorosłą lub specjalistę;
•    pamiętać również o własnych granicach.

Z filmu dowiemy się także o tym, czym jest tajemnica i kiedy przestaje nas obowiązywać – bo w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia, kiedy dowiadujemy się, że kolega czy koleżanka ma myśli samobójcze, nie możemy zostawić ich z tym samego.

Ktoś ma myśli samobójcze. Jak można pomóc?

Każdy z nas może kiedyś zetknąć się z osobą, która znajduje się właśnie w kryzysie samobójczym. I każdy z nas jest w stanie udzielić jej wtedy wsparcia, które może uratować jej życie. Dowiedz się, co warto w takiej sytuacji robić i mówić. 

Co ważne jest też mowa o tym, jak zatroszczyć się o osobę, która udziela pomocy – ona przecież też może mierzyć się z wieloma pytaniami i wątpliwościami, może zastanawiać się czy nie popełniła błędu. 

– Nie chodzi o to, żebyśmy robili z dzieci i nastolatków ratowników, którzy mają poradzić sobie z kryzysem rówieśników. Bardzo ważne, żeby zatroszczyć się również o nich i dostarczyć im jasne wskazówki, co mogą zrobić sami, a kiedy powinni poprosić o pomoc dorosłych – mówi Lucyna Kicińska.

Taka możliwość zmierzenia się z trudną sytuacją w bezpiecznych warunkach poprzez przyglądanie jej się na filmie, możliwość podejmowania decyzji i dostawania informacji zwrotnej bez względu na to, jaką decyzję się podejmie, sprawia, że można poeksperymentować „na sucho”, przetestować różne zachowania, a także „popełnić błąd” – np. źle poprowadzić rozmowę kryzysową, co w prawdziwym życiu może mieć poważne konsekwencje. Tu można się wycofać i spróbować jeszcze raz, inaczej. Zobaczyć, co zadziała.

Na stronie Fundacji, w zakładce „Chcę komuś pomóc”, gdzie dostępny jest film, można znaleźć także scenariusze dla nauczycieli do wykorzystania na poziomie pracy grupowej przed obejrzeniem filmu oraz do rozmów po seansie.

Współpraca na każdym poziomie

Kampania „Siła relacji” to kolejny etap współpracy Ministerstwa Edukacji Narodowej i Fundacji Życie Warte Jest Rozmowy, które wspólnie realizują program „Wspierająca szkoła” dotyczący profilaktyki zachowań samobójczych. 

W jego ramach placówki edukacyjne dostają gotowe procedury kryzysowe pomagające dyrektorom bezpiecznie reagować w momentach zagrożenia, szkolenia i webinary dedykowane kadrze pedagogicznej oraz rodzicom uczniów, a także indywidualne konsultacje online z certyfikowanymi suicydologami dla środowiska szkolnego.

Program jest finansowany z Narodowego Programu Zdrowia przy wsparciu Fundacji Adamed. 
Wszystkie działania tworzą system, który wieńczy program Peer Support (Wsparcie rówieśnicze).

– To program, który jest obecnie w fazie pilotażu. Jego zadaniem jest wzmacnianie kompetencji dzieci i nastolatków do świadczenia mądrego wsparcia rówieśniczego. Rówieśnicy bardzo często dzielą się swoimi problemami ze znajomym, uważają, że oni lepiej ich zrozumieją niż dorośli. Program obejmuje 200 szkół ponadpodstawowych i miło mi poinformować, że jako jeden z 12 wyróżnionych projektów, polski program został zaproszony na Social Innovation Forum 2026. Unia Europejska chce wykorzystać polskie doświadczenia z zakresu prewencji suicydalnej i ochrony zdrowia psychicznego młodzieży, aby wdrożyć podobne rozwiązania systemowe w innych krajach członkowskich. Projekt ma więc unikalną szansę stać się flagowym, europejskim modelem pomocy rówieśniczej – mówi Paulina Piechna-Więckiewicz, wiceministra w Ministerstwie Edukacji Narodowej.