Ochrona niemowląt przed RSV. Eksperci apelują o refundację profilaktyki
Średnio 61 proc. hospitalizacji z powodu RSV wśród dzieci w wieku 0-2 miesięcy można byłoby uniknąć, gdyby długo działające przeciwciało otrzymało 90 proc. noworodków urodzonych w sezonie zakażeń - wynika z analizy Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC). Eksperci Instytutu Matki i Dziecka postulują finansowanie tej profilaktyki także dla niemowląt spoza grup podwyższonego ryzyka. Proponują podawanie preparatu na oddziale noworodkowym przed wypisem dziecka.
O ochronie najmłodszych przed syncytialnym wirusem oddechowym (RSV) rozmawiano podczas debaty z cyklu PRIORYTETY ZDROWOTNE, zorganizowanej przez wydawnictwo Health Insight. Wzięli w niej udział dr Alicja Karney, dyrektor Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie, dr hab. Paweł Krajewski, kierownik Kliniki Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka, oraz dr hab. Dorota Kleszczewska, prof. IMiD, kierująca Zakładem Socjologii Zdrowia, Edukacji i Komunikacji Medycznej Instytutu.
W Polsce kobiety w ciąży mogą otrzymać bezpłatną szczepionkę przeciw RSV. Wytworzone po szczepieniu przeciwciała przechodzą przez łożysko do dziecka. Po porodzie przeciwciało można podać bezpośrednio niemowlęciu. W ramach programu lekowego B.40 finansowany jest paliwizumab dla dzieci spełniających kryteria programu. Długo działający nirsewimab, dopuszczony w Unii Europejskiej do stosowania u noworodków i niemowląt w pierwszym sezonie RSV, nie jest w Polsce objęty powszechną refundacją dla tej grupy.
Hospitalizacja niemowlęcia obciąża całą rodzinę
Dr Alicja Karney zwróciła uwagę, że niemowlęta bez chorób współistniejących stanowią większość dzieci hospitalizowanych z powodu RSV. Objęcie ochroną także tej grupy może ograniczyć liczbę przyjęć do szpitala, w tym przypadków, w których dziecko wymaga wsparcia oddychania.
„Ciężki przebieg RSV jest bardzo obciążający dla całej rodziny” - przypomniała dr hab. Dorota Kleszczewska.
Jak mówiła, lęk o zdrowie dziecka może utrzymywać się długo po wypisie. Rodzice, którzy przeszli z niemowlęciem ciężkie zakażenie, mogą częściej szukać pomocy medycznej przy kolejnych objawach infekcji.
„Naszym problemem jest to, że nie liczymy kosztów odległych. Dziecko jest chore, w opiekę angażują się matka i ojciec. Ktoś nie pójdzie do pracy” - mówił dr hab. Paweł Krajewski.
W sezonie RSV szpitale przesuwają planowe zabiegi
Jak mówiła Karney, gdy stan dziecka się pogarsza, konieczne może być nawodnienie, podanie tlenu, a w ciężkich przypadkach wentylacja mechaniczna. Zwróciła też uwagę na ograniczoną liczbę izolatek w placówce, która przyjmuje m.in. dzieci z wrodzonymi wadami metabolizmu. Dla tych pacjentów zakażenie może stanowić poważne zagrożenie.
Krajewski opisywał sytuacje, w których oddziały intensywnej terapii i anestezjologii dziecięcej zapełniają się pacjentami przyjmowanymi w trybie pilnym. Szpital musi wówczas znaleźć miejsce dla kolejnego dziecka wymagającego intensywnego leczenia.
„Dzieci czekające na operację z powodu chorób nowotworowych, planowe przyjęcia, to wszystko zaczyna się opóźniać” - mówił Paweł Krajewski.
W ocenie neonatologa w rachunku kosztów profilaktyki trzeba uwzględnić wydatki szpitali na leczenie zakażeń oraz konsekwencje przesunięcia operacji u innych pacjentów.
Przeciwciało przed wypisem z oddziału noworodkowego
„Uważam, że powinniśmy immunizować wszystkie noworodki” - rekomendował dr hab. Paweł Krajewski.
Neonatolog wskazał oddział noworodkowy jako miejsce podania przeciwciała przed wypisem. Karney zwróciła uwagę, że o potrzebie podania preparatu i jego terminie decydują m.in. data urodzenia dziecka, sezon zakażeń oraz to, czy matka zaszczepiła się w ciąży. W pierwszym sezonie RSV nirsewimab podaje się w jednej dawce. W drugim sezonie przewidziano go dla dzieci do 24. miesiąca życia, które nadal są narażone na ciężki przebieg choroby.
„Jeżelibyśmy zaopiekowali te dzieci i podali przeciwciało monoklonalne, to naprawdę byłby to duży zysk zarówno dla pacjentów, jak i dla systemu organizacyjnego szpitali” - powiedziała dr Alicja Karney.
W analizowanym przez ECDC scenariuszu dla UE i EOG średnie oszacowania dla poszczególnych modeli wyniosły od 38 do 85 proc. hospitalizacji, którym można byłoby zapobiec w grupie dzieci w wieku 0-2 miesięcy.
Rozmowa z rodzicami jeszcze przed porodem
Kleszczewska wskazała, że odpłatność za preparat może ograniczać dostęp do ochrony. Poparła podawanie przeciwciała na oddziale noworodkowym, gdzie rodzice mogą porozmawiać z personelem przed podjęciem decyzji. W badaniu dotyczącym postaw wobec szczepień 68 proc. ankietowanych rodziców wskazało na kluczową rolę lekarza - mówiła Dorota Kleszczewska.
„Lekarze powinni mówić o tym od początku ciąży” - powiedziała dr hab. Dorota Kleszczewska.
Karney mówiła, że kobiety rozważające szczepienie przeciw RSV pytają o bezpieczeństwo dziecka, wpływ szczepienia na przebieg ciąży i możliwe odczyny poszczepienne. Te kwestie oraz ryzyko zakażenia u niemowlęcia można omówić podczas wizyty u lekarza prowadzącego ciążę.
„Mają bardzo dużo wątpliwości i pytań, ale na tym to polega, żebyśmy jako medycy o tym rozmawiali i przekazywali rzetelną wiedzę” - powiedziała dr Alicja Karney.