Brak urlopu ma konsekwencje dla zdrowia

Badania wskazują jasno: brak corocznego urlopu w istotny sposób wiąże się z ryzykiem dla zdrowia. Jednak o ile wakacje mogą zmniejszyć stres, poprawić sen, a nawet zresetować zegar biologiczny, to korzyści zależą od tego, jak podróżujesz, gdzie siedzisz, jak dużo się ruszasz i czy naprawdę odłączasz się od pracy.

PAP/Wojtek Jargiło

Przerwy wakacyjne są niezbędne dla dobrego samopoczucia fizycznego i psychicznego: wiążą się z większą satysfakcją z życia, poprawą nastroju i niższym poziomem wyczerpania po urlopie, a nawet  wydłużają życie. Urlop oznacza także lepszy sen i lepsze zdrowie psychiczne. 

Urlop działa przeciwdepresyjnie

Celowe poświęcanie czasu na odpoczynek i relaks redukuje stres, poprawia nastrój, obniża poziom lęku i ryzyko depresji – badania wykazały, że osoby, które robią regularne przerwy od pracy są w stanie skuteczniej powstrzymać negatywne rozmyślania i zamartwianie się, niż osoby, które tego nie robią. Robienie przerwy od codziennych stresorów pozwala nam się zregenerować i lepiej radzić sobie z nimi po powrocie do pracy. Ponadto, zmiana otoczenia lub tempa życia może poprawić naszą kreatywność i pomóc nam spojrzeć na problemy z innej perspektywy.

…i jest dobry dla serca

Coraz więcej dowodów wskazuje również na to, że wyjazdy mogą pomóc chronić serce, pomaga bowiem zmniejszyć ryzyko wystąpienia zespołu metabolicznego, czyli grupy problemów zdrowotnych, obejmujących wysokie ciśnienie krwi, wysoki poziom cukru we krwi, nadmiar tłuszczu brzusznego oraz nieprawidłowy poziom cholesterolu lub trójglicerydów, które zwiększają ryzyko chorób serca, udaru mózgu i cukrzycy typu 2.

Urlop na wagę zdrowia. Jedź na wakacje!

Jeśli praca uszlachetnia, to wakacje uzdrawiają. Badania naukowe wskazują, że urlopowy wypoczynek nie tylko działa korzystnie na układ krążenia, obniża stres i ryzyko zgonu, ale także pozytywnie wpływa na aktywność wielu genów. Lepiej jednak nie nadużywać alkoholu i nie przesadzać z jedzeniem, bo wtedy można sobie jednak zaszkodzić.

Według fińskiego badania opublikowanego w czasopiśmie „The Journal of Nutrition, Health & Aging” urlop może nawet wydłużać życie. Fińscy naukowcy przez 40 lat obserwowali grupę 1222 mężczyzn w średnim wieku, którzy byli narażeni na choroby układu krążenia. Połowa grupy otrzymała program rekomendacji dotyczących stylu życia, druga połowa nie otrzymała żadnych wskazówek dotyczących zmiany stylu życia. Okazało się, że uczestnicy, którzy wzięli ponad trzy tygodnie urlopu, mieli o 37 proc. niższe ryzyko zgonu w okresie obserwacji niż osoby, które brały urlop krótszy niż trzy tygodnie rocznie.

A wszystko sprowadza się do stresu – uczestnicy badania, którzy korzystali z krótszych wakacji, pracowali więcej i spali mniej niż ci, którzy korzystali z dłuższych, co tylko nasiliło stres w ich życiu.

Jak stres wpływa na serce?

Stres podnosi poziom niektórych hormonów, takich jak kortyzol i adrenalina. O ile w krótkiej perspektywie może to być pomocne, bo pomaga radzić sobie z bezpośrednimi zagrożeniami, to przewlekły stres może zwiększać ryzyko wystąpienia wielu problemów zdrowotnych, w tym chorób serca.

Powtarzający się stres może bowiem prowadzić do epizodów wysokiego ciśnienia krwi, podwyższonego tętna i nieregularnego rytmu serca. Powoduje problemy ze snem lub uleganie pokusie przejadania się, palenia lub picia alkoholu by odreagować stres. A to zwiększa ryzyko problemów z sercem.

Z chorym sercem w podróży

Chore serce nie oznacza, że trzeba zrezygnować z wyjazdów; mało tego: odpoczynek sercu zawsze pomaga. Jeśli jest chore, trzeba się do wyjazdu po prostu staranniej przygotowywać. Sprawdź,  o czym pacjent z problemami kardiologicznymi powinien pamiętać i w jakich rzadkich sytuacjach podróż lepiej jest przełożyć na później.

Nowe wyzwania - lepsze zdrowie

Zdaniem naukowców wymierne korzyści zdrowotne przynosi regularne podróżowanie. Zespół badaczy pod kierunkiem Fangli Hu, doktorantki na Uniwersytecie Edith Cowan w Perth w Australii, który rezultaty swoich badań opublikował w czasopiśmie naukowym "Journal of Travel Research" uznał, że podróżowanie dostarcza wielu bodźców sprzyjających utrzymaniu lepszego zdrowia i większej sprawności. Ich zdaniem osoby wyjeżdżające co najmniej dwa razy w roku wykazują niższe wskaźniki stanu zapalnego, lepszy stan układu krążenia oraz dłuższe telomery – komórkowy wyznacznik starzenia biologicznego – w porównaniu z osobami, które nie podróżują. Efekt ten jest najsilniejszy u osób odwiedzających nowe miejsca, a nie stale te same destynacje. Organizm najwyraźniej starzeje się wolniej, gdy dostarczamy mu nowych bodźców do przetworzenia.

Urlop bez pracy

Warto jednak pamiętać, że korzyści z urlopu osiągniemy tylko wtedy, gdy w pełni go wykorzystamy i w trakcie nie będziemy pracować. Tymczasem według przeprowadzonego w 2020 roku badania Devire (raport „On-line czy off-line? Jak Polacy spędzają wakacje?”) aż 69 proc. Polaków na urlopie sprawdza służbową pocztę, 63 proc. odbiera służbowy telefon, a co 10. nawet podczas wakacji wykonuje standardowe obowiązki zawodowe. Tylko 1 proc. badanych zadeklarował, że w trakcie urlopu pozostaje offline i nie skorzysta z telefonu ani laptopa. 

I na koniec dobra rada: nawet jeśli kolejny urlop jeszcze daleko zaplanuj swoje następne wakacje. Badanie opublikowane w czasopiśmie „ Applied Research in Quality of Life”  w 2010 roku wykazało, że „oczekiwanie na wakacje” zwiększało poczucie szczęścia w tygodniach poprzedzających podróż.