Nowa era w leczeniu POChP
Autorka: Monika Grzegorowska
Dla osób żyjących z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP) każdy dzień bywa walką o oddech – duszność odbiera im siły i samodzielność. Dziś jednak medycyna otwiera przed nimi nowy rozdział: przełomowe terapie biologiczne, które precyzyjnie hamują zapalenie w drogach oddechowych, dając szansę na zatrzymanie zaostrzeń choroby i odzyskanie utraconego komfortu życia.
W układzie oddechowym chorego na POChP dochodzi jednocześnie do dwóch niszczących procesów: przewlekłego zapalenia oskrzeli oraz rozedmy płuc. Ściany oskrzeli stają się pogrubiałe i obrzęknięte, a w ich świetle zalega gęsty śluz, co drastycznie utrudnia przepływ powietrza. Jednocześnie delikatne pęcherzyki płucne pękają i tracą swoją naturalną sprężystość, przez co płuca przestają być elastyczne. W efekcie zużyte powietrze zostaje uwięzione w środku, a pacjent – mimo ogromnego wysiłku mięśni – nie ma miejsca na nabranie kolejnego, głębokiego wdechu, co odczuwa jako narastającą duszność.
Najgorszym problemem tych chorych jest nagłe zaostrzenie, które powoduje istotny postęp choroby, degradując sprawność układu oddechowego i możliwości funkcjonowania.
Na rozwój POChP wpływ mają najczęściej czynniki zewnętrzne, takie jak dym z papierosów, toksyny i zakażenia. Dziś mamy jednak wiele możliwości leczenia, a nawet zapobiegania zaostrzeniom tej choroby: nowoczesne leki wziewne, inhalatory i szczepienia ochronne.
– Leki wziewne, w tym terapia trójlekowa, to możliwość podania trzech leków naraz w jednym inhalatorze. Jednak choć dysponujemy takimi możliwościami, z badań wiemy, że nadal prawie co drugi pacjent, który doznaje zaostrzenia POChP, nie dostaje tych leków. Biorąc pod uwagę, że co drugi pacjent, który przebył ciężkie zaostrzenie POChP, w ciągu kolejnych pięciu lat będzie miał poważne problemy zdrowotne lub wręcz umrze z tego powodu, stan zaostrzenia choroby powinien być dla nas poważnym sygnałem ostrzegawczym – mówi dr n. med. Aleksander Kania z Kliniki Pulmonologii i Alergologii Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie, wiceprezes Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc.
Najczęstszą przyczyną zaostrzeń w POChP są infekcje dróg oddechowych, wywoływane przez wirusy grypy, RSV i koronawirusy, a także przez bakterie, takie jak Streptococcus pneumoniae (dwoinka zapalenia płuc). Z tego powodu kluczowym elementem opieki nad tymi chorymi jest profilaktyka i zachęcanie ich do szczepień ochronnych.
Analizując rekomendacje międzynarodowej grupy ekspertów GOLD dotyczące ochrony pacjentów z POChP przed zakażeniami, widać wyraźnie, że podstawową strategią są szczepienia przeciwko grypie, COVID-19, pneumokokom, wirusowi RSV, krztuścowi oraz półpaścowi. Szczególnie silne dowody naukowe dotyczą dziś szczepień przeciwko RSV. Badania pokazują, że chronią one chorych na POChP nie tylko przed groźnymi zaostrzeniami samej choroby płuc, ale także zmniejszają u nich ryzyko poważnych powikłań ze strony układu sercowo-naczyniowego.
Leczenie biologiczne – nowe możliwości
Wiemy też, że podwyższona liczba eozynofilów może wyrządzić wiele szkód w organizmie pacjenta z POChP. Dziś przełomem w walce z eozynofilią w tej grupie chorych jest nowoczesne leczenie biologiczne. POChP jest chorobą zapalną, co oznacza, że wiele komórek układu odpornościowego – w tym właśnie eozynofile – podtrzymuje stan zapalny, który stopniowo uszkadza układ oddechowy. Gdy eozynofile stają się komórkami dominującymi, mówimy o zapaleniu typu drugiego – szczególnie groźnym dla chorych na POChP.
– Szacuje się, że ten typ zapalenia występuje nawet u 37 proc. pacjentów z POChP. Dziś możemy zaoferować im skuteczną terapię celowaną, która precyzyjnie blokuje te skomplikowane mechanizmy. Dysponujemy obecnie dwiema bardzo skutecznymi cząsteczkami: dupilumabem i mepolizumabem. Istnieją jednak ścisłe kryteria kwalifikacji do takiego leczenia. W pierwszej kolejności musimy zadbać o optymalną terapię podstawową, czyli wdrożenie wziewnej terapii trójlekowej, która ma chronić przed ciężkimi zaostrzeniami. Jeśli mimo to nadal dochodzi do zaostrzeń choroby, łatwo jest sprawdzić ich podłoże – wystarczy pobrać próbkę krwi i wykonać morfologię z rozmazem, aby ocenić poziom eozynofilów. Badania pokazują, że pacjenci zakwalifikowani na tej podstawie do leczenia biologicznego osiągają istotną redukcję liczby zaostrzeń POChP – wyjaśnia specjalista.
POChP pozostaje najgroźniejszą spośród przewlekłych chorób układu oddechowego – odpowiada aż za 80 proc. zgonów z ich powodu. Dlatego Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) nie ma wątpliwości, że chorobę tę należy uznać za jeden z kluczowych priorytetów polityki zdrowotnej. Ten kierunek wyznacza także nam konkretne zadania – zdaniem polskich specjalistów powinniśmy zadbać o lepsze zorganizowanie opieki nad tymi pacjentami. Bo choć w ostatnich latach udało się ograniczyć umieralność z powodu POChP, nie możemy na tym poprzestać. Teraz naszym priorytetem powinno być zapewnienie polskim pacjentom szerokiego dostępu do nowoczesnych terapii biologicznych – na wzór standardów obowiązujących w krajach Europy Zachodniej. Mając na uwadze niepokojące prognozy, które wskazują na 23-procentowy wzrost liczby zachorowań na POChP do 2050 roku, powinniśmy działać z wyprzedzeniem.