Kalendarz szczepień na 2027: intuicyjny, praktyczny przewodnik
Autorka: Klaudia Torchała
Nowy kalendarz szczepień ma być intuicyjnym, praktycznym „przewodnikiem" (manualem) dla medyków – zaznacza dr. n. med. Paweł Grzesiowski, Główny Inspektor Sanitarny. I choć nie ma w dokumencie większych zmian, to sama uproszczona i przejrzysta formuła ma być twardym argumentem przemawiającym za profilaktyką.
W Programie Szczepień Ochronnych (PSO) na 2027 rok, nieoficjalnie nazwanym przez dr Grzesiowskiego „PSO 3.0”, a bardziej potoczenie kalendarzem szczepień nie ma rewolucji, jeśli chodzi o szczepienia. Jednak dokument jest nowym etapem, który ma opierać się na transparentnych procedurach, uproszczonych schematach, np. kto może do danego szczepienia kwalifikować, kto szczepić (lista zawodów medycznych wydłuża się), jakie są szczepienia zalecane, obowiązkowe, poekspozycyjne.
– Wydaje się, że ten kalendarz szczepień w tej chwili jest naprawdę bardzo przejrzysty. Pracujemy obecnie nad ujednoliceniem procesu tworzenia PSO – podkreślił GIS.
To ma wytrącić argument z rąk antyszczepionkowców, którzy często zarzucali, że nie ma jasnej procedury tworzenia kalendarza. Teraz taka powstanie.
– Będzie precyzyjnie określone, kto uczestniczy w tworzeniu kalendarza szczepień oraz jaki wkład merytoryczny do niego wnosi. Przedstawimy jasne mechanizmy weryfikacji i ostatecznego uchwalania tego dokumentu (…). Chcemy w ten sposób wyeliminować jakiekolwiek zarzuty, że kalendarz powstaje według niejasnych kryteriów, na przykład pod konkretnych producentów szczepionek lub że jest niezgodny z aktualną wiedzą medyczną – powiedział dr Grzesiowski.
Program Szczepień Obowiązkowych to „manual” dla lekarzy
W PSO usunięto niepotrzebne fragmenty tekstu, które narastały latami i sprawiały, że dokument stawał się coraz mniej czytelny. Wprowadzono proste tabele i skrócony kalendarz (osobno dla dzieci i dorosłych), które można wydrukować i powiesić w gabinecie. Dodano szczegółowe zalecenia m.in. dla kobiet w ciąży, dla wcześniaków i procedury szczepień zalecanych przed podróżą zagraniczną w obszary zagrożenia zakażeniem poszczególnymi chorobami, a także szczepień poekspozycyjnych – zarówno obowiązkowych, jak i zalecanych.
– Wydzielono postępowanie dotyczące obowiązkowych szczepień poekspozycyjnych od zalecanych, bo obowiązkowe to tylko szczepienie przeciw błonicy, tężcowi i wściekliźnie, a przecież poekspozycyjnie możemy szczepić jeszcze w kilku innych chorobach – przypomniał dr Grzesiowski.
Jako nowość pojawiły się wytyczne dotyczące profilaktyki RSV oraz zalecane szczepienia dla poszczególnych grup zawodowych (np. pracowników sektora rolnego i leśnego, transportu, budownictwa, gastronomicznego, turystycznego, służb mundurowych, czynnych żołnierzy zawodowych).
Koniec z „papierologią” w szczepieniach
Nowy system szczepień ma być oparty na cyfryzacji. To ma być koniec „papierologii”. Od blisko trzech lat istnieje prawny obowiązek wpisywania szczepień zalecanych do elektronicznej karty pacjenta w systemie gabinetowym (gabinet.gov.pl). Grzesiowski zaznaczył, że praktycznie wszyscy farmaceuci wywiązują się z niego, ale są lekarze POZ, którzy wciąż tego nie robią, zasłaniając się np. niedostosowaniem oprogramowania gabinetowego do platformy P1. To powinno się zmienić.
– Od przyszłego roku będziemy musieli do tego podejść bardziej restrykcyjnie. Dzisiaj wciąż tolerujemy – bo wiemy, że to nie wynika ze złej woli, ale raczej z niedostosowania systemów informatycznych – że część pacjentów nie ma wpisywanych szczepień zalecanych. Przypomnę, że każde szczepienie zalecane np. przeciw grypie. COVID, HPV powinno być odnotowane w elektronicznej karcie szczepień pacjenta – mówił Grzesiowski.
Jednocześnie zaznaczył, że jeśli chodzi o e-kartę szczepień obowiązkowych, to jest jeszcze w fazie projektu.
– Musi dojść do zmiany w ustawie, żeby e-karta szczepień obowiązkowych stała się faktem. Wtedy zniknie również papierowa dokumentacja, czyli nie będzie już tzw. papierowej karty uodpornienia. Przejdzie do lamusa. Gdyby to nastąpiło w przyszłym roku, byłoby cudownie. Zamknęlibyśmy klamrą cały proces cyfryzacji nadzoru nad szczepieniami – podkreślił GIS.
Dodatkowo rozwiązałby się problem „znikających dzieci” w systemie. To sytuacja, gdy rodzice celowo wypisują dziecko z przychodni, by uniknąć nadzoru nad realizacją szczepień.
Ponadto w PSO – w obliczu starzejącego się społeczeństwa, gdy profilaktyka chorób zakaźnych staje nie tylko domeną pediatrii – rozbudowano sekcję dotycząca szczepień zalecanych dla dorosłych. Chodzi o przejrzystość szczepień w poszczególnych grupach.
Program Szczepień Ochronnych to dokument techniczny, nie akt prawny
Główny Inspektor Sanitarny przypomniał podstawową różnicę. Otóż Program Szczepień Ochronnych nie jest dokumentem prawnym, ale technicznym. Obowiązek szczepień nakładany jest dopiero przez odpowiednią ustawę lub rozporządzenie Ministra Zdrowia. Dlatego w kalendarzu nie pojawiło się jako obowiązkowe szczepienie przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV), choć było zapowiadane, bo konsultacje w tej sprawie jeszcze trwają.
– Kalendarz szczepień może tylko uwzględnić to, co Minister Zdrowia uzna za szczepienia obowiązkowe właśnie w tym rozporządzeniu – wyjaśnił GIS.
Eksperci takie rozwiązanie mocno popierają, tym bardziej, że zapotrzebowanie na tę profilaktykę jest spore. Świadczy o tym fakt, że od 1 października br., gdy wprowadzono możliwość bezpłatnych szczepień młodych dorosłych przeciwko HPV, „w ciągu miesiąca podano 80 tys. dawek”.
Program Szczepień Ochronnych jest corocznie aktualizowany i publikowany w formie komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego (GIS). Ostateczna wersja kalendarza publikowana jest w Dzienniku Urzędowym Ministra Zdrowia, najpóźniej do 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.