Szczepienia mogą dawać więcej korzyści niż tylko ochronę przed infekcjami

Według najnowszych badań niektóre powszechnie stosowane szczepionki mogą przynosić korzyści zdrowotne wykraczające poza ochronę przed docelowymi patogenami.

AdobeStock

Niedawno w PAP pisaliśmy o szczepieniach sezonowych, takich jak szczepienia przeciw grypie, RSV czy Covid-19, które chronią nie tylko przed samą infekcją i jej bezpośrednimi powikłaniami, ale też zmniejszają ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych, ograniczają antybiotykooporność, mogą obniżać ryzyko demencji, niektórych nowotworów i wzmacniają odporność ogólną.

Teraz naukowcy dostarczyli dowody na szersze korzyści, jakie dają także inne szczepionki. 

I tak np. szczepionka Bacillus Calmette-Guérin (BCG), po raz pierwszy podana w 1921 r., nie tylko zapobiega gruźlicy, ale również chroni przed innymi chorobami układu oddechowego. W środowiskach o wysokiej umieralności niemowląt szczepienia BCG powodują 30–53-proc. spadek umieralności z wszystkich przyczyn wśród dzieci poniżej 5. roku życia. 

Szczepienia działają!

Szczepienia to nieidealny, ale najskuteczniejszy sposób zapobiegania wielu chorobom zakaźnym. Na to są liczne dowody: na świecie nie ma już na przykład ospy prawdziwej, a w Europie nie widać młodych osób po przechorowaniu polio. To nie wszystkie.

Podobne obserwacje odnotowano w przypadku szczepionki przeciwko odrze (spadek umieralności o 26–49 proc.) oraz doustnej szczepionki przeciwko polio, szeroko stosowanej w krajach o niskim i średnim dochodzie. 

Te trzy szczepionki mają jedną wspólną, kluczową cechę: wszystkie są szczepionkami żywymi, atenuowanymi, które oprócz typowego działania wykazują również niespecyficzny efekt szczepienia. 

Według duńskich badaczy podanie BCG w okresie noworodkowym 24 dzieciom zapobiegnie jednemu zgonowi z jakiejkolwiek przyczyny. Szczepionka ta ma również ugruntowaną pozycję w terapii raka pęcherza moczowego. Kolejne prace prowadzone są wśród chorych na czerniaka i raka wątrobowokomórkowego. 

Po co dorosłym szczepienia?

Szczepienia są nie tylko dla dzieci, ale i dorosłych. Bynajmniej nie chodzi tylko o sezonową ochronę przed grypą, która jest polecana przede wszystkim dorosłym z obniżoną odpornością i/lub wielochorobowością.

Poza onkologią BCG badana jest pod kątem prewencji choroby Alzheimera oraz jako lek regulujący glikemię u chorych na cukrzycę typu 1. 

Ostatnie badania przedkliniczne nad eksperymentalnymi donosowymi atenuowanymi szczepionkami przeciw krztuścowi sugerują ich potencjalne działanie ochronne przed astmą i przewlekłą obturacyjną chorobą płuc poprzez zmniejszenie alergicznego zapalenia dróg oddechowych i poprawę funkcji płuc w modelach zwierzęcych.