Mózgi SuperAgerów wymykają się starzeniu

Naukowcy odkryli, że mózgi osób w wieku ponad 80 lat, które zachowują wyjątkową bystrość umysłu, wyhodowują około dwukrotnie więcej nowych neuronów niż u typowych, zdrowych starszych dorosłych oraz 2,5 razy więcej niż u osób chorych na alzheimera.

AdobeStock

Od dawna kwestionuje się istnienie ludzkiej neurogenezy hipokampa, a jej znaczenie dla funkcji poznawczych wciąż pozostaje nieznane. Naukowcy nie ustają jednak w badaniu tego zjawiska i powoli dowiadujemy się coraz więcej.

Początkowo obserwowano neurogenezę jedynie u gryzoni i naukowcy byli sceptyczni co do jej występowania u innych ssaków. Następnie badania, już na naczelnych, powiązały neurogenezę ze zdrowszym starzeniem się mózgu, a w szczególności z lepszym tworzeniem i przetwarzaniem pamięci.

Najnowsze badanie, którego wyniki opublikowano w czasopiśmie „Nature”, potwierdza, że neurogeneza zachodzi również u dorosłych ludzi.

Ruch rozwija nie tylko mięśnie, ale i mózg. Od dawna.

Ćwiczysz, biegasz, chodzisz – rozwijasz swój mózg, a zwiększanie aktywności fizycznej zapobiega demencji. To wszystko dlatego, że miliony lat temu zaczęliśmy wędrować w poszukiwaniu pożywienia.

Naukowcy z Uniwersytetu Illinois w Chicago przeanalizowali 355 997 pojedynczych jąder komórek z 38 mózgów przekazanych w pięciu grupach: zdrowych młodych dorosłych, zdrowych osób starszych, osób starszych z wyjątkową pamięcią, osób z łagodną lub wczesną demencją oraz osób, u których zdiagnozowano chorobę Alzheimera.
„Supermózgi” pochodziły od dawców w wieku 80 lat i starszych, o wyjątkowych zdolnościach pamięciowych; pozyskano je z Uniwersytetu Northwestern. Pozostałe próbki dostarczył Uniwersytet Waszyngtoński.

Za pomocą zaawansowanego sekwencjonowania pojedynczych komórek badacze zmapowali trzy etapy rozwoju neuronów w hipokampie, centrum pamięci mózgu. SuperAgers – bo tak nazywają te osoby naukowcy - wyróżniali się: produkowali więcej nowych komórek mózgowych, a ich neurony miały charakterystyczny profil molekularny, który zespół badawczy nazwał „sygnaturą odporności”.

Na drugim biegunie były osoby z wczesnym stadium spadku funkcji poznawczych – te wykazywały minimalny wzrost nowych neuronów, a osoby z Alzheimerem – niemal żadnego. 

Młoda krew dobra dla starzejącego się mózgu

Odpowiednie przeciwciała mogą ochronić mózg przed szkodliwym białkiem - VCAM1, które z wiekiem pojawia się we krwi. Na razie jednak udowodniły to badania na zwierzętach, zatem odkrycie należy przyjąć z ostrożnym optymizmem.

Ponieważ badanie opierało się na tkance pośmiertnej i stosunkowo niewielkiej liczbie mózgów, nie dowodzi, że samo zwiększenie neurogenezy zapobiega pogorszeniu pamięci, ale wzór jest uderzający.

„To duży krok naprzód w zrozumieniu, jak ludzki mózg przetwarza procesy poznawcze, tworzy wspomnienia i starzeje się. Określenie, dlaczego niektóre mózgi starzeją się zdrowiej niż inne, może pomóc naukowcom w opracowaniu terapii sprzyjających zdrowemu starzeniu się, odporności poznawczej oraz zapobieganiu chorobie Alzheimera i pokrewnej demencji” – powiedział prof. Orly Lazarov z Wydziału Medycznego Uniwersytetu Illinois (UIC) i dyrektor Programu Szkoleniowego ds. Choroby Alzheimera i Pokrewnej Demencji.

Współautor badania – dr Jalees Rehman, kierownik Katedry Biochemii i Genetyki Molekularnej na Uniwersytecie Illinois (UIC) – dodaje: „Współczesna medycyna zrewolucjonizowała opiekę zdrowotną, dzięki czemu oczekiwana długość życia jest teraz dłuższa niż kiedykolwiek wcześniej. Musimy zadbać o to, aby temu ogólnemu wzrostowi oczekiwanej długości życia towarzyszyła jego wysoka jakość, w tym zdrowie poznawcze”.

To badanie pokazuje, że starzejący się mózg nie jest skazany na schyłkową recesję. 

„Zrozumienie, w jaki sposób niektórzy ludzie naturalnie podtrzymują neurogenezę, otwiera drogę do strategii, które mogą pomóc większej liczbie dorosłych zachować pamięć i zdrowie poznawcze w miarę starzenia się” – uważa Ahmed Disouky, pierwszy autor badania.