Zbyt długa opieka nad innymi może pogarszać funkcje poznawcze
Autorka: Monika Grzegorowska
Jak wynika z badania brytyjskich naukowców, uciążliwe obowiązki opiekuńcze redukują funkcje mózgowe u osób w wieku 50 lat i starszych. Jednocześnie lżejsze obowiązki tego typu mogą być korzystne dla zdolności umysłowych osób w średnim i starszym wieku.
W badaniu, którego wyniki opublikowano w czasopiśmie „Age and Ageing”, naukowcy wykorzystali dane z lat 2004–2005 i 2021–2023 pochodzące z angielskiego badania dotyczącego starzenia się (ELSA). Jest to długotrwałe, reprezentatywne badanie krajowe prowadzone przez University College London (UCL), w którym gromadzone są różnorodne informacje od około 20 tys. osób w wieku 50 lat i starszych z Anglii, z którymi przeprowadza się ponowne wywiady co dwa lata.
Ankieta składa się z 12 tematów i zawiera informacje na temat obowiązków opiekuńczych uczestników oraz ich zdrowia fizycznego i psychicznego. W ramach badania naukowcy wykorzystali informacje dotyczące obowiązków opiekuńczych i reakcji w ramach tematu „Funkcje poznawcze”.
Stwierdzono, że u osób sprawujących bardzo intensywną opiekę (50 lub więcej godzin tygodniowo), sprawujących opiekę w domu lub opiekujących się współmałżonkiem/partnerem, zaobserwowano szybszy spadek funkcji mózgu niż u osób, które nie sprawują opieki.
Z drugiej strony odkryli, że podejmowanie obowiązków opiekuńczych o mniejszym natężeniu (od pięciu do dziewięciu godzin tygodniowo), opieka poza domem oraz opieka nad rodzicami/teściami wiązały się z wolniejszym spadkiem funkcji mózgu niż u osób niebędących opiekunami.
„Nasze badanie pokazuje, że obowiązki opiekuńcze, które wiele osób bierze na siebie w późniejszym okresie życia, mogą być mieczem obosiecznym. Z jednej strony, lżejsze obowiązki opiekuńcze mogą być dla nas dobre, zapewniając stymulację umysłową dzięki interakcjom z bliskimi lub innymi osobami, którym pomagamy, a także poczucie celu i użyteczności, ale przeciążenie obowiązkami opiekuńczymi ma dokładnie odwrotny skutek i może przyspieszyć upadek sprawności umysłowej ludzi, którzy nie będą już tak bystrzy jak kiedyś” – powiedziała główna autorka badania, dr Baowen Xuez z Institute of Epidemiology & Health Care UCL.
Osoby sprawujące opiekę przez tak długie godziny to zazwyczaj opiekunowie pełnoetatowi, którzy w rezultacie mają niewielkie możliwości pracy i korzystania z życia towarzyskiego. Jak podkreślają badacze, „intensywność takiej opieki może prowadzić do uczucia osamotnienia i zaburzeń snu, co dodatkowo pogłębia negatywny wpływ na funkcje poznawcze”.
Opieka nad bliskimi ma ogromny wpływ na zdrowie i dobre samopoczucie opiekunów.
– Opieka nad osobami starszymi to bardzo ciężka praca, obciążająca zarówno fizycznie, jak i psychicznie, dlatego często prowadzi u opiekunów do syndromu wypalenia. W efekcie przewlekłego stresu opiekunowie często doświadczają depresji, zaburzeń lękowych, zaburzeń snu, a także różnego rodzaju objawów somatycznych, takich jak bóle napięciowe (głowy, serca, kręgosłupa) czy problemy gastryczne (niestrawność, wrzody żołądka) – mówi Iwona Przybyło, doświadczona specjalistka pielęgniarstwa anestezjologicznego i intensywnej opieki, która szkoli opiekunów osób starszych w Akademii Opiekunów i współpracuje z licznymi placówkami zajmującymi się opieką nad osobami starszymi.
„Helpline” – telefon dla osób z chorobą Alzheimera oraz ich bliskich
„Helpline” to ogólnopolska, bezpłatna infolinia. Pod numerem 800 201 801 osoby z chorobą Alzheimera i innymi zaburzeniami otępiennymi, a także ich bliscy mogą liczyć na wsparcie m.in. psychologa czy prawnika. To nie tylko doraźna pomoc – zapewnia Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta. Przypomina również o całodobowej infolinii 800 190 590 dla pacjentów, gdzie dostępna jest informacja m.in. o ich prawach i dostępnych świadczeniach zdrowotnych.
Potwierdzają to wyniki badania Fundacji Josepha Rowntree, które wykazały, że 74 proc. opiekunów odczuwa stres lub lęk, 40 proc. doświadcza depresji, a 35 proc. twierdzi, że ich zdrowie psychiczne jest złe lub bardzo złe.
