Rozluźnij się i odzyskaj moc
Autorka: Monika Grzegorowska
Dopiero w stanie prawdziwego fizjologicznego rozluźnienia nasz organizm ma szansę na pełną regenerację. O umysł warto dbać z taką samą uważnością, z jaką trenujemy mięśnie. Wystarczy zaledwie kilka minut dziennie poświęconych na uważny oddech, aby odzyskać wewnętrzną równowagę i energię do działania.
Oddychanie jest czymś, co robimy automatycznie, ale kiedy odczuwamy lęk albo stres, zdarza nam się wstrzymywać oddech lub oddychać szybko i płytko – klatka piersiowa rozszerza się wtedy i kurczy tylko do pewnego stopnia, co utrudnia nabranie większej ilości powietrza.
Oddech odgrywa kluczową rolę w regulacji układu nerwowego, a w szczególności w przesunięciu równowagi między układem współczulnym a przywspółczulnym. Badania wykazały, że powolne, głębokie oddychanie łagodzi reakcję na stres i aktywuje układ przywspółczulny, który odpowiada za takie procesy, jak tętno i trawienie. Te powolne oddechy sygnalizują mózgowi, że wszystko jest w porządku, a gdy układ przywspółczulny zwalnia tętno i inne funkcje, zaczynamy się uspokajać.
Głębokie oddychanie (nazywane też oddychaniem przeponowym) może również pomóc w poprawie koncentracji i obniżeniu poziomu bólu. To także świetna forma relaksacji. Dlatego, gdy czujemy się zbyt zestresowani, warto znaleźć np. pustą salę konferencyjną i opuścić na pięć minut głowę, albo popatrzeć przez okno na horyzont czy niebo, a przy tym zwracać uwagę na każdy oddech. Jest też wiele aplikacji, które mogą pomóc w tej kwestii.
Ale ukoić nas może nie tylko oddech – jest wiele ćwiczeń, które wspaniale rozluźniają ciało i umysł, dzięki czemu jesteśmy w stanie poczuć spokój a nawet radość. Masaż, akupunktura, trening autogeniczny, terapia czaszkowo-krzyżowa i inne. Na rynku dostępne są też narzędzia, takie jak pistolety masujące czy maty relaksujące, które pomagają w rozluźnieniu spiętych partii ciała.
Rozluźniające techniki oddechowe
Radzenie sobie z przewlekłym stresem może wymagać długoterminowych rozwiązań, np. psychoterapii, ale w walce z nim i tak warto spróbować prostych ćwiczeń, które można wykonywać w dowolnym miejscu. Potrafią przynieść natychmiastową ulgę, a ich skuteczność rośnie z czasem.
Oddychanie pudełkowe. To ćwiczenie przynosi korzyści zarówno fizjologiczne, jak i psychologiczne. Fizycznie reguluje oddech, zwiększa dopływ tlenu do płuc, pomaga obniżyć ciśnienie krwi i tętno. Wdychaj powietrze i licz do czterech. Zatrzymaj powietrze i licz do czterech. Wydychaj powietrze i licz do czterech. Wstrzymaj oddech i licz do czterech, a potem zacznij od nowa. Powtórz 8–10 razy.
Wydłużony wydech. Wdychaj powietrze i licz do trzech. Wydychaj i licz do sześciu. Aby wypuścić tyle powietrza, musisz naprawdę zaangażować mięśnie przepony, które mogą blokować się przy stresie. Gdy znów poruszysz twój układ nerwowy, dostajesz sygnał, że jest bezpiecznie. Ten oddech to świetne ćwiczenie, kiedy leżysz w łóżku. Pomoże ci rozluźnić się przed snem.
Wdech, wydech, pauza. Oddychaj normalnie, ale po każdym wydechu zatrzymaj się na chwilę. To świetny sposób w codziennych stresujących sytuacjach, takich jak wizyta u dentysty czy korki na drodze. Twój umysł wtedy skupia się, a świadomość ma szansę odpocząć.
Ćwiczenia wspomagające ten rodzaj sprawności. To m.in. joga (zwłaszcza regeneracyjna albo jogain), tai chi, rozciąganie, ćwiczenia oddechowe, masaż, akupunktura, trening autogeniczny.
Siedzenie szkodzi jak palenie
Już Hipokrates w 400 roku p.n.e. pisał, że wszystkie części ciała mają swoją funkcję, jeśli używa się ich w umiarze – ale jeśli pozostają nieużywane, to stają się podatne na choroby, rozwijają nieprawidłowo i szybko starzeją. Różne formy ruchu są korzystne, ale warto zapamiętać prostą prawdę: powinniśmy ruszać się więcej i na różne sposoby.
Większość z nas ma ogromny niedobór ruchu głównie dlatego, że jako społeczeństwo zmieniliśmy sposób życia z bardzo aktywnego na głównie siedzący. Tymczasem siedzenie dłużej niż 6 godzin dziennie i mała aktywność kojarzone są u kobiet ze zwiększeniem o 94 proc. ryzyka przedwczesnej śmierci z dowolnej przyczyny.
Kilka pomysłów, jak przerwać siedzenie w pracy
Jeśli pracujesz przy biurku, zwiększenie codziennej dawki ruchu może ci się wydawać niemożliwe, ale istnieją sposoby na to, by siedzenie było mniej szkodliwe.
Siedzenie na piłce do ćwiczeń
Zastąpienie krzesła przy biurku dużą piłką do balansowania, z której może korzystasz przy rozciąganiu na siłowni, wymaga zaangażowania mięśni korpusu. Dowiedziono, że taka praktyka zwiększa łączne dzienne zużycie kalorii, a to z czasem pomaga uniknąć tycia. Są też zaokrąglone poduszki, które sprawiają, że musisz przy siedzeniu korzystać z mięśni stabilizujących korpus.
Przerwy na stanie
Wyrobienie sobie nawyków wstawania raz na jakiś czas i rozciągania w ciągu dnia pomoże ci obniżyć stężenie glukozy, spalić kilka dodatkowych kalorii i ogólnie zapewni twojemu ciału ruch, którego potrzebuje. Wstawanie co 20 minut poprawia ciśnienie krwi i nieznacznie zmniejsza ryzyko śmierci z dowolnej przyczyny. Obniża też stężenie glukozy po jedzeniu u osób w średnim wieku. Jeśli obawiasz się, że będziesz zapominać, ustaw sobie przypomnienie w telefonie. Poza tym pewien czas temu popularne stały się biurka do pracy w pozycji stojącej i biurka z rowerkiem. Jeśli taka forma pracy komuś pasuje, to warto skorzystać.
Przerwy na ruch
Przerwy na krótki, łagodny spacer są nawet lepsze od stania. Wykazano, że obniżają stężenie glukozy i insuliny. Odświeżają nam umysł oraz przynoszą korzyść ciału. Ale aby w ciągu dnia więcej się poruszać, wykonuj świadomie niektóre codzienne czynności w ruchu: idź po schodach zamiast jechać windą. Zorganizuj sobie stanowisko stojące, gdy będziesz odpowiadać na e-mail albo rozmawiać przez telefon. Siadaj na podłodze i rozciągaj się, oglądając wieczorem serial.
Ten rodzaj ruchu ma swoją nazwę: termogeneza aktywności niezwiązanej z ćwiczeniami fizycznymi. Chodzi tu o kalorie spalane podczas wykonywania wszystkiego, co nie jest spaniem, jedzeniem albo treningiem – po prostu o wszystkie ruchy będące częścią codziennego życia.
Mycie naczyń, zamiatanie, przechodzenie do samochodu, chodzenie po supermarkecie, noszenie zakupów, chodzenie po schodach, składanie prania. Wszystkie te czynności zsumowane dają imponujące korzyści zdrowotne, zwiększają wrażliwość insulinową, obniżają ciśnienie krwi, pozwalają spalić dodatkowe kalorie, zwiększają stężenie dobrego cholesterolu i obniżają ryzyko śmierci z dowolnej przyczyny.
– Może więc warto na nowo przemyśleć podejście do obowiązków domowych. Zamiast widzieć w nich coś, co odciąga nas od produktywności, co musimy ograniczyć do minimum, możemy myśleć o nich jako o okazji do ruchu. Obowiązki domowe to łatwy sposób na to, by się schylać, podnosić przedmioty, utrzymać stawy w ruchu, dodać siły mięśniom, spalić kalorie – mówi biomechaniczka Katy Bowman, autorka wielu książek o ruchu.
Jej zdaniem zmiana sposobu myślenia o obowiązkach może też poprawić relację z partnerami albo innymi domownikami. Zmywanie nie będzie już czymś, co każdy chce przerzucić na inną osobę, ale raczej kolejną okazją, by zapewnić sobie w ciągu dnia trochę ruchu. Pomaga to spalić aż 2000 dodatkowych kalorii dziennie.