Trzy „P” dla zdrowia psychicznego

Pierwsza pomoc w sytuacjach kryzysowych związanych ze zdrowiem psychicznym to metoda rekomendowana przez Światową Organizację Zdrowia. To trzy słowa na literę „P”: popatrz, posłuchaj, połącz. Idą za nimi proste zasady.

Adobe Stock
Adobe Stock

„Pierwsza pomoc dla zdrowia psychicznego to jest po prostu ludzki odruch. Ludzka reakcja na cudze cierpienie” – podkreśla Joanna Flis, psycholożka i ekspertka projektu „Młode głowy”.

Każdy powinien posiadać taką kompetencję. To umiejętność pytania i słuchania, pozostawania wrażliwym na problemy innych. To pokazanie osobie, która jest w kryzysie zdrowia psychicznego, że nie jest sama, a co więcej – może liczyć na wsparcie. A jak konkretnie należy postępować?

Trzy kroki – popatrz, posłuchaj, połącz

Pierwsza pomoc dla zdrowia psychicznego to trzy proste kroki.

•    POPATRZ

Bądź uważny na sygnały, że druga osoba sobie z czymś nie radzi. To nie muszą być wcale wielkie sprawy, ale w pewnym momencie życia trudno je samemu rozwiązać. 

„To mogą być zwykłe codzienne wyzwania, którym trudno podołać, gdy w człowieku topnieją siły, brakuje energii, pojawiają się negatywne myśli albo sytuacja sprawia, że trudno jest pokonać przeciwności” – czytamy na stronie internetowej www.helppp.pl, gdzie eksperci wyjaśniają zasady udzielania pomocy. To może być też sytuacja, gdy zadania są wyjątkowo dla niej trudne i obciążające. 

„Np. nastoletnia osoba przejmuje obowiązki dorosłych (rodziców, opiekunów), a jej potrzeby nie są zaspokajane. Albo ktoś, kto doświadcza przemocy, nie dostaje odpowiedniego wsparcia i ochrony” – dodają. 

Jednocześnie podkreślają, że to nie zawsze musi być głośne wołanie o pomoc i skrajne cierpienie, którym towarzyszą płacz i rozpacz. Ból psychiczny może być niemy i trudno dostrzegalny. Osoba może zmienić nagle swoje zachowanie, być bardziej wycofana, zlękniona albo nienaturalnie pobudzona. Może też zacząć się inaczej ubierać, zaniedbywać siebie i swoje dotychczasowe zainteresowania, naukę, unikać znajomych. 

„Naszą uwagę powinny zwrócić wypowiedzi (także online) na temat braku sensu życia, wyrażane wprost lub symboliczne próby żegnania się. Należy reagować, gdy widzimy, że ktoś bierze udział w jakimś ryzykownym wyzwaniu czy wykazuje objawy uzależnienia” – wyliczają. 
Nie bójmy się zapytać wprost, czy możemy jakoś wesprzeć. Taki gest to sygnał, że osoba w kryzysie nie jest ze wszystkim sama i może liczyć na pomoc. 

•    POSŁUCHAJ

Nie zamieniaj się w doradcę lub sędziego. Po prostu nie oceniaj i nie radź. Okaż empatię. Zadawaj otwarte pytania, czyli np. „Jak się czujesz? Czy chcesz porozmawiać?”, „Czy mogę ci jakoś pomóc?” albo powiedz: „mam wrażenie, że potrzebujesz pogadać. Coś się stało?”. 
„Jeśli to obca osoba i mamy wrażenie, że jest bardzo zaabsorbowana swoimi myślami, można zadać praktyczne pytanie, o godzinę, drogę, numer autobusu, najbliższy sklep, a dopiero potem przejść do pytań, które pozwolą dowiedzieć się więcej o sytuacji” – radzą eksperci.

Jeśli to osoba, którą lepiej znamy, można po prostu powiedzieć, że odnosimy wrażenie, że przeżywa coś trudnego. Zapytać ją łagodnie, jak się miewa. Wyrazić troskę o jej stan. 
Jakie słowa mogą nam w tym pomóc? Jak podpowiadają eksperci, możemy użyć np. takich sformułowań:„Domyślam się, jakie to musiało być nieprzyjemne/zaskakujace”, „To rzeczywiście trudna sytuacja”, „Miałeś prawo poczuć gniew”, „To, co czujesz, jest naturalne w takiej sytuacji”. 

•    POŁĄCZ

Jeśli już mamy jasność, że sytuacja wymaga specjalistycznego wsparcia psychologa, lekarza, interwenta kryzysowego – korzystamy z numerów zaufania 116 111 lub 800 12 12 12, 116 123 dla dzieci i młodzieży lub 800 70 22 22 dla dorosłych, lub też strony internetowej www. zwjr.pl.
W sytuacji stanu zagrożenia zdrowia lub życia wzywamy służby ratownicze (tel. 112); pogotowie ratunkowe (999); policję (997), straż pożarną (998). Osoby niepełnoletnie powinny prosić o wsparcie dorosłych osób, jednocześnie zapewniając osobę w kryzysie, że takie rozwiązanie jest najodpowiedniejsze. Każda z osób udzielających wsparcia musi też myśleć o swoim bezpieczeństwie fizycznym i psychicznym.

„Jeśli czujemy, że sytuacja nas obciąża, należy zwrócić się o pomoc do kogoś bardziej doświadczonego, odpowiednio przygotowanego, mniej związanego z cierpiącą osobą. Po zdarzeniu u osoby pomagającej mogą się pojawić różne emocje i myśli. Warto zapewnić sobie warunki do odpoczynku, porozmawiać z kimś bliskim” – zaznaczają eksperci.

Autorka

Klaudia Torchała

Klaudia Torchała - Z Polską Agencją Prasową związana od końca swoich studiów w Szkole Głównej Handlowej, czyli od ponad 25 lat. To miał być tylko kilkumiesięczny staż w redakcji biznesowej, została prawie 15 lat. W Serwisie Zdrowie od 2022 roku. Uważa, że dziennikarstwo to nie zawód, ale charakter. Przepływa kilkanaście basenów, tańczy w rytmie, snuje się po szlakach, praktykuje jogę. Woli małe kina z niewygodnymi fotelami, rowery retro. Zaczyna dzień od małej czarnej i spaceru z najwierniejszym psem - Szógerem.

ZOBACZ TEKSTY AUTORKI

ZOBACZ WIĘCEJ

  • AdobeStock

    Przestrzeganie codziennej rutyny to lepsze zdrowie fizyczne i psychiczne

    Naukowcy z Uniwersytetu Missouri odkryli, że seniorzy, którzy przestrzegają regularnego dnia, odczuwają mniej bólu fizycznego i mniej objawów depresji.

  • AdobeStock

    Rozluźnij się i odzyskaj moc

    Dopiero w stanie prawdziwego fizjologicznego rozluźnienia nasz organizm ma szansę na pełną regenerację. O umysł warto dbać z taką samą uważnością, z jaką trenujemy mięśnie. Wystarczy zaledwie kilka minut dziennie poświęconych na uważny oddech, aby odzyskać wewnętrzną równowagę i energię do działania.

  • PAP/Jakub Kaczmarczyk

    Jak odróżnić mobbing od konfliktu w pracy

    Wśród zachowań mobbingowych wymienia się zastraszanie, poniżanie, uwłaczanie, ośmieszanie, upokarzanie. Czym te stany się charakteryzują w świetle psychologii, kiedy zaczyna się uporczywe nękanie, czyli mobbing, oraz czym różni się od konfliktu – wyjaśnia dr Agnieszka Mościcka-Teske, psycholożka z Wydziału Psychologii i Prawa Uniwersytetu SWPS w Poznaniu.

  • PAP/Jarek Praszkiewicz

    Onkologia integracyjna – droga do ciała i psychiki

    „Rak w objęciach sztuki” to spotkanie poświęcone podejściu do pacjenta onkologicznego, które obok leczenia samej choroby uwzględnia także jego kondycję psychiczną, sposób odżywiania, aktywność fizyczną i artystyczną. Jak powiedział PAP przewodniczący rady Fundacji Onkologicznej Różowa Konwalia dr hab. n. med. Bogdan Michalski, rozwój nowoczesnych metod leczenia sprawił, że więcej uwagi należy poświęcić również potrzebom samych chorych.

NAJNOWSZE

  • IFPS

    Kongres pod hasłem „Bezpieczeństwo podstawą zdrowia Polaków”

    Patronat Serwisu Zdrowie

    Już w najbliższy poniedziałek, 23 listopada rozpocznie się trzydniowy Kongres „Zdrowie Polaków” organizowany w Światowym Centrum Słuchu w Kajetanach pod Warszawą. Jego ósma edycja poświęcona będzie bezpieczeństwu zdrowotnemu nie tylko w kontekście dostępu do diagnostyki i leczenia. W programie debaty dotyczące transformacji szpitalnictwa, bezpieczeństwa lekowego, przygotowania służb medycznych do sytuacji kryzysowych, cyberzagrożeń oraz profilaktyki.

  • Chroń dzieci przed chorobami zakaźnymi i nowotworami, czyli o kalendarzu szczepień na 2027

    Patronat Serwisu Zdrowie
  • Nietolerancja histaminy

  • Przestrzeganie codziennej rutyny to lepsze zdrowie fizyczne i psychiczne

  • Dietetyka XXI wieku

    Patronat Serwisu Zdrowie
  • AdobeStock

    Udar niszczy mózg, ale nauka potrafi go obudzić dzięki nowej metodzie neurorehabilitacji

    – Nawet po udarze mózg zachowuje zdolność do zmian i adaptacji. Dobrze dobrany trening może wspierać reorganizację sieci neuronalnych, dzięki której zachowane obszary mózgu pomagają kompensować skutki udaru – mówi dr hab. Aneta Szymaszek, neuropsycholożka związana z Centrum BrainCity w Instytucie Nenckiego PAN.

  • Tlen hiperbaryczny pomaga, ale nie na wszystko!

Serwisy ogólnodostępne PAP