Rak szyjki macicy coraz rzadszy u młodych kobiet

Liczba zgonów z powodu raka szyjki macicy drastycznie spadła wśród kobiet poniżej 25. roku życia, a badacze z MUSC Hollings Cancer Center uważają, że jest to prawdopodobnie spowodowane szczepieniami przeciwko HPV.

AdobeStock

Badanie, opublikowane w czasopiśmie „JAMA”, jest pierwszym, które sugeruje wpływ szczepień przeciwko HPV na liczbę zgonów z powodu raka szyjki macicy.

Na podstawie danych z rejestrów nowotworowych obejmujących 99 proc. populacji Stanów Zjednoczonych naukowcy przeanalizowali, jak często u młodych kobiet (15–29 lat) występuje rak szyjki macicy oraz jak zmieniała się zachorowalność na ten nowotwór na przestrzeni wielu lat. 

Uwzględniono różne typy histologiczne raka szyjki macicy, w tym raka płaskonabłonkowego i gruczołowego. Wykazano, że w latach 1999–2022 częstość występowania obu typów raka szyjki macicy wyraźnie spadała we wszystkich analizowanych podgrupach wiekowych (15–20, 21–24 oraz 25–29 lat). 

Czy rak szyjki macicy przejdzie do historii?

Szczególnie wyraźny spadek odnotowano wśród najmłodszych kobiet (15–20 lat) – po okresie stabilnego poziomu zachorowań do 2010 roku liczba zachorowań zaczęła gwałtownie maleć, osiągając spadek o około 24 proc. rocznie w latach 2010–2022. 

Co najistotniejsze, w latach 2017–2022 odnotowano już jedynie pojedyncze przypadki raka szyjki macicy w grupie wiekowej 15-20 lat w całym kraju. 

Zdaniem polskiego eksperta prof. Mariusza Bidzińskiego, konsultanta krajowego w dziedzinie ginekologii onkologicznej, główny powód spadku zachorowań na raka szyjki macicy u młodych kobiet to szczepienia przeciw HPV, szczególnie gdy są podawane dziewczętom przed rozpoczęciem aktywności seksualnej.

– Rak szyjki macicy prawie zawsze związany jest z przewlekłym zakażeniem onkogennymi typami HPV. Jak podaje WHO przetrwałe zakażenie HPV odpowiada za ok. 95 proc. raków szyjki macicy, a szczepienia dziewcząt w wieku 9–14 lat są bardzo skuteczne w zapobieganiu zakażeniu, rakowi szyjki macicy i innym nowotworom HPV-zależnym – mówi prof. Bidziński. 

Najlepiej widać to w krajach, które wcześnie wprowadziły powszechne szczepienia szkolne. W Anglii program rozpoczął się w 2008 r.; badanie populacyjne w „BMJ” wykazało, że u kobiet, którym rutynowo zaoferowano szczepienie w wieku 12–13 lat, częstość raka szyjki macicy była o 83,9 proc. niższa, a zaawansowanych zmian przedrakowych (CIN3) o 94,3 proc. niższa, niż w kohortach nieszczepionych. 

HPV: jak można się nim zarazić i przed nim chronić

Strzała amora, randki, bliskość, seks i… niechciany prezent – w postaci wirusa brodawczaka ludzkiego – HPV. Jest jednym z najczęściej występujących patogenów organizmu ludzkiego. Szerzy się przede wszystkim drogą kontaktów seksualnych.

– Cancer Research UK opisuje to praktycznie jako zapobieganie „prawie 9 na 10” przypadkom raka szyjki macicy u dziewcząt szczepionych w wieku 12–13 lat – komentuje specjalista.

Drugim ważnym czynnikiem jest screening szyjki macicy: cytologia i – coraz częściej – test HPV, który wykrywa zmiany przedrakowe, zanim się rozwiną.

WHO podkreśla, że regularne badania przesiewowe z leczeniem zmian przedrakowych zapobiegają progresji do raka, a globalna strategia eliminacji opiera się na trzech filarach: szczepieniu, screeningu i leczeniu zmian przedrakowych. 

– Wśród młodych kobiet największy efekt przypisuje się jednak szczepieniom, bo pierwsze zaszczepione roczniki weszły już w wiek, w którym zaczętoby obserwować pierwsze przypadki raka szyjki macicy. Screening działa bardzo istotnie na poziomie populacyjnym, ale u młodych kohort gwałtowny spadek jest najbardziej spójny z ochroną przed zakażeniem HPV 16/18 i zmianami przedrakowymi – mówi prof. Bidziński.