Podejrzewasz u swojego dziecka dysleksję? Zabierz je do okulisty
Autorka: Monika Grzegorowska
Powszechne i możliwe do skorygowania problemy ze wzrokiem mogą powodować podobne problemy, co dysleksja. Tymczasem trafna diagnoza i leczenie lub soczewki korekcyjne mogą znacząco wpłynąć na jakość widzenia.
Niektóre problemy ze wzrokiem mogą powodować objawy zbliżone do dysleksji. Dlatego czasem oprócz wizyty u psychologa warto wybrać się też do okulisty.
– Moja współpraca z psychologami rozpoczęła się od tego, że do mojego gabinetu przyszła kierowniczka poradni psychologicznej ze swoim dzieckiem. Stwierdziłam u niego niedomogę konwergencji, której objawy są bardzo podobne do objawów dysleksji: problemy z pisaniem, pisanie lustrem, wyjeżdżanie poza linie – kopiuj wklej jak w dysleksji, łatwo pomylić. Od tamtego czasu wysyła do mnie wszystkie dzieci z podejrzeniem dysleksji – opowiada dr n. med. Małgorzata Musiorska z Centrum Medycznego Damiana, specjalistka chorób oczu, strabolożka.
Zarówno dysleksja, jak i problemy ze wzrokiem mogą sprawiać, że dziecko unika czytania, pomija słowa, narzeka na trudności z czytaniem lub ma zaległości w nauce. Ponieważ te zachowania często są podobne i w dysleksji, i w zaburzeniach konwergencji, rodzice i nauczyciele mogą nie zdawać sobie sprawy, że przyczyny są zupełnie inne.
Dysleksja rozwojowa: jej objawy pojawiają się już w przedszkolu!
U dziecka z trudnościami w czytaniu i pisaniu, które nie otrzyma odpowiedniego wsparcia, nieuchronnie pojawiają się niepowodzenia szkolne, które z czasem mogą doprowadzić do rozwoju wtórnych zaburzeń emocjonalnych. Lepiej więc nie lekceważyć pierwszych objawów dysleksji rozwojowej u dzieci. Dobrze też pamiętać, że dysleksja nie uniemożliwia uzyskiwania wielkich nawet osiągnięć. W gronie dyslektyków znajdziemy I. Newtona, J.Ch. Andersena i Agatę Christie.
Kluczową różnicą jest to, że dzieci z problemami ze wzrokiem zazwyczaj potrafią poprawnie rozpoznawać i pisać słowa, gdy słyszą je wypowiedziane na głos. Dzieci z dysleksją mają trudności z językowymi aspektami czytania, niezależnie od tego, jak wyraźny jest tekst.
Co to takiego zaburzenia konwergencji?
Zaburzenia konwergencji, czyli stan, w którym oczy nie współpracują ze sobą podczas wykonywania zadań z bliska, można wyleczyć, a od momentu rozpoczęcia leczenia warto równocześnie zastosować okulary korekcyjne, aby ułatwić dziecku codzienne funkcjonowanie.
– Wiele osób uważa, że wadę plus ćwierć można sobie darować. Tymczasem dziecko przy niedomodze konwergencji ma dyskomfort polegający na charakterystycznym bólu głowy, nad brwiami, w okolicy czoła. Ponieważ jest ściśle związany z pracą wzrokową, z reguły ujawnia się po południu albo po tym, jak dziecko dużo czytało w nocy pod kołdrą czy przeglądało telefon – zwraca uwagę lekarka.
Nie wszystkie dzieci są w stanie wytłumaczyć, o jaki dyskomfort chodzi, ale często wiedza o tym, że za chwilę będzie bolała je głowa, powoduje, że nie chcą się uczyć. Bo żeby coś przeczytać, muszą włożyć tak dużo wysiłku, że już nie mają siły zrozumieć, co przeczytały. Zastosowanie okularów i jednoczesna rehabilitacja powodują, że dziecko nie musi wkładać wysiłku, żeby dobrze widzieć.
Obserwuj dziecko czy nie ma wady wzroku
Jeśli wada wzroku pojawia się we wczesnym dzieciństwie dziecko może nie zorientować się, że coś jest nie tak, dlatego to do rodzica należy wyłapanie nieprawidłowości. To o tyle ważne, że wada wzroku upośledza zdolności poznawcze i motoryczne dziecka, bardzo niekorzystnie wpływając na jego rozwój.
Może to dotyczyć także dorosłych, a trafna diagnoza przynosi wyjaśnienie wieloletnich dolegliwości.
– Kiedyś trafiła do mnie pani po pięćdziesiątce, która wcześniej wylądowała w trybie ostrym na dyżurze neurologicznym. Przeleżała w szpitalu trzy tygodnie, bo badano ją pod kątem SM, neuroboreliozy i innych chorób, ponieważ nagle zaczęła podwójnie widzieć. Zauważyła to, prowadząc samochód. Potem okazało się, że podobne objawy miała wcześniej, tylko nie tak wyraźnie. A trzeba wiedzieć, że konwergencja nie jest stała, zależy od stanu fizycznego pacjenta i widocznie ta pani długo nieźle sobie radziła, a tego dnia może była przebodźcowana, może się nie wyspała i objawy były bardziej widoczne – opowiada dr Musiorska. Wadę udało się skorygować i podejrzenia poważnej choroby neurologicznej oddaliły się.
Jakie zatem problemy podobne do dysleksji mogą powodować funkcjonalne problemy ze wzrokiem?
- Niewydolność konwergencji: trudności z utrzymaniem wzroku obu oczu w jednym punkcie, szczególnie podczas czytania. Może to prowadzić do niewyraźnego lub podwójnego widzenia.
- Słabe śledzenie wzrokiem: trudności z płynnym przechodzeniem od słowa do słowa lub od wiersza do wiersza podczas czytania, powodujące pomijanie słów lub wierszy.
- Problemy z akomodacją: niemożność utrzymania ostrości widzenia podczas przenoszenia wzroku z bliska na rzecz daleką, co prowadzi do przeciążenia i zmęczenia oczu.
- Problemy z koordynacją wzrokowo-ruchową: gdy oczy nie koordynują się prawidłowo, może to powodować dezorientację lub sprawiać, że litery będą się poruszać lub unosić na stronie.
Podejrzenie zaburzeń konwergencji? Potrzebne poszerzone badania
Standardowe badanie sprawdza ostrość wzroku, która mierzy widzenie z różnych odległości. W przypadku podejrzenia zaburzeń konwergencji wykonuje się funkcjonalne badanie wzroku, które pozwala na ocenę różnych aspektów widzenia, nie tylko ostrości. Podczas tego badania optometrysta ocenia, jak dobrze oczy współpracują, czy skutecznie skupiają wzrok oraz jak mózg przetwarza to, co widzimy.
Takie badanie pozwala ujawnić subtelne problemy ze wzrokiem, które nie zostają wykryte podczas rutynowych badań przesiewowych i ustalić, czy terapia widzenia lub soczewki korekcyjne mogłyby poprawić komfort i jakość czytania.
Większość rodziców nie wie, jak odróżnić wadę wzroku od kłopotów natury intelektualnej. Jeśli dziecko ma trudności z czytaniem, warto zabrać je na badanie wzroku.
Na co zwrócić uwagę u dziecka z problemami z czytaniem
Dzieci często nie zdają sobie sprawy, że mają słaby wzrok. Dlatego rodzice powinni zwracać uwagę na oznaki i objawy wskazujące na problemy ze wzrokiem u dziecka, które mogą utrudniać mu naukę:
• podczas czytania na głos pomijane lub powtarzane są wiersze tekstu;
• brak zrozumienia czytanego tekstu;
• praca domowa wydaje się szczególnie trudna i jej wykonanie zajmuje więcej czasu, niż powinno;
• podczas czytania litery takie jak b i d są odwrócone;
• krótki czas skupienia uwagi podczas czytania lub odrabiania prac domowych.
Jeśli zauważysz u swojego dziecka którykolwiek z tych problemów, zabierz je do okulisty na badanie wzroku. Jeśli dziecko ma problem ze wzrokiem, dobrą wiadomością jest to, że 80% wad wzroku można skorygować, często za pomocą okularów.
