U nastolatków lęk może powodować problemy ze skórą
Pomiędzy niektórymi zaburzeniami psychicznymi a chorobami somatycznymi u nastolatków mogą istnieć czasowe powiązania. Dzięki ustaleniom szwajcarsko-niemieckiego zespołu naukowców można będzie lepiej leczyć zarówno ciało, jak i duszę nastolatków.
Wyniki badań publikuje „PLOS ONE”.
Związki czasowe pomiędzy problemami ciala i sfery psychicznej są przez naukowców analizowane już od pewnego czasu. Jednak wyniki dotychczasowych ustaleń odnosiły się w głównej mierze do osób dorosłych. Nieliczne badania, podczas których sprawdzano, czy takie zależności dotyczą również dzieci, były prowadzone na próbach klinicznych i dotyczyły jedynie wybranych schorzeń. Tym samym dostarczały jedynie wycinkowych danych.
Psycholożka dr Marion Tegethoff z uniwersytetu w Bazylei postanowiła sprawdzić na dużej grupie, na ile zasadne są dotychczasowe ustalenia. W swoich analizach zespół dr Tegethoff posłużył się kwestionariuszami dotyczącymi 6483 młodych Amerykanów w wieku 13-18 lat oraz ich rodziców/opiekunów. Kwestionariusze dotyczyły współzachorowalności na rozmaite schorzenia, dotyczyły lat 2001-2004, a próba badanych była reprezentatywna dla populacji amerykańskich nastolatków. anymi reprezentatywnymi dla populacji amerykańskich nastolatków.
Ankiety ujawniają powiązania czasowe
Pytania w ankietach dotyczyły zarówno chronicznych chorób fizycznych (informacje te zestawiono z zapisami medycznymi), jak i zaburzeń psychicznych. Te ostatnie pogrupowano w pięć ogólnych kategorii:
- zaburzenia afektywne/nastroju (depresja, dystymia, choroba dwubiegunowa);
- zaburzenia lękowe (agorafobia, zespół lęku uogólnionego, fobia społeczna, inne fobie, zespół lęku napadowego, zespół stresu pourazowego, lęk separacyjny);
- zaburzenia zachowania (ADHD, długotrwałe wybuchy złości i poirytowanie, aspołeczność);
- nadużywanie substancji niebezpiecznych (nadużywanie lub uzależnienie od alkoholu, narkotyków czy innych substancji psychoaktywnych);
- zaburzenia odżywiania (anoreksja, bulimia i zespół kompulsywnego objadania się).
Co równie ważne, ankiety zostały tak skonstruowane, że umożliwiały stwierdzenie, które ze schorzeń pojawiło się pierwsze.
Rezultaty
Analizując zebrany materiał zespół dr Tegethoff zauważył następujące prawidłowości:
- Nastolatki z zaburzeniami nastroju mają wyższe ryzyko zapadnięcia na choroby stawów i układu pokarmowego.
- Młodzi ludzie z zaburzeniami lękowymi - na schorzenia skóry.
Co ciekawe, młode osoby nadużywające rozmaitych substancji, rzadziej niż inne cierpią na alergie sezonowe.
Ale wykazano też prawidłowość, że stan fizyczny u nastolatków wpływa na rozwój niektórych zaburzeń psychicznych:
- Choroby serca mogą być czynnikiem ryzyka dla zaburzeń lękowych i generalnie także innych zaburzeń psychicznych.
- Padaczka może być czynnikiem ryzyka dla rozwoju zaburzeń odżywiania.
Dotychczasowe badania prowadzone na dorosłych pokazują zresztą istnienie zależności pomiędzy chorobami somatycznymi a zaburzeniami psychicznymi. Np. leczenie depresji u osób starszych powoduje zmniejszenie dolegliwości bólowych w stawach. Wiele wskazuje bowiem na to, że depresja zmienia funkcjonowanie mózgu, powodując większą wrażliwość na ból. Podanie antydepresantów zmniejsza cierpienie, także to fizyczne.
Depresja z Facebooka? To zależy...
Czy używanie tzw. mediów społecznościowych ma wpływ na rozwinięcie objawów depresji czy też wprost przeciwnie? Na to pytanie próbowali znaleźć odpowiedź naukowcy z brytyjskiego Lancaster University. Rezultat: w kontekście depresji nie tyle chodzi o to, czy ktoś w ogóle używa mediów społecznościowych, ale w jaki sposób ich używa i jakie znaczenie temu przypisuje.
Ponadto pod wpływem zaburzeń nastroju może dochodzić do zmiany funkcjonowania systemu odpornościowego i w rezultacie do wystąpienia stanu zapalnego. Z kolei zmiany w wydzielaniu hormonu o nazwie kortykoliberyna (pod wpływem długotrwałego stresu) mogą być przyczyną chorób układu trawiennego.
Zostały także zaobserwowane powiązania między zaburzeniami lękowymi a np. atopowym zapaleniem skóry. Wstępne badania sugerują, że długotrwały stres upośledza działanie systemu odpornościowego i zaburza syntezę immunoglobuliny E. Wiadomo też, że przeprowadzenie odpowiedniej psychoterapii powala zmniejszyć owe dolegliwości.
Jedna choroba pociąga drugą?
W trakcie badań zespół dr Tegethoff zaobserwował, że czasami choroba fizyczna może byc prognostykiem wystąpienia zaburzeń psychicznych. Tak jest na przykład w przypadku chorób serca u nastolatków, które wykazują korelację ze wszystkimi możliwymi zaburzeniami psychicznymi, choć najbardziej - lękowymi. Co ciekawe, inne badania wskazują, że odwrotnie przedstawia się ta korelacja u dorosłych.
Natomiast padaczka wydaje się w przypadku niektórych osób być prognostykiem zaburzeń odżywiania. Dzieje się tak prawdopodobnie dlatego, że obszary mózgu, gdzie powstaje epilepsja, są blisko powiązane z układem limbicznym, którego nieprawidłowe działanie może skutkować pojawieniem się zaburzeń odżywiania u danej osoby. Hipotezę tą potwierdzają badania, z których wynika, że leki przeciwpadaczkowe pomagają w terapii bulimii. Jak podkreślają sami badacze, prezentowane przez nich dane nie odnoszą się do czynników sprawczych, lecz jedynie czynników ryzyka, co oznacza, że jedna choroba nie implikuje drugiej.
Z danych prezentowanych przez Światową Organizację Zdrowia wynika, że powiązania czasowe między schorzeniami fizycznymi a psychicznymi u dorosłych są porównywalne na całym świecie, co sugeruje, że i w przypadku nastolatków może być podobnie. Jednak ekstrapolacja wyników badań przeprowadzonych z udziałem młodych na starsze osoby i vice versa nie jest uzasadniona chociażby z powodu czynników wynikających ze stylu życia i pojawianiem się określonych schorzeń fizycznych w starszym wieku.
Anna Piotrowska
