Mózg nie lubi otyłości

Zbyt duża waga pogarsza różne obszary zdolności poznawczych. Ponadto sprzyja rozwojowi demencji. Seniorzy powinni także zwrócić uwagę na zbyt niską masę ciała.

AdobeStock

Nadmiar tłuszczu podobny do starości

Otyłość może działać na niektóre procesy w mózgu podobnie jak jego starzenie się – donieśli naukowcy z Virginia Polytechnic Institute and State University. 

„Wiemy, że otyłość wpływa na pamięć. Także starzenie się wpływa na pamięć. Nie wiemy natomiast, czy u podstaw tego leży ten sam zachodzący w mózgu proces” – wyjaśnia Timothy Jarome, autor odkrycia. 

W badaniach na szczurach jego zespół zauważył, że zwierzęta karmione wysokotłuszczową dietą miały w mózgu podwyższony poziom pewnej cząsteczki – K63, a to powoduje zaburzenia zapamiętywania. Podobnie zwiększony poziom tej cząsteczki występuje w starszych mózgach. 

„Zaskoczyło nas to, że u młodych otyłych szczurów obserwowaliśmy takie same zmiany, jakie zwykle widzimy w znacznie starszych mózgach, tylko w dużo krótszej skali czasowej. Sugeruje to, że utrata pamięci wywołana otyłością i utrata pamięci związana ze starzeniem się mogą być bezpośrednio połączone przez ten sam szlak” – mówi prof. Jarome.

Warto uważać na otyłość brzuszną

Od długiego czasu wiadomo, że szczególnie szkodliwy dla różnych układów organizmu jest tzw. tłuszcz trzewny – odkładający się głęboko w jamie brzusznej wokół narządów. 
Naukowcy z Ben-Gurion University w Negewie sprawdzili wpływ tego rodzaju tłuszczu na atrofię mózgu i zdolności poznawcze. Przeanalizowali w tym celu dane na temat 533 dorosłych osób, które wcześniej brały udział w trwających od 18 do 24 miesięcy interwencjach dotyczących stylu życia. Po upływie 5 do 16 lat uczestnikom wykonano badania MRI jamy brzusznej i mózgu oraz oceniono ich możliwości intelektualne. 

Za nadwagę i otyłość zawsze odpowiada za duża ilość kalorii w diecie?

Okazało się, że osoby z mniejszą długotrwałą ekspozycją na tłuszcz trzewny uzyskiwały lepsze wyniki w teście poznawczym, a większa redukcja tego tłuszczu w czasie interwencji wiązała się po latach z lepszym zachowaniem objętości mózgu. Co istotne, zależności te były widoczne niezależnie od samej zmiany masy ciała. Podobnego efektu nie zaobserwowano dla tłuszczu podskórnego, a autorzy wskazują, że korzystne znaczenie mogła mieć przede wszystkim uzyskana po utracie tłuszczu trzewnego lepsza kontrola glikemii.

Zarówno otyłość, jak i niedowaga mogą sprzyjać demencji

Naukowcy z chińskiego Qingdao University sprawdzili związek między BMI w różnych okresach życia z ryzykiem zaburzeń poznawczych i demencji w starszym wieku. 

Badacze zauważyli kilka zależności. Po pierwsze okazało się, że niedowaga oraz otyłość wiązały się z ryzykiem późniejszej demencji wyższym odpowiednio o 39 lub 31 proc. Jednocześnie jednak szczególnie silny związek pojawił się z niedowagą w późnym wieku – korelowała ona aż z 64 proc. wzrostem zagrożenia. 

Jednocześnie – uwaga – nadwaga oraz otyłość w późnym wieku wiązały się z mniejszym ryzykiem zaburzeń poznawczych odpowiednio o 21 i 25 proc. Jednak jest pewien niuans – przy wysokiej otyłości ryzyko przestawało maleć, co szczególnie dotyczyło demencji naczyniowej. 

Szkodliwość nadmiaru tkanki tłuszczowej można tłumaczyć m.in. poprzez nadciśnienie, insulinooporność, cukrzycę typu 2, dyslipidemię, przewlekłe zapalenia i choroby naczyń. Efekt pozornej ochrony przez zbyt dużą wagę można natomiast wiązać z tym, że u osób starszych niższa waga nierzadko bywa skutkiem różnych problemów, takich jak niedożywienie, kruchość, ubytek mięśni, choroby przewlekłe albo już przedklinicznej fazy demencji. 

Jak schudnąć z brzucha? Sprawdź, czy twoja gospodarka hormonalna cię nie blokuje

Nadmierna tkanka tłuszczowa w okolicy brzucha to nie tylko problem estetyczny, ale przede wszystkim sygnał zaburzeń metabolicznych i hormonalnych. W praktyce klinicznej coraz częściej obserwuje się, że mimo stosowania diet redukcyjnych i aktywności fizycznej, pacjenci nie osiągają oczekiwanych efektów. Kluczem do zrozumienia tego zjawiska jest gospodarka hormonalna, która w istotny sposób reguluje magazynowanie i spalanie tłuszczu.

Z drugiej strony, niektórzy eksperci wskazują, że być może wydzielany przez tkankę tłuszczową hormon – leptyna może ograniczać gromadzenie się typowych dla choroby Alzheimera białek – beta-amyloidu i białka tau. Warto jednak spojrzeć w tym miejscu na wyniki innej analizy przeprowadzonej przez zespół z Sheffield Hallam University. Tym razem autorzy rozdzielili badania według czasu obserwacji. Wyższe BMI u seniorów wiązało się z niewiele niższym ryzykiem demencji, ale tylko w krótkim okresie (poniżej 9 lat) okresie. Później ta zależność znikała.

Przez otyłość cierpi już relatywnie młody mózg

Eksperci z Capital Medical University w Pekinie sprawdził związki między otyłością a zdolnościami poznawczymi w średnim wieku. Przeanalizowali w tym celu dane ponad 70 tys. uczestników projektu UK Biobank. Jak zauważyli, wyższe wskaźniki otyłości były konsekwentnie związane z gorszymi wynikami poznawczymi w wielu obszarach. 

Po uwzględnieniu innych czynników, które mogłyby wpłynąć na wyniki, osoby z wyższym BMI wypadały gorzej poznawczo niż osoby szczuplejsze, szczególnie w testach pamięci i inteligencji płynnej, czyli zdolności rozwiązywania nowych problemów. Jeszcze wyraźniejszy był związek z WHR, czyli stosunkiem obwodu talii do bioder. Osoby z wyższym WHR miały gorsze wyniki w kilku obszarach – inteligencji płynnej, pamięci i szybkości przetwarzania informacji.

Wniosek z tych badań jest banalnie prosty. Oto neurologia dostarcza kolejnego powodu, aby dbać o prawidłową wagę. Dzięki temu rosną szanse na zachowanie przez długie lata sprawnego umysłu.