Nowe wytyczne: cholesterol trzeba badać jak najwcześniej

Zaktualizowane wytyczne zalecają pierwsze badanie poziomu cholesterolu już w dzieciństwie. Zawierają również szczegóły dotyczące zmiany stylu życia, a także ulepszone metody obliczania ryzyka wystąpienia zawałów serca i udarów mózgu w przyszłości.

AdobeStock
AdobeStock

Grupa 11 stowarzyszeń medycznych, w tym American College of Cardiology i American Heart Association, 13 marca 2026 r. opublikowała nowe wytyczne, które mają pomóc lekarzom i ich pacjentom w kontrolowaniu poziomu cholesterolu. Zastępują one wytyczne wydane przez te organizacje w 2018 r. 

Specjaliści zalecają pierwsze badanie poziomu cholesterolu około 10. roku życia, aby pomóc pacjentom utrzymać niski poziom cholesterolu i zmniejszyć ryzyko wystąpienia zawału serca lub udaru mózgu w ciągu kolejnych dziesięcioleci. 

– Miażdżyca może się zaczynać już w okresie płodowym. Badania pokazały, że jeśli kobieta ciężarna ma podwyższony poziom cholesterolu, cukrzycę i wysokie ciśnienie, rodzi się dziecko, które ma zmiany miażdżycowe. To dlatego w Finlandii poziom cholesterolu sprawdza się wszystkim niemowlętom z grup ryzyka, czyli z rodzin, w których ktoś zmarł na udar lub zawał przedwcześnie, czyli przed 55. rokiem życia – powiedział w wywiadzie dla serwisu Zdrowie prof. Marek Naruszewicz, założyciel Polskiego Towarzystwa Badań nad Miażdżycą.
Specjaliści są zgodni, że w im wcześniejszym wieku zaczniemy badać cholesterol, tym lepiej.

Fot. PAP

Dieta antycholesterolowa: od czego zacząć?

Jeśli masz podwyższony poziom cholesterolu we krwi sporo ryzykujesz. Możesz go obniżyć zmieniając styl życia, w tym zwłaszcza sposób żywienia. Podpowiadamy, które produkty należy ograniczyć i czym je zastąpić.

– Coraz więcej mamy pacjentów, którzy mają po 40 lat i trafiają do szpitala z zawałem serca czy udarem mózgu. Mamy zupełnie inne czasy. Dużo stresu, mało aktywności fizycznej, zła dieta, a to przekłada się na stan zdrowia. A już obowiązkowo cholesterol powinny badać osoby, u których w rodzinie wystąpiły nagłe zgony sercowe, udar mózgu, zawały serca, szczególnie w młodym wieku – dodaje prof. Piotr Dobrowolski, kierownik Samodzielnej Poradni Lipidowej Narodowego Instytutu Kardiologii.

Nowością zaktualizowanych wytycznych jest również kalkulator ryzyka sercowo-naczyniowego o nazwie PREVENT, który ma na celu ocenę ryzyka zawału serca i udaru mózgu w ciągu najbliższych 10 i 30 lat u osób dorosłych w wieku 30–79 lat, u których nie stwierdzono jeszcze choroby serca.

„Przesunięcie paradygmatu w stronę proaktywnych strategii profilaktycznych podejmowanych na wcześniejszym etapie życia może znacząco zmienić przebieg chorób układu krążenia i prowadzić do lepszych wyników zdrowotnych u osób, które zachorują dziesiątki lat później” – uważa kardiolog Seth Martin z Centrum Zapobiegania Chorobom Układu Krążenia im. Ciccarone’a przy Johns Hopkins University w USA.

Ponadto w wytycznych zaktualizowano progi poziomu cholesterolu, do których lekarze i inni pracownicy służby zdrowia powinni się odwoływać podczas oceny pacjentów. Specjaliści zalecają wykonywanie dodatkowych testów, które nie są częścią standardowego badania poziomu cholesterolu we krwi ani panelu lipidowego, czyli jednorazową ocenę lipoproteiny(a) (Lp[a]). Jej poziom w ponad 90 proc. zależy od genów i pozostaje względnie stały przez całe życie, co oznacza, że wysokie stężenie jest wrodzone i nie zależy od stylu życia.

Oprócz nowych wytycznych eksperci opublikowali również dokument pt. „The ABCs of Cardiovascular Disease Prevention” („Podstawy zapobiegania chorobom układu krążenia”), w którym przeanalizowano najnowsze dowody dotyczące czynników wpływających na ryzyko chorób serca – w tym cukrzycy, spożycia alkoholu i poziomu tkanki tłuszczowej.

W swoich wnioskach autorzy zauważają, że zalecenia będą musiały ewoluować w miarę lepszego zrozumienia zagrożeń dla zdrowia serca, jakie niosą ze sobą vaping i marihuana. Konieczne jest także doprecyzowanie klinicznej definicji otyłości i jej wpływu na nasz organizm.
Podstawowa rada dotycząca obniżania wysokiego poziomu cholesterolu pozostaje taka sama: odżywiaj się zdrowo, regularnie ćwicz, utrzymuj zdrową wagę, dbaj o odpowiednią ilość snu i nie pal. U niektórych osób konieczne jest również przyjmowanie leków obniżających poziom cholesterolu.

Autorka

Monika Grzegorowska

Monika Grzegorowska - O dziennikarstwie marzyła od dziecka i się spełniło. Od zawsze to było dziennikarstwo medyczne – najciekawsze i nie do znudzenia. Wstępem była obrona pracy magisterskiej o błędach medycznych na Wydziale Resocjalizacji. Niemal całe swoje zawodowe życie związała z branżowym Pulsem Medycyny. Od kilku lat swoją wiedzę przekłada na bardziej przystępny język w Serwisie Zdrowie PAP, co doceniono przyznając jej Kryształowe Pióro. Nie uznaje poranków bez kawy, uwielbia wieczory przy ogromnym stole z puzzlami. Życiowe baterie ładuje na koncertach i posiadówkach z rodziną i przyjaciółmi.

ZOBACZ TEKSTY AUTORKI

ZOBACZ WIĘCEJ

  • Nietolerancja histaminy

    Ból głowy po kieliszku wina, zaczerwienienie twarzy po zjedzeniu sera, kołatanie serca po pomidorach, a do tego dolegliwości jelitowe, katar i swędzenie skóry. Takie objawy mogą mieć ze sobą więcej wspólnego, niż się wydaje. Jednym z możliwych wyjaśnień jest nietolerancja histaminy – przypuszczalny stan, w którym ilość histaminy dostarczanej z pożywieniem przekracza możliwości organizmu do jej rozkładania. Problem w tym, że naukowcy wciąż nie mają pewności, czy jest ona odrębną jednostką chorobową i jak ją wiarygodnie rozpoznawać.

  • Adobe Stock

    Dietetyka XXI wieku

    Patronat Serwisu Zdrowie

    Konferencja Dietetyka XXI Wieku odbędzie się w najbliższą sobotę (21 listopada) w Łodzi. Uczestnicy będą mogli poszerzyć wiedzę na temat m.in. dietetyki hormonalnej, endometriozy, sukralozy. Dowiedzą się o najnowszych lekach na otyłość. Przewidziana jest również debata oksfordzka o probiotykach w gabinecie dietetyka.

  • zdj.PAP/Wojciech Pacewicz

    Ultraprzetworzona żywność może szkodzić psychice dzieci

    Wysoce przetworzona żywność bywa odpowiedzialna za znaczną część dziennej dawki energii dzieci. Tymczasem konsumpcja tego typu jedzenia nie tylko sprzyja problemom ze zdrowiem fizycznym, ale może mieć związek z reakcjami mózgu, problemami z emocjami i zachowaniem.

  • PAP/Andrzej Lange

    Sól wzbogacona w potas – korzystniejsza dla serca i nerek?

    Zastąpienie tradycyjnej soli kuchennej taką wzbogaconą w potas może wpływać na ograniczenie chorób sercowo-naczyniowych i przewlekłych chorób nerek – wynika z badania opublikowanego w „Nature” obejmującego osoby w wieku 25 lat i starsze z 193 krajów. Nie u wszystkich jednak takie rozwiązanie jest wskazane i bezpieczne.

NAJNOWSZE

  • IFPS

    Kongres pod hasłem „Bezpieczeństwo podstawą zdrowia Polaków”

    Patronat Serwisu Zdrowie

    Już w najbliższy poniedziałek, 23 listopada rozpocznie się trzydniowy Kongres „Zdrowie Polaków” organizowany w Światowym Centrum Słuchu w Kajetanach pod Warszawą. Jego ósma edycja poświęcona będzie bezpieczeństwu zdrowotnemu nie tylko w kontekście dostępu do diagnostyki i leczenia. W programie debaty dotyczące transformacji szpitalnictwa, bezpieczeństwa lekowego, przygotowania służb medycznych do sytuacji kryzysowych, cyberzagrożeń oraz profilaktyki.

  • Chroń dzieci przed chorobami zakaźnymi i nowotworami, czyli o kalendarzu szczepień na 2027

    Patronat Serwisu Zdrowie
  • Nietolerancja histaminy

  • Przestrzeganie codziennej rutyny to lepsze zdrowie fizyczne i psychiczne

  • Dietetyka XXI wieku

    Patronat Serwisu Zdrowie
  • AdobeStock

    Udar niszczy mózg, ale nauka potrafi go obudzić dzięki nowej metodzie neurorehabilitacji

    – Nawet po udarze mózg zachowuje zdolność do zmian i adaptacji. Dobrze dobrany trening może wspierać reorganizację sieci neuronalnych, dzięki której zachowane obszary mózgu pomagają kompensować skutki udaru – mówi dr hab. Aneta Szymaszek, neuropsycholożka związana z Centrum BrainCity w Instytucie Nenckiego PAN.

  • Tlen hiperbaryczny pomaga, ale nie na wszystko!

Serwisy ogólnodostępne PAP