Leki, które mogą szkodzić embrionowi i płodowi

Niemal wszystko, co przyjmuje przyszła mama, przenika do organizmu rozwijającego się embrionu i płodu. Niektóre substancje mogą szkodzić. Alkohol, tytoń i narkotyki w ciąży są absolutnie zabronione. Ale także leki mogą mieć niekorzystne działanie, włączając te dostępne bez recepty i… niektóre witaminy. 

Fot. PAP/M. Kmieciński
Fot. PAP/M. Kmieciński

To, czy dana substancja zaszkodzi, zależy zarówno od tego, co za lek przyjmuje ciężarna, jak i jego dawka, czas podawania (okres ciąży) oraz stopień przenikania danego leku przez łożysko.

"W wyniku podania nieodpowiednio dobranych leków może dojść do poronienia, a także do uszkodzenia zarodka czy płodu. Rodzaj powstałej wady jest uzależniony od okresu ciąży, w jakim nastąpiło narażenie dziecka na teratogenne (uszkadzające embrion i płód – przyp. red.) działanie leku. W pierwszych dniach po zapłodnieniu mogą wystąpić zaburzenia doprowadzające do poronienia. Sytuacje takie często występują w przypadku leków stosowanych w chorobach przewlekłych, na przykład niektórych zlecanych w padaczce. Leki teratogenne podane w późniejszym okresie ciąży także mogą uszkodzić rozwijający się płód i prowadzić do powikłań rozwojowych mogą to być wewnątrzmaciczne zahamowanie wzrostu płodu, obumarcie płodu lub wady rozwojowe" – napisała położna Urszula Piskorska, jedna z laureatek ostatniej edycji konkursu Położna na Medal w krótkim poradnikowym artykule na temat substancji o potencjale uszkodzenia embrionu i płodu.

Przy czym warto w kontekście padaczki zastrzec, że właśnie z uwagi na działania uboczne leków przeciwpadaczkowych kobiety z tą chorobą mogą zachodzić w ciążę i doczekać się zdrowego potomstwa, ale lepiej ciążę zaplanować i pod opieką neurologa i ginekologa zmodyfikować leczenie jeszcze przed zajściem w ciążę.

Fot. PAP/Zdjęcie ilustracyjne

Trzy mity o diecie w ciąży

Nieprawdą jest, że w ciąży trzeba więcej jeść. Nieprawdą jest, że trzeba unikać pokarmów najczęściej wywołujących alergię. Nieprawdą jest, że w ciąży trzeba garściami łykać suplementy diety.

Każda kobieta planująca ciążę powinna dodatkowo suplementować kwas foliowy i przyjmować go po zajściu w ciążę – zapobiega to poważnym wadom cewy nerwowej u płodu.

Urszula Piskorska we wspomnianym artykule przypomina podział leków na kilka grup w zależności od tego, jak działają na rozwijające się dziecko:

  • Grupa A – leki, które nie wykazują działania teratogennego na płód, mogą być stosowane w czasie ciąży - są to preparaty mineralne i witaminowe przeznaczone dla kobiet w ciąży, leki stosowane w chorobach tarczycy;
  • Grupa B – leki, których działanie teratogenne nie zostało do końca poznane u ludzi, badania prowadzone na zwierzętach nie wykazały działania teratogennego na rozwijający się płód. Do tych leków należą m.in. paracetamol, peniciliny, leki p/zapalne, metronidazol, cefalosporyny i inne;
  • Grupa C – leki, które podawane są tylko w razie konieczności, ponieważ w badaniach przeprowadzonych na zwierzętach wykazały działanie teratogenne na płód. Do tej grupy należą m.in.: amikacyna, papeweryna, dihydralazyna, kwas acetylosalcylowy, aspiryna, kodeina i inne;
  • Grupa D – leki teratogenne, które są podawane w przypadku zagrożenia życia matki oraz w przypadku leczenia chorób przewlekłych, na przykład tetracykliny, atenolol i inne;
  • Grupa X – leki, które przyjmowane w ciąży wykazują silne działanie teratogenne, nie powinny być podawane kobietom planującym ciążę oraz ciężarnym. Do leków tych należą: danazol, leki hormonalne np. stosowane w antykoncepcji doustnej.

Witaminy nie zawsze bezpieczne w ciąży

Witaminy wydają się preparatami bezpiecznymi, ale tak nie jest, zwłaszcza jeśli chodzi o te rozpuszczalne w tłuszczach. W ciąży to zastrzeżenie jest szczególnie ważne, dlatego zażywanie jakichkolwiek suplementów diety i witamin należy uzgodnić z lekarzem prowadzącym.

Urszula Piskorska wskazuje na przykład, że nadmiar witaminy A może doprowadzić do zniekształcenia kości twarzoczaszki, rozszczepu podniebienia, wad serca, wad układu moczowo-płciowego, zaś witaminy D skutkować zaburzeniami rozwoju umysłowego u dziecka.

Fot. PAP

FAS: tego można w 100 proc. uniknąć

W ciąży nie można wypić najmniejszej ilości alkoholu. Nawet ta najmniejsza może poważnie zaszkodzić rozwijającemu się dziecku. Dowiedz się, jak alkohol działa na płód.

- Bardzo ważna jest edukacja przyszłych mam i kobiet ciężarnych, aby przyjmowały leki po uzgodnieniu z lekarzem w celu uniknięcia powikłań. Przyjmowane leki muszą być bezpieczne, żeby nie stanowiły zagrożenia dla zdrowia matki i dziecka – podkreślają specjaliści.

Odżywianie w ciąży ma wielkie znaczenie

Czynnikiem teratogennym może być także pożywienie i jego ilość - niedożywienie powoduje, że mózg płodu ma mniejszą objętość, pojawia się niedorozwój narządów wewnętrznych, co może skutkować powstawaniem wad wrodzonych. Otyłość zaś może przyczynić się do rozwoju tej choroby u dziecka w przyszłości.

Produkty, których należy unikać w ciąży:

  • surowe i niedopieczone mięso, np. befsztyk krwisty lub półkrwisty, tatar
  • wędliny surowe i dojrzewające, np. szynka parmeńska, salami, kindziuk
  • niepasteryzowane mleko i przetwory z niego przygotowane, np. oscypek, bundz, feta
  • sery pleśniowe, np. brie, camembert, roquefort, gorgonzola
  • surowe lub niedogotowane jajka, np. kogel-mogel, lekko ścięta jajecznica
  • słodkie napoje gazowane
  • słodziki
  • żywność typu fast-food oraz posiłki instant (zupki w proszku, sosy w proszku).

Należy pamiętać, aby owoce i warzywa przed zjedzeniem dokładnie umyć i nie spożywać nigdy produktów żywnościowych, gdy upłynęła data ważności do spożycia.

mw, zdrowie.pap.pl

Źródło: 
Dominika Wnęk: Jak powinna się odżywiać kobieta w ciąży, portal Medycyna Praktyczna

Materiały prasowe po konkursie "Położna na Medal"

ZOBACZ PODOBNE

  • Adobe Stock/Photographee.eu

    Kiedy wybrać się po raz pierwszy z córką do ginekologa?

    Pierwsza wizyta dziewczynki u ginekologa to duże przeżycie, ale lepiej jej nie odkładać. Jeśli nic niepokojącego się nie dzieje, to można pojawić się w gabinecie po roku od pierwszego krwawienia, nie później jednak niż do ukończenia przez młodą pacjentkę 15 lat. Przed wizytą warto porozmawiać o tym, co czeka ją w gabinecie – radzi dr n. med. Ewa Kuś, konsultant ds. ginekologii i położnictwa Grupy Luxmed.

  • Adobe Stock

    Dziecko ze spektrum autyzmu ma inaczej, rodzice jego też

    Dziecko rozwijające się w spektrum autyzmu to wyzwanie dla rodzica. Życie z nim ma wiele odcieni. Zdarzają się wzloty i upadki, jak w życiu każdego, tylko trochę inaczej. Czym jest spektrum autyzmu w czterech ścianach, 24 godziny na dobę?  - Przyciągał uwagę jak magnes metal, pochłaniał mój czas – opisuje jedna z mam już prawie dorosłego syna z zespołem Aspergera.

  • Adobe Stock

    Kiedy zacząć myć zęby dziecku?

    O higienę jamy ustnej dziecka należy dbać jeszcze przed wyrznięciem się pierwszego zęba, a ze szczoteczką do zębów i pastą zaznajamiać, zanim wyrośnie ono z pieluch. Samodzielność w myciu zębów owszem, ale pod czujnym okiem dorosłego i to dość długo.

  • Adobe Stock

    Niejadki. Kiedy trudności w jedzeniu mają podłoże sensoryczne

    Rzadko się nad tym zastanawiamy, ale posiłek to nie tylko smak, ale cała gama doznań sensorycznych wynikających z kolorów, zapachów, konsystencji, kompozycji na talerzu. Dzieci z nadwrażliwością zmysłów mogą czuć się przytłoczone tą kakofonią i w rezultacie jeść bardzo mało i bez urozmaicenia.

NAJNOWSZE

  • Adobe Stock/digicomphoto

    Malaria – gotowi do diagnozy i leczenia?

    Osoby wracające z tropików i mające objawy chorobowe powinny być prowadzone przez ośrodki kliniczne. Malaria to pierwsza choroba, która powinna przyjść lekarzowi do głowy, gdy pacjent wraca z Afryki. Na dzień dobry powinno się wykonać diagnostykę potwierdzającą lub wykluczającą tę chorobę – twierdzi prof. Krzysztof Korzeniewski, specjalista medycyny morskiej i tropikalnej, epidemiologii, dermatologii i wenerologii.

  • Szkoła przyszpitalna oferuje coś więcej niż edukację

  • Rozmawiajmy szczerze z dzieckiem o śmierci

  • Sylkistyna i rezylastyna – nowe białka z polskiego laboratorium

  • Szybki test diagnozujący endometriozę

  • Adobe

    Sezon na kleszczowe zapalenie mózgu

    W Polsce rośnie liczba zachorowań na kleszczowe zapalenie mózgu (KZM). W odróżnieniu od boreliozy, przeciwko KZM można się zaszczepić. Specjaliści zachęcają do immunizacji, bo choroba może mieć dramatyczny przebieg. A roznoszących KZM kleszczy, ze względu na ciepłe zimy, jest coraz więcej. 

  • Nadmiar soli sprzyja nie tylko nadciśnieniu i chorobom nerek

  • Czego nie wiecie o wit. B