Jak zostać odpowiedzialnym dziennikarzem
Media odegrać mogą pozytywną rolę w prewencji samobójstw. Nie chodzi o to, by tematu samobójstw nie podejmować w ogóle, ale by stosować parę zasad, które mogą wpłynąć na zmniejszenie się liczby niepotrzebnych śmierci.
Kilka zasad:
- Należy korzystać z prawdziwych i rzetelnych źródeł informacji;
- Należy unikać takich sformułowań, jak „epidemia samobójstw” czy „miejsce o najwyższym na świecie wskaźniku samobójstw”;
- Nie powinno się opisywać zachowań samobójczych jako zrozumiałej reakcji na degradację czy zmiany społeczno-kulturowe;
- Nie należy podkreślać walorów samobójstwa jako przejawu odwagi, bohaterskiej śmierci – jeżeli jest popełniane np.: w imię obrony własnych poglądów i postaw, czy w imię solidarności społecznej;
- Informacje o samobójstwach, zwłaszcza, gdy dotyczą znanej osobistości, ograniczyć do minimum, szczególnie, jeśli powszechnie była uważana za autorytet. Jeśli owa znana osoba miała jakieś problemy ze zdrowiem psychicznym, należy również o tym wspomnieć;
- Nie powinno się także zamieszczać fotografii zmarłych, ani też opisywać metody samobójstwa i miejsca, w którym je popełniono;
- Tytuły na pierwszej stronie gazet nigdy nie są właściwym miejscem dla informacji o samobójstwie;
- Należy unikać szczegółowych opisów użytej metody samobójstwa i sposobu jej przygotowania (badania wykazały, że przekazywane przez media informacje o samobójstwie w większym stopniu niż częstość samobójstw wpływają na wybór metody samobójstwa w danym przypadku);
- Pewne miejsca — mosty, nadmorskie urwiska, wysokie budynki, tory kolejowe itd. — tradycyjnie kojarzone są z samobójstwem, a dodatkowo podawanie w mediach miejsca, w którym ktoś odebrał sobie życie zwiększa ryzyko, że skorzysta z nich więcej ludzi;
- Koniecznie trzeba poinformować o dostępnej pomocy np.: gdzie zgłosić się po pomoc, podać numer infolinii czy telefonów zaufania;
- Nie szukać sensacji, edukować. Warto przypomnieć, jakie są sygnały ostrzegawcze zachowań samobójczych;
- Trzeba uważać na słowa, np.: mówiąc o samobójstwie, lepiej używać sformułowania „popełnione” niż „udane”, czy „skuteczne”; warto używać sformułowania „niepotrzebna śmierć” zamiast „samobójstwo”;
- Nie podawać szczegółowego opisu metody popełnienia samobójstwa ani pożegnalnych listów samobójcy. Nie podawać uproszczonych przyczyn – to zawsze jest splot wielu czynników.
- Warto przedstawiać historie ludzi, którzy przezwyciężyli kryzys psychiczny i uzyskali pomoc, dając w ten sposób nadzieję;
- Zamiast tytułu: „Kurt Cobain zastrzelił się. Miał 27 lat” bezpieczniej dać tytuł: „Kurt Cobain nie żyje. Miał 27 lat”;
- Niedopuszczalne jest pisanie o samobójczej śmierci w sensacyjny sposób;
- Trzeba usuwać komentarze, które naśmiewają się z ofiary, obrażają innych, poniżają itp.
- Zawsze zastanowić się, jaki jest cel publikacji i jakie mogą być jej skutki uboczne.
Eksperci przypominają, że dziennikarz ma wolność słowa, co oznacza, że zawsze ma możliwość dokonania odpowiedzialnego wyboru. Taki wybór może komuś uratować życie.
Oprac. Agnieszka Pochrzęst-Motyczyńska
