Dbaj o stawy. Gdy bolą, trudno funkcjonować

Stawy umożliwiają nam wykonywanie niemal wszystkich codziennych czynności: chodzenie, siedzenie, pisanie, jedzenie, robienie zakupów, uprawianie sportu. Wiesz, jak o nie dbać i co robić, gdy bolą? 

Fot. PAP/P. Werewka/Zdjęcie ilustracyjne
Fot. PAP/P. Werewka/Zdjęcie ilustracyjne

Dzięki stawom nasze kości nie ocierają się o siebie, będąc w ruchu nie zachodzą na siebie i nie przemieszczają się pod wpływem ciężaru. Istotną częścią stawów jest tkanka chrzęstna – słabiej zmineralizowana niż kostna, elastyczna i nieunerwiona. Ma duże zdolności regeneracji, ale w pełni tkanka chrzęstna regeneruje się tylko w dzieciństwie. Stąd stawy niszczy upływ czasu. Wraz ze starzeniem się organizmu – w wyniku obniżenia tempa metabolizmu - odbudowa tkanki chrzęstnej nie zachodzi tak szybko, kiedy jesteśmy młodzi.

Także przy zwiększonej aktywności fizycznej albo przy nadwadze chrząstki stawowe zużywają się w szybszym tempie, a organizm nie nadąża z ich regeneracją. W każdym wieku powinniśmy troszczyć się o zdrowie stawów i chronić je przed zbyt szybkim zużyciem.

Jak dbać o stawy

Podstawą dbania o sprawne stawy jest odpowiednia aktywność fizyczna. Dzięki dawce ruchu, która będzie dostosowana do naszego organizmu, wzmacniamy stawy, a także zwiększymy elastyczność więzadeł i ścięgien, pobudzamy produkcję płynu maziowego, poprawiamy ukrwienie tkanek, wzmacniamy mięśnie, które stabilizują stawy, a także pomagamy stracić zbędne kilogramy, które są wrogiem zdrowych stawów.
Nie chodzi zatem o intensywne treningi, które mogą powodować przeciążenia stawów i kontuzje, lecz raczej o umiarkowany ruch, przynajmniej trzy razy w tygodniu. 

Fot. PAP/T. Waszczuk

Osteoporoza: jak jeść, by się nie łamać

Na osteoporozę „pracujemy” w dzieciństwie i młodości, nie dostarczając wtedy potrzebnych składników z diety. Ale prawidłowa dieta i w późniejszym wieku ma olbrzymi wpływ na kości.

Jeśli masz kłopoty ze stawami – zaczynają na przykład boleć - dobieraj dyscypliny, które nie obciążają nadmiernie stawów (biegi i skoki), unikaj sportów kontaktowych (piłka nożna, koszykówka) a także wymagających intensywnego wysiłku (squash, step).

Unikaj czynności, które wiążą się z dużym uderzeniem, skokami i powtarzalnym ruchem (tenis ziemny).
Ruchomość stawów i mięśni pomogą utrzymać ci ćwiczenia rozciągające, np. joga lub tai-chi, pilates lub stretching.

Dieta dla stawów

Bardzo duże znaczenie ma również odpowiednia dieta. Z punktu widzenia kondycji układu kostno-stawowego wskazane są produkty bogate w nienasycone kwasy tłuszczowe omega-3, które wspomagają organizm w walce ze stanami zapalnymi i utrzymują prawidłową ruchomość stawów, np. ryby, oliwa z oliwek, oleje rzepakowe bądź lniane. Bardzo istotne jest, by w codziennym jadłospisie nie zabrakło produktów nabiałowych bogatych w wapń i fosfor, a także warzyw i owoców, szczególnie tych bogatych w witaminę C, która opóźnia procesy starzenia się stawów i jest niezbędna do wytwarzania kolagenu, budulca chrząstki. 
Warto, by nie dopuścić do nadwagi - nadmierne kilogramy obciążają biodra, kolana oraz stopy.

Co robić, gdy stawy bolą

Ból może ograniczać niektóre codzienne czynności, ale nie należy się go bać, a raczej potraktować jako sygnał ostrzegawczy. Jak sobie pomóc? 

  • Okłady

Przy zwalczaniu bólu stawów pomogą gorące, kojące okłady, np. termoforem - ciepło relaksuje mięśnie i stymuluje krążenie krwi. Gdy ból bardzo ci dokucza przykładaj zimne okłady lub zimne kostki lodu, które zmniejszą obrzęk (pamiętaj, że im niższa temperatura schładzania tym krótsze zabieg).

  • Ciepłe kąpiele 
Fot. PAP

Wapń w diecie dzieci jest ich polisą na zdrowie w dorosłości

Pod wpływem wysokiej temperatury mięśnie i ścięgna rozluźniają się, zmniejsza się sztywność stawów. Czas kąpieli należy stopniowo wydłużać: od 5 do 20 minut. Woda w wannie powinna mieć około 38°C.

  • Nacieranie

Ulgę może przynieść masowanie bolących miejsc, jeśli dodatkowo użyjemy olejków eterycznych, jest szansa, że ból minie szybciej, bo olejki powodują rozszerzenie naczyń krwionośnych i szybsze krążenie krwi w miejscu zastosowania. W dodatku niektóre z nich mają pewne właściwości znieczulające jak np. olejek miętowy czy goździkowy.

  • Odpowiednie obuwie 

Gdy bolą stawy, lepiej zrezygnować z codziennego noszenia szpilek, ponieważ obcas powyżej 3 cm zmienia sposób chodzenia (im wyższy obcas, tym większy nacisk na kolano). Idealne są buty o grubej podeszwie lub sportowe.

  • Ruch

Nie bój się ćwiczeń, badania naukowe wykazały że odpowiednie ćwiczenia fizyczne pomagają zmniejszać ból, a także zwiększają ruchomość stawów, wzmacniają mięśnie, które utrzymują stawy, redukują stres. Jeśli masz kłopoty ze stawami, nie mogą to być jednak ćwiczenia zbyt obciążające, lepiej wybrać wtedy pływanie, jazdę na rowerze,  jogging lub nordic walking, taniec. 

Słuchaj swojego ciała i dostosowuj aktywność własnych możliwości. 

Uwaga! Nie wolno ćwiczyć, gdy w wyniku wykonywanej czynności stawy stają się nadmiernie ciepłe i spuchnięte lub zaczynają nadmiernie boleć. Jeśli pojawią się takie objawy skontaktuj się z lekarzem.
Nie ignoruj silnego i przedłużającego się bólu stawów. Możesz mieć zapalenie stawów lub uszkodzenie wymagające codziennego przyjmowania leków.

Jeśli w związku z bólem stawów regularnie stosujesz dostępne bez recepty leki przeciwbólowe, skontaktuj się z lekarzem, bo możesz sobie zaszkodzić.

Monika Wysocka, zdrowie.pap.pl

Źródła:
Poradnik dla chorych na reumatoidalne zapalenie stawów i inne choroby zapalne stawów, przygotowany w konsultacji z dr Krystyną Pethe-Kanią, dr Maciejem Lewickim, mgr Agnieszką Biernat.

Artykuł w Medycynie praktycznej o znaczeniu ruchu w profilaktyce chorób kostno-stawowych:
 

Autorka

Monika Grzegorowska

Monika Grzegorowska - O dziennikarstwie marzyła od dziecka i się spełniło. Od zawsze to było dziennikarstwo medyczne – najciekawsze i nie do znudzenia. Wstępem była obrona pracy magisterskiej o błędach medycznych na Wydziale Resocjalizacji. Niemal całe swoje zawodowe życie związała z branżowym Pulsem Medycyny. Od kilku lat swoją wiedzę przekłada na bardziej przystępny język w Serwisie Zdrowie PAP, co doceniono przyznając jej Kryształowe Pióro. Nie uznaje poranków bez kawy, uwielbia wieczory przy ogromnym stole z puzzlami. Życiowe baterie ładuje na koncertach i posiadówkach z rodziną i przyjaciółmi.

ZOBACZ TEKSTY AUTORKI

ZOBACZ WIĘCEJ

  • Adobe Stock

    Złamanie biodra szczególnie niebezpieczne u starszych osób

    Ryzyko złamania biodra wzrasta wraz z wiekiem. Uraz prowadzić może do utraty samodzielności i mobilności, w skrajnych do niepełnosprawności, a nawet śmierci. Co roku na świecie odnotowuje się ponad 14,2 mln takich złamań – wynika z artykułu przeglądowego opublikowanego w czasopiśmie JAMA Network.

  • PAP/Marcin Bielecki

    Kolejki do fizjoterapeutów po horyzont

    Około 1,5 mln Polaków czeka na fizjoterapię i to właśnie do tych specjalistów ustawiają się najdłuższe kolejki, choć ich długość zależy od regionu. Wciąż mamy do czynienia z nierównym dostępem do świadczeń – podkreśli eksperci podczas XXII Forum Rynku Zdrowia. W tym wszystkim nie chodzi tylko o usprawnienie pacjenta, ale systemu. Jak to zrobić?

  • Piotr Werewka/PAP

    Nie tylko siła mięśni – refleks również ma znaczenie dla seniorów

  • AdobeStock

    Ból pleców może powodować depresję

    Kiedy myślimy o bólu kręgosłupa, raczej nie przychodzi nam do głowy psychologiczny aspekt tego cierpienia. Tymczasem głowa i kręgosłup to naczynia połączone: gdy boli nas kręgosłup i zmagamy się z przewlekłym bólem, automatycznie czujemy się gorzej: pojawiają się stany depresyjne, lęki czy zwątpienie.

NAJNOWSZE

  • zdj. PAP/Marcin Obara

    Tlen hiperbaryczny pomaga, ale nie na wszystko!

    W tym roku lista schorzeń kwalifikujących się do leczenia w komorze hiperbarycznej znacznie się wydłużyła, eksperci dają jednak odpór stosowaniu tlenu hiperbarycznego w nieudokumentowanych wskazaniach, takich jak np. zespoły otępienne czy choroby neurologiczne. W kosmetologii to natomiast wyłącznie efekt placebo – mówi prof. Jacek Kot, kierownik Krajowego Ośrodka Medycyny Hiperbarycznej, przewodniczący Europejskiej Komisji Medycyny Hiperbarycznej (ECHM).

  • Konferencja „Quo Vadis Medicina?”

    Patronat Serwisu Zdrowie
  • Jak odróżnić mobbing od konfliktu w pracy

  • Onkologia integracyjna – droga do ciała i psychiki

    Patronat Serwisu Zdrowie
  • Arteterapia to świetlisty przewodnik w chorobie onkologicznej

    Patronat Serwisu Zdrowie
  • zdj.PAP/Wojciech Pacewicz

    Ultraprzetworzona żywność może szkodzić psychice dzieci

    Wysoce przetworzona żywność bywa odpowiedzialna za znaczną część dziennej dawki energii dzieci. Tymczasem konsumpcja tego typu jedzenia nie tylko sprzyja problemom ze zdrowiem fizycznym, ale może mieć związek z reakcjami mózgu, problemami z emocjami i zachowaniem.

  • Patologiczny płacz, niekontrolowany śmiech

  • Sól wzbogacona w potas – korzystniejsza dla serca i nerek?

Serwisy ogólnodostępne PAP