Bądź zawsze na bieżąco
z Serwisem Zdrowie!

Zapisz się na nasze powiadomienia, a nie ominie Cię nic, co ważne i intrygujące w tematyce zdrowia.

Justyna Wojteczek
redaktor naczelna zdrowie.pap.pl

Do góry
05.06.2023 , 13:20 Aktualizacja: 06.06.2023, 11:06

Muzyka – pomoc w demencji

Jak pokazują naukowe badania, śpiew, taniec, a nawet uważne słuchanie muzyki może pomagać w zachowaniu lepszego stanu mózgu na starość i wyraźnie poprawia stan osób z demencją. Może podnieść ich nastrój, usprawnić myślenie i wspierać kontakty z innymi ludźmi.

Rys. Sever Salamon Rys. Sever Salamon

Młodszy mózg

Muzyczne aktywności opóźniają starzenie mózgu – taką, pozytywną wiadomość donieśli niedawno naukowcy z Uniwersytetu Genewskiego. W badaniu z udziałem ponad setki emerytów zauważyli, że śpiewanie, a nawet słuchanie muzyki pobudza powstawanie istoty szarej w mózgu, co może opóźnić związane z wiekiem pogorszenie zdolności poznawczych. Ochotnicy nigdy nie uczyli się grać czy śpiewać, a w ramach badania wzięli udział w półrocznym programie zajęć muzycznych. Część ćwiczyła grę na pianinie, a pozostali uczyli się aktywnego słuchania – starali się m.in. rozpoznawać instrumenty, analizowali konstrukcję słuchanych utworów granych w różnych stylach.

"Po upływie sześciu miesięcy stwierdziliśmy wspólne efekty obu interwencji. Badania obrazowe mózgu wykazały wzrost istoty szarej w czterech obszarach zaangażowanych w wyższe funkcje poznawcze u wszystkich uczestników, włącznie z obszarami móżdżku odpowiedzialnymi za pamięć operacyjną. Ich wydajność wzrosła o 6%, a ten wynik był bezpośrednio skorelowany z plastycznością móżdżku” – mówi główna autorka eksperymentu prof. Clara James.

Wspomina o pamięci roboczej, ponieważ, jak podkreśla, to właśnie ten rodzaj pamięci najszybciej ulega związanym z wiekiem zmianom. Między grupami były też różnice. U osób uczących się grać na pianinie nie zmieniła się pierwszorzędowa kora słuchowa – główny region odpowiedzialny za przetwarzanie dźwięku, podczas gdy jej objętość zmalała u osób z drugiej grupy. Można to jednak łączyć raczej z upływem czasu – eksperyment trwał pół roku, a ochotnicy mieli od 62 do 78 lat. "Dało się zaobserwować ogólny wzorzec zmniejszania się mózgu u wszystkich uczestników. Dlatego nie możemy wnioskować, że interwencje muzyczne odmładzają mózg. Przeciwdziałają one tylko starzeniu się w konkretnych regionach" – mówi Damien Marie główny autor pracy opublikowanej w piśmie „NeuroImage”. Spowolnienie utraty masy mózgu z pewnością można jednak uznać za sukces.

Muzyczny most

Opublikowane w ubiegłym roku badanie przeprowadzone na Northwestern University pokazało, że muzyka pomaga cierpiącym na demencję osobom w nawiązywaniu kontaktu z bliskimi. Jak przypominają naukowcy, osoby z takimi zaburzeniami, w późnych stadiach tracą nawet zdolność do werbalnego komunikowania się z innymi. W programie „Musical Bridges to Memory” (muzyczny most do przeszłości) specjalny zespół grał na żywo utwory z młodości pacjentów. Razem z opiekunami chorzy śpiewali, grali na prostych instrumentach lub tańczyli. Jak wyjaśniają badacze, tworzyło to emocjonalną więź między pacjentem i opiekunem. Jednocześnie, zarówno u cierpiących na demencję osób jak i opiekunów rosło społeczne zaangażowanie, a malały dolegliwości neuropsychiatryczne, takie jak rozdrażnienie, lęk i depresja.

„Pacjenci mieli możliwość nawiązania kontaktu z opiekunami za pomocą muzyki – utworzyli połączenie, które nie było dla nich dostępne werbalnie” – wyjaśnia prof. Borna Bonakdarpour, autor badania. „Rodzina i przyjaciele osób z demencją także cierpią z powodu choroby. To dla nich bolesne, gdy nie mogą nawiązać kontaktu z bliską osobą. Kiedy języka już nie można wykorzystać do komunikacji, muzyka stwarza między nimi most” - mówi.

Badacze tłumaczą, że związane z muzyką czy nawet tańcem wspomnienia są zapisane głęboko w mózgu i pozostają dostępne jeszcze po tym, jak inne ślady pamięciowe, czy nawet zdolność mówienia zanikną.

Lepszy nastrój, sprawniejsza pamięć

Jak pokazało badanie ekspertów z Uniwersytetu Helsińskego, kontakt z muzyką - a konkretnie – śpiewanie może podnosić nastrój i poprawiać pamięć u osób z demencją, przynajmniej na wczesnym etapie. W projekcie wzięło udział 89 par chory-opiekun, z których część wzięła udział w 10-tygodniowym programie zajęć muzycznych obejmujących śpiewanie, część – w podobnych zajęciach ale tylko ze słuchaniem muzyki, a części zapewniono standardową opiekę. Po dziewięciomiesięcznej obserwacji okazało się, że zajęcia muzyczne poprawiały różne zdolności poznawcze, takie jak pamięć robocza, funkcje wykonawcze czy orientacja oraz redukowały depresję, w porównaniu do typowej opieki. Dalsza analiza ukazała kolejne informacje. Śpiewanie najbardziej pomagało osobom z wczesną fazą demencji i przed 80. rokiem życia, u których poprawiało pamięć, funkcje wykonawcze i orientację. Słuchanie muzyki natomiast okazało się szczególnie wartościowe dla osób z zaawansowaną demencją. Natomiast obie aktywności podnosiły nastrój, przy czym, najbardziej u osób z łagodną demencją typu Alzheimera. Muzyka działała przy tym niezależnie kontaktu chorych z nią w przeszłości.

"Zważywszy na rosnące globalne występowanie i obciążenie demencją oraz ograniczone zasoby opieki zdrowotnej przeznaczone dla chorych i ich rodzinnych opiekunów, ważne jest znalezienie alternatywnych sposobów utrzymania i stymulacji funkcjonowania poznawczego, emocjonalnego i społecznego w tej populacji” – mówi autor badania, dr Teppo Särkämö. „Nasze wyniki sugerują, że rekreacyjne, muzyczne aktywności mogą być łatwo zastosowane i powszechnie wykorzystywane w opiece i rehabilitacji osób z demencją. Szczególnie stymulujące i angażujące zajęcia, takie jak śpiewanie, wydają się bardzo obiecujące w utrzymaniu funkcjonowania pamięci na wczesnych stadiach demencji" – dodaje.

Muzyczny test wykrywa demencję

Oprócz wsparcia terapii, muzyka może pomóc jeszcze w innym kluczowym zadaniu – detekcji problemów z pamięcią i myśleniem. Grupa ekspertów z Uniwersytetu w Tel Awiwie opracowała bowiem muzyczny test do wykrywania ubytków poznawczych. Opiera się on na 15-minutowym pomiarze aktywności elektrycznej mózgu w czasie, gdy pacjent wykonuje proste muzyczne zadania. Jak podkreślają naukowcy, system można z łatwością wdrożyć w dowolnej klinice, bez specjalistycznych szkoleń personelu.

„Nasza metoda umożliwia rutynowe monitorowanie i wczesne wykrywanie pogorszenia sprawności poznawczych. Pozwala to na zapewnienie lepszego leczenia i zapobieganie szybkiemu, ciężkiemu pogorszeniu stanu pacjenta. Profilaktyczne badania tego rodzaju są powszechnie akceptowane w przypadku różnych problemów fizjologicznych, takich jak cukrzyca, nadciśnienie czy rak piersi, a jednak do tej pory nie opracowano jeszcze metody umożliwiającej rutynowe, łatwo dostępne monitorowanie mózgu w celu wykrycia problemów poznawczych" – mówią twórcy testu.

Jak wyjaśniają, muzyka w silny sposób oddziałuje na różne obszary mózgu. Często podnosi nastrój, ale też stawia mózgowi nie lada wymagania. I tutaj może leżeć jej wartość dla osób z poznawczymi ubytkami.

Źródła:

Doniesienie o spowalnianiu spadku zdolności mentalnych

Doniesienie o wspieraniu kontaktu z bliskimi

Doniesienie na temat wpływu muzyki na pamięć i nastrój

Doniesienie na temat testu opartego na muzyce

Marek Matacz

Copyright

Wszelkie materiały PAP (w szczególności depesze, zdjęcia, grafiki, pliki wideo) zamieszczone w portalu "Serwis Zdrowie. Postaw na Wiedzę" chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Treści publikowane na portalu „Serwis Zdrowie. Postaw na Wiedzę!” mogą być bezpłatnie wykorzystywane przez media pod warunkiem spełnienia postanowień regulaminu „Serwisu Zdrowie. Postaw na Wiedzę!”. „Portal Serwis Zdrowie. Postaw na Wiedzę” ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie może być traktowany jako źródło porad medycznych. W sytuacji problemów ze zdrowiem należy udać się po pomoc do odpowiedniego profesjonalisty medycznego.
Id materiału: 3178

TAGI:

Najnowsze

 

ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA

Co tydzień dostaniesz: najciekawsze artykuły, wywiady i filmy z Serwisu Zdrowie, a także zapowiedzi - materiałów na następny tydzień, konferencji i wydarzeń.

Postaw na wiedzę!

Regulamin

Ta strona korzysta z plików cookie. Sprawdź naszą politykę prywatności, żeby dowiedzieć się więcej.