10 wskazówek dla seniorów, jak dbać o zdrowie
Autorka: Monika Grzegorowska
Postępy w medycynie sprawiają, że żyjemy dłużej, a wiele chorób wcześniej śmiertelnych, dziś stało się przewlekłymi. To niesie jednak ze sobą również wyzwania – wielochorobowość u seniorów to dziś norma, a nie wyjątek. Zdaniem specjalistów trzeba wprowadzić zmiany do opieki nad seniorami, by dłuższe życie nie było udręką.
Wielochorobowość dotyka 65 proc. osób dorosłych w wieku 65–84 lat i 82 proc. osób dorosłych powyżej 85. roku życia. Tymczasem brak koordynacji opieki nad seniorami sprawia, że chorzy muszą sami docierać do różnych specjalistów, co w wielu przypadkach jest dla nich bardzo obciążające. Szczególnie, że długotrwałe choroby często powodują niepełnosprawność, sprawiają, że pacjent wymaga rehabilitacji lub długiego okresu nadzoru lub wręcz opieki.
Zdaniem specjalistów dzieje się tak, ponieważ system opieki zdrowotnej został historycznie opracowany, by zapewnić szybkie, specjalistyczne i skuteczne reakcje na na wszelkie ostre schorzenia i choroby zakaźne „Skuteczna opieka nad seniorem wymaga zespołu i współpracy, nie tylko recept” – zauważa Tomasz Zieliński, wiceprezes Federacji Porozumienie Zielonogórskie.
Dlatego niezbędne jest jak najszybsze wprowadzenie w POZ systemu opieki koordynowanej, zapewniającej kompleksowe usługi, obejmujące wiele chorób. Dziś nowoczesna podstawowa opieka zdrowotna to już nie tylko lekarz, ale cały zespół: pielęgniarka, położna, dietetyk, profilaktyk oraz koordynator, którzy wspierają pacjenta w planowaniu ścieżki terapeutycznej. Tylko tak możemy myśleć o skuteczniej opiece nad pacjentami senioralnymi.
Jeden senior, wiele chorób
Wśród najczęściej występujących u seniorów schorzeń znajdują się: nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, otyłość, cukrzyca, POChP, przewlekła choroba nerek.
Równie znaczące są tzw. zespoły geriatryczne: zespół kruchości, zaburzenia funkcji poznawczych, depresja, nietrzymanie moczu, upadki, oraz stopniowa utrata zdolności do samodzielnego funkcjonowania. Schorzeniom przewlekłym w populacji osób starszych towarzyszy często zjawisko polipragmazji, stanowiące istotne ryzyko występowania interakcji lekowych, działań niepożądanych oraz jatrogenii. Aspekt zdrowia psychicznego, dobrostanu wymaga rozwiązań efektywnie łączących opiekę medyczną z pomocą społeczną – jest to pilna, niezaspokojona potrzeba – wymienia Tomasz Zieliński, specjalista medycyny rodzinnej.
Indywidualne podejście daje więcej możliwości
Jak wynika z raportu opracowanego przez Fundację MY PACJENCI „Pacjent z chorobą przewlekłą w systemie ochrony zdrowia” obecnie lekarz rodzinny dysponuje instrumentami pozwalającymi na bardziej precyzyjne planowanie, monitorowanie i modyfikację terapii, dzięki dostępowi do poszerzonego panelu badań diagnostycznych, porad edukacyjnych i dietetycznych, uproszczonemu kontaktowi ze specjalistami dziedzinowymi oraz opracowaniu Indywidualnego Planu Opieki Medycznej (IPOM).
- Specjalista medycyny rodzinnej widzi pacjenta całościowo. W ramach opieki koordynowanej może szybciej reagować na zmiany stanu zdrowia, kierować na badania, wspierać terapię i uczyć, jak dbać o siebie. To szczególnie ważne dla seniorów z mniejszych miejscowości, gdzie dostęp do innych specjalistów jest ograniczony – podkreśla dr n. med. Aleksander Biesiada z Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej.
Koordynator medyczny zaopiekuje się seniorem
Wsparcie koordynatora medycznego dodatkowo ułatwia pacjentowi senioralnemu realizację zaleceń, zwłaszcza w warunkach ograniczonej mobilności lub kompetencji cyfrowych. Cennym uzupełnieniem tej strategii jest program „Moje Zdrowie”, umożliwiający realizację okresowej, całościowej oceny stanu zdrowia pacjentów, również tych 65+, w ramach POZ. W ramach konsultacji prowadzona jest m.in. ocena funkcji poznawczych (mini-COG), przesiew w kierunku depresji oraz analiza warunków społeczno-środowiskowych. Tego rodzaju wielowymiarowa ocena pozwala na wcześniejsze rozpoznanie problemów zagrażających samodzielności pacjenta oraz wdrożenie działań profilaktycznych.
Aby ułatwić seniorom dbanie o sobie Fundacja MY PACJENCI opracowała projekt „10-tka dla seniora”, którego celem jest dostarczenie seniorom prostych, ale kompleksowych wskazówek wspierających jak najdłuższe zachowanie zdrowia i dobrostanu. Wśród rekomendacji znalazły się m.in. regularne badania profilaktyczne, szczepienie się, przestrzeganie zaleceń lekarskich, aktywność fizyczna i umysłowa, reagowanie na niepokojące objawy czy unikanie nałogów. Nie mniej ważne jest także zadbanie o zdrowie psychiczne i pielęgnowanie relacji z rodziną i przyjaciółmi, a także gotowość do proszenia o pomoc, gdy jest ona potrzebna.
„Seniorzy powinni pamiętać, że mają prawo do wsparcia, opieki i poszanowania swojej godności – zarówno w kontaktach z personelem medycznym, jak i w codziennym życiu” – przypomina Magdalena Kołodziej, prezeska Fundacji MY PACJENCI.
